ഇദം വ്രതം മയാ ദേവ കൃതം പ്രീത്യൈ തവ പ്രഭോ
"പ്രഭോ, നിന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു."
രേവതീതുര്യചരണേ ദ്വാദശീസംയുതേ നരഃ 2.4.31.
രേവതി അല്ലെങ്കിൽ തുര്യ നക്ഷത്രം കൂടിയ ദ്വാദശി ദിവസത്തിൽ ഒരു പുരുഷൻ—
തതോ യേഷാം പദാര്ഥാനാം വര്ജനം തു കൃതം ഭവേത് തതഃ സര്വം സമശ്നീയാദ്യദ്യത്ത്യക്തം വ്രതേ സ്ഥിതമ്
വ്രതകാലത്ത് ഉപേക്ഷിച്ച എല്ലാ വസ്തുക്കളും പിന്നീട് കഴിക്കണം.
ദംപതിഭ്യാം സഹൈവാഽത്ര ഭോക്തവ്യം ച ദ്വിജൈഃ സഹ
ഭാര്യയോടൊപ്പം, ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം കൂടിയാണ് അവയെല്ലാം ഇവിടെ ഭക്ഷിക്കേണ്ടത്.
തതോ ഭുക്ത്യുത്തരം യാനി ഗലിതാനി ദലാനി ച
ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ് വീണിരിക്കുന്ന തുളസി ഇലകളും—
ഇക്ഷുദണ്ഡം തഥാ ധാത്രീഫലം കോലിഫലം തഥാ
ഇക്കശ്ശ്, നെല്ലിക്ക, കോലിപ്പഴം എന്നിവയും—
ഏഷു ത്രിഷു ന ഭുക്തം ചേദേകൈകമപി യേന തു
ഈ മൂന്നിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് ആരെങ്കിലും കഴിക്കാതിരുന്നാൽ—
തതഃ സായം പുനഃ പൂജ്യാവിക്ഷുദണ്ഡൈശ്ച ശോഭിതൈഃ
അവസാനത്തിൽ, വൈകിട്ട് വീണ്ടും ഇക്കശ്ശ് കൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച് പൂജ ചെയ്യണം.
തതോ വിസര്ജനം കൃത്വാ ദത്ത്വാ ദായാദികം ഹരേഃ മത്കൃതം പൂജനം ഗൃഹ്യ സംതുഷ്ടോ ഭവ സര്വദാ
പൂജാവിധി പൂർത്തിയാക്കി, ഹരിയ്ക്ക് ദാനം നൽകി, ഞാൻ നടത്തിയ പൂജ സ്വീകരിച്ച് എപ്പോഴും തൃപ്തനാകണം.
ഗച്ഛഗച്ഛ സുരശ്രേഷ്ഠ സ്വസ്ഥാനേ പരമേശ്വര
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പരമേശ്വരാ, നിന്റെ സ്വസ്ഥലത്തേക്ക് പോകൂ.
ഏവം വിസൃജ്യ ദേവേശമാചാര്യായ പ്രദാപയേത്
ഇങ്ങനെ ദേവേശനെ വിടവാങ്ങിച്ച ശേഷം, ആചാര്യന് സമർപ്പിക്കണം.
പ്രതിവര്ഷം തു യഃ കുര്യാത്തുലസീകരപീഡനമ് ഇഹലോകേ പരത്രാഽപി വിപുലം ച യശോ ലഭേത് ।। 2.4.31.
പ്രതി വർഷവും തുളസി തണ്ടു ചതച്ചാൽ, ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും വലിയ പ്രശസ്തി ലഭിക്കും.
ഏകാദശ്യാം തു ഗൃഹ്ണീയാദ്വ്രതം പംചദിനാത്മകമ്
പത്തൊമ്പതാം ദിവസം മുതൽ അഞ്ചു ദിവസം നീളുന്ന ഒരു വ്രതം ആചരിക്കണം.
ശരപംജരസുപ്തേന ഭീഷ്മേണ തു മഹാത്മനാ കഥിതാ പാംഡുദായാദൈഃ കൃഷ്ണേനാഽപി ശ്രുതാസ്തദാ
അമ്പുകളുടെ കിടക്കയിൽ വിശ്രമിച്ചിരുന്ന മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മൻ ഇതെല്ലാം പാണ്ഡവന്മാർക്കും കൃഷ്ണനും വിശദമായി പറഞ്ഞു.
തതഃ പ്രീതേന മനസാ വാസുദേവേന ഭാഷിതമ്
അതിനുശേഷം സന്തോഷപൂർവ്വം വാസുദേവൻ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ഏകാദശ്യാം കാര്തികസ്യ യാചിതം ച ജലം ത്വയാ
കാർത്തിക മാസത്തിലെ പത്തൊമ്പതാം ദിവസം നീ നീർ ചോദിച്ചു.
തുഷ്ടാനി തവ ഗാത്രാണി തസ്മാദദ്യദിനാവധി
അന്ന് മുതൽ നിന്റെ ശരീരം തൃപ്തിയായി.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന മമ സംതുഷ്ടികാരകമ്
അതിനാൽ എനിക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്ന കാര്യങ്ങൾ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും ചെയ്യണം.
കാര്തികസ്യ വ്രതം കൃത്വാ ന കുര്യാദ്ഭീഷ്മപംചകമ്
കാർത്തിക വ്രതം ആചരിച്ചശേഷം ഭീഷ്മപഞ്ചകം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
അശക്തശ്ചേന്നരോ ഭൂയാദസമര്ഥശ്ച കാര്തികേ
കാർത്തികയിൽ ഒരാൾക്ക് കഴിയില്ലെങ്കിൽ,
സത്യവ്രതായ ശുചയേ ഗാംഗേയായ മഹാത്മനേ
സത്യവ്രതനും ശുദ്ധനും മഹാത്മാവുമായ ഗംഗാപുത്രനായി,
സവ്യേനാഽനേന മംത്രേണ തര്പണം സാര്വവര്ണികമ് ।। 2.4.32.
ഇവിടെ പറയുന്ന മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഇടതുകൈകൊണ്ട് എല്ലാ വർണങ്ങൾക്കുമായി തർപ്പണം അർപ്പിക്കണം.
വ്രതാംഗത്വാത്പൂര്ണിമായാം പ്രദേയഃ പാപപൂരുഷഃ
വ്രതത്തിന്റെ ഭാഗമായതിനാൽ പൗർണമി ദിവസം പാപിയെയൊരാൾ ദാനം ചെയ്യണം.
യഃ പുത്രാര്ഥം വ്രതം കുര്യാത്സസ്ത്രീകോ ഭീഷ്മപഞ്ചകമ്
മകനായി ആഗ്രഹിച്ച് ഭാര്യയോടൊപ്പം ഭീഷ്മപഞ്ചകം വ്രതം ആചരിക്കുന്നവൻ,
അവശ്യമേവ കര്തവ്യം തസ്മാദ്ഭീഷ്മസ്യ പംചകമ്
അവൻ നിർബന്ധമായി ഭീഷ്മന്റെ അഞ്ചു ദിവസവും ആചരിക്കണം.
കാര്തികേയായ രുദ്രേണ പുരാ പ്രോക്തഃ സവിസ്തരാത്
കാർത്തികേയനോടു രുദ്രൻ ഇതു വളരെ വിശദമായി പഴയകാലത്ത് പറഞ്ഞു.
ഭീഷ്മേണൈതദ്യതഃ പ്രാപ്തം വ്രതം പഞ്ചദിനാത്മകമ്
ഇങ്ങനെ