അത്രാശ്വിനൌ സമാഗത്യ സ്നാത്വാഭ്യര്ച്യ ച ശംകരമ്
ഇവിടെ, അശ്വിനീദേവന്മാർ കൂടി, കുളിച്ച് ശങ്കരനെ ആരാധിക്കുന്നു.
കാമദം മോക്ഷദം ചൈവ തീര്ഥം പാംഡവസംജ്ഞിതമ് 1.3.1.6.
പാണ്ഡവം എന്ന തിരുത്തൽ ഇഷ്ടങ്ങളും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.
അത്ര ധാത്രീ സമാഗത്യ സര്വൌഷധിഫലാന്വിതാ
ഇവിടെ ധാത്രി എല്ലാ ഔഷധഫലങ്ങളോടും കൂടി എത്തുന്നു.
ആഷാഢേ മാസി സംത്യക്താ വിശ്വേദേവാ മഹാബലാഃ
ആഷാഢമാസത്തിൽ മഹാബലമുള്ള വിശ്വദേവന്മാർ വിട്ടുപോകുന്നു.
വൈശ്വദേവം മഹാതീര്ഥം സോമസൂര്യോത്തരാശ്രയമ്
സോമനും സൂര്യനും കഴിഞ്ഞ് വടക്കുഭാഗത്ത്, വൈശ്വദേവം എന്ന വലിയ തിരുത്തൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
പരിതോ ലക്ഷ്യതേ തീര്ഥം പൂര്വസ്യാം ദിശി ശോഭനേ
സുന്ദരമായ കിഴക്കുഭാഗത്ത്, തിരുത്തൽ എല്ലായിടത്തും കാണാം.
ഉത്തരസ്യാം ദിശി പുരാ പുണ്യാ സ്കംദനദീ സ്ഥിതാ
വടക്കുഭാഗത്ത്, പഴയകാലത്ത്, പുണ്യമുള്ള സ്കന്ദനദി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
പശ്ചിമസ്യാം ദിശി ഖ്യാതാ പരാ കുംഭനദീ ശുഭാ
പശ്ചിമദിക്കിൽ, പ്രശസ്തമായ ശുഭമായ കുംഭനദി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഗംഗാ ച മൂലഭാഗസ്ഥാ യമുനാ ഗഗനേ സ്ഥിതാ
ഗംഗാ അടിയിലായിരുന്നു, യമുനാ ആകാശത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ബഹൂന്യപി ച തീര്ഥാനി സംഭൂതാനി സമംതതഃ
ചുറ്റും അനേകം തിരുത്തങ്ങൾ കൂടി ഉദിച്ചു.
തപോഭിര്ബഹുഭിസ്സോയം ശോണാദ്രീശമതോഷയത്
അവൻ അനേകം തപസ്സുകൾ നടത്തി ശോണമലയുടെ ഇശ്വരനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
പ്രഖ്യാതാശ്ച പ്രകാശംതേ ദുര്ബോധാസ്ത്വല്പചേതസാമ് ।। 1.3.1.6.
പ്രശസ്തമായവകൾ വ്യക്തമാണ്, പക്ഷേ മനസ്സു കുറവുള്ളവർക്ക് അവയെ മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.
കഥമേകത്ര സാംനിധ്യം ലഭേരന്ഭുവി മാനവാഃ
ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർക്ക് ഇവയെല്ലാം ഒരിടത്ത് ലഭിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
അംതര്നിഗൂഢതേജാസ്ത്വം ഗത്വാ യസ്സകലൈഃ സുരൈഃ
നിന്റെ ഉള്ളിലെ പ്രകാശം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവനേ, നീ എല്ലാ ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ പോയി.
അഹം ച ശംഭുമഭ്യര്ച്യ തപസാരുണപര്വതമ്
ഞാനും തപസ്സിലൂടെ ശംഭുവിനെ അരുൺപർവതത്തിൽ ആരാധിച്ചു.
