ക്ഷത്രിയൈശ്ച തഥാ വൈശ്യൈഃ സത്യശൌചപരായണൈഃ
ക്ഷത്രിയരും അതുപോലെ സത്യവും ശുദ്ധിയും പ്രധാനം ചെയ്യുന്ന വൈശ്യരും ഈ വ്രതം ആചരിക്കുന്നു.
ദുഷ്കരം ഭീഷ്മമിത്യാഹുര്ന ശക്യം പ്രാകൃതൈര്നരൈഃ 2.4.32.
ഇത് വളരെ കഠിനവും ഭയാനകവുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു; സാധാരണ മനുഷ്യർക്ക് ഇത് ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
വ്രതം ചൈതന്മഹാപുണ്യം മഹാപാതകനാശനമ്
ഈ വ്രതം മഹത്തായ പുണ്യമുള്ളതും വലിയ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
കാര്തികസ്യാഽമലേ പക്ഷേ സ്നാത്വാ സമ്യഗ്വിധാനതഃ
കാർത്തിക മാസത്തിലെ ശുദ്ധമായ പക്ഷത്തിൽ, ശരിയായ രീതിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്,
പ്രാതഃ സ്നാത്വാ വിശേഷേണ മധ്യാഹ്നേ ച തഥാ വ്രതീ
പ്രഭാതത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച്, ഉച്ചയിലും സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം വ്രതം പാലിക്കണം.
യവവ്രീഹിതിലൈഃ സമ്യക്പിതൄന്സംതര്പയേത്ക്രമാത്
യവം, അരി, എള്ള് എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് പിതൃകൾക്ക് ക്രമമായി തൃപ്തി നൽകണം.
ഭീഷ്മായോദകദാനം ച അര്ഘ്യം ചൈവ പ്രയത്നതഃ
ഭീഷ്മനു ജലദാനം ചെയ്യുകയും അർഘ്യം ശുദ്ധമായി സമർപ്പിക്കുകയും വേണം.
പംചരത്നം വിശേഷേണ ദത്ത്വാ വിപ്രായ യത്നതഃ
വിശേഷിച്ച്, അഞ്ചു രത്നങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണനു ഉത്സാഹത്തോടെ നൽകണം.
പഞ്ചകേ പൂജയിത്വാ തു കോടിജന്മാനി തുഷ്യതി
അഞ്ച് ദിവസവും ആരാധന നടത്തിയാൽ, കോടിയോളം ജന്മങ്ങൾക്കു സന്തോഷം ലഭിക്കും.
യത്കിംചിദ്ദദതേ മര്ത്യഃ പംചധാതുപ്രകല്പിതമ്
മനുഷ്യൻ അഞ്ചു ലോഹങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച എന്ത് ദാനം ചെയ്താലും,
കൃത്വാ തൂദകദാനം തു തഥാഽര്ഘ്യസ്യ ച ദാപനമ്
ജലദാനം ചെയ്തതിനു ശേഷം അർഘ്യവും സമർപ്പിക്കണം.
വൈയാഘ്രപാദഗോത്രായ സാംകൃത്യ പ്രവരായ ച 2.4.32.
വൈയാഘ്രപാദ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ടവർക്കും ഉത്തമ വംശജർക്കും,
വസൂനാമവതാരായ ശംതനോരാത്മജായ ച
വസുക്കളുടെ അവതാരമായ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനു,
അശ്വമേധസമം പുണ്യം പ്രാപ്നോത്യത്ര ന സംശയഃ
അശ്വമേധയാഗത്തിന് തുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
പംചാഽഹമപി കര്തവ്യം നിയമം ച പ്രയത്നതഃ
അഞ്ചുദിവസത്തെ ആചാരവും, നിയന്ത്രണവും ഉത്സാഹത്തോടെ പാലിക്കണം.
ഉത്തരായണഹീനായ ഭീഷ്മായ പ്രദദൌ ഹരിഃ
ഉത്തരായണ കാലം ലഭിക്കാതെ ഭീഷ്മനു ഹരിയും അനുഗ്രഹം നൽകി.