വിശ്വകര്മകൃതം ദിവ്യം വിമാനം വിവിധോത്സവമ്
വിശ്വകർമ്മ നിർമ്മിച്ച, വിവിധ ഉത്സവങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ദിവ്യമായ ഒരു മണ്ഡപം ഞാൻ ലഭിച്ചു.
ധര്മശാസ്ത്രാണി വിവിധാന്യവാപുര്മുനിപുംഗവാഃ
പ്രശസ്തരായ മുനികൾ വിവിധ ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ നേടി.
മയാ ച ശംഭുമഭ്യര്ച്യ കൃതാഗ്ന്യാഹുതിസംഭവാഃ
ഞാനും ശംഭുവിനെ ആരാധിച്ച്, ഹോമയാഗങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടായവയെ നേടി.
ഹതശത്രുഗണൈഭൂപൈര്ലബ്ധരാജ്യൈഃ പുരാ നൃപൈഃ
പഴയകാലത്ത് ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് രാജ്യം നേടിയ രാജാക്കന്മാർ—
ഇദമനുഭവവൈഭവം വിചിത്രം ദുരിതഹരം ശിവലിംഗമദ്രിരൂപമ്
—പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന, അദ്ഭുതവും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞ, പർവതരൂപിയായ ശിവലിംഗത്തിന്റെ ഈ മഹിമ അനുഭവിച്ചു.
അവനതജനരക്ഷണോചിതസ്യ സ്മരണനിരാകൃതവിശ്വകല്മഷസ്യ
വന്ദന ചെയ്യുന്നവരെ രക്ഷിക്കാൻ അതിനർഹതയുണ്ട്; സ്മരണയാൽ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും അതു നീക്കുന്നു.
പ്രാണിനാമപി സര്വേഷാമുപശാംതിം കഥം ഗതഃ
സകല ജീവികൾക്കും എങ്ങനെ ശാന്തി ലഭിച്ചു?
തീര്ഥാനാമുദ്ഭവഃ പുണ്യാത്കഥം ചാരുണപര്വതാത്
പുണ്യമായ അരുൺപർവതത്തിൽ നിന്ന് തിരുത്തങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉദിച്ചു?
ദ്വാപരം ഹാടകഗിരിഃ കലൌ മരകതാചലഃ
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ അതു പൊന്നുമല ആയിരുന്നു; കലിയുഗത്തിൽ പച്ചക്കല്ലുമല.
ബഹുയോജനപര്യംതം കൃതേ വഹ്നിമയേ സ്ഥിതേ
കൃതയുഗത്തിൽ അതു പല യോജനങ്ങൾ ദൂരമുണ്ടായിരുന്നതും അഗ്നിരൂപമായിരുന്നതുമാണ്.
ശനൈഃ ശാംതോരുണാദ്രീശഃ ശ്രീമാനഭ്യര്ഥിതഃ സുരൈഃ
കുറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, ദേവന്മാർ അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ മഹത്വമുള്ള അരുൺപർവതനാഥൻ ശാന്തനായി.
അഥ ഗൌരീ മുനിം പ്രാഹ കഥം ശാംതോഽരുണാചലഃ
അപ്പോൾ ഗൗരീ മഹർഷിയോടു ചോദിച്ചു: അരുണാചലം എങ്ങനെ ശാന്തമായിത്തീർന്നു?
ഇതി തസ്യാ വചഃ ശ്രുത്വാ ഗൌതമസ്ത്വഭ്യഭാഷത
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു ഗൗതമൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
പുരാ സുരാഃ സ്തുതിം ചക്രുരഭ്യര്ച്യ ക്രതുസംഭവൈഃ
പഴയകാലത്ത് ദേവന്മാർ യാഗങ്ങൾ നടത്തി ആരാധിച്ച് സ്തുതി അർപ്പിച്ചു.
ഭഗവന്നരുണാദ്രീശ സര്വലോകഹിതാവഹ
അരുണാചലേശ്വരനേ, എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ഉപകാരിയായ ഭഗവാനേ,