തതഃ സംപൂജയേദ്ദേവം സര്വപാപഹരം ഹരിമ്
അതിനുശേഷം എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ഹരിയെ ആരാധിക്കണം.
സ്നാപയേത ജലൈര്ഭക്ത്യാ മധുക്ഷീരഘൃതേന ച
ഭക്തിയോടെ വെള്ളം, തേൻ, പാൽ, നെയ്യ് എന്നിവകൊണ്ട് അവനെ സ്നാനമിടണം.
ചന്ദനേന സുഗന്ധേന കുമകുമേനാഽഥ കേശവമ്
സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനവും കുങ്കുമവും ഉപയോഗിച്ച് കേശവനെ അർപ്പണം ചെയ്യണം.
അര്ചയേദ്രുചിരൈഃ പുഷ്പൈര്ഗംധധൂപസമന്വിതൈഃ
അലങ്കാരമുള്ള പുഷ്പങ്ങളും സുഗന്ധമുള്ള ധൂപവും ചേർത്ത് ഭക്ത്യോടു കൂടി അർപ്പണം നടത്തണം.
ദീപകം തു ദിവാ രാത്രൌ ദദ്യാത്പംച ദിനാനി തു
പകൽക്കും രാത്രിക്കും അഞ്ചു ദിവസം ദീപം അർപ്പിക്കണം.
ഏവമഭ്യര്ചയേദ്ദേവം സംസ്മൃത്യ ച പ്രണമ്യ ച 2.4.32.
ഇങ്ങനെ ദൈവത്തെ ഓർത്ത് നമസ്കരിച്ച് ആരാധന നടത്തണം.
ജുഹുയാച്ച ഘൃതാഭ്യക്തൈസ്തിലവ്രീഹിയവാദിഭിഃ
നെയ്യിൽ നനച്ച എള്ളും അരിയും യവവും പോലുള്ളവയും അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കണം.
ഉപാസ്യ പശ്ചിമാം സംധ്യാം പ്രണമ്യ ഗരുഡധ്വജമ്
പശ്ചിമസന്ധ്യ പൂജിച്ചു, ഗരുഡധ്വജനെ നമസ്കരിക്കണം.
സര്വമേതദ്വിധാനം തു കാര്യം പഞ്ച ദിനാനി തു
ഈ വിധം അഞ്ചു ദിവസം മുഴുവൻ ഈ ക്രമം പാലിക്കണം.
പ്രഥമേഽഹ്നി ഹരേഃ പാദൌ പൂജയേത്കമലൈര്വ്രതീ
ആദ്യ ദിവസം വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ ഹരിയുടെ പാദങ്ങൾ താമരപ്പൂക്കളാൽ പൂജിക്കണം.
തതോഽനുപൂജയേച്ഛീര്ഷം മാലത്യാ ചക്രപാണിനഃ
അതിനുശേഷം ചക്രധാരിയുടെ തല മല്ലികപ്പൂവുകൊണ്ട് പൂജിക്കണം.
അര്ചിത്വാ തം ഹൃഷീകേശമേകാദശ്യാം സമാസതഃ
ഏകാദശിയിൽ ഹൃഷീകേശനെ ഇങ്ങനെ പൂജിച്ച് സമാപനം നടത്തണം.
ഗോമൂത്രം മന്ത്രവദ്ഭൂമൌ ദ്വാദശ്യാം പ്രാശയേദ്വ്രതീ
പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം വ്രതസ്ഥൻ മന്ത്രം ചൊല്ലി നിലത്ത് ഗോമൂത്രം കുടിക്കണം.
സംപ്രാശ്യ കായശുദ്ധ്യര്ഥം ലംഘയിത്വാ ചതുര്ദിനമ് ഭോജയേദ്ബ്രാഹ്മണാന്ഭക്ത്യാ തേഭ്യോ ദദ്യാച്ച ദക്ഷിണാമ്
ശരീരശുദ്ധിക്കായി അത് കഴിച്ചു, നാലു ദിവസം ഉപവാസം കഴിഞ്ഞ്, ഭക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിച്ച് അവർക്കു ദക്ഷിണയും നൽകണം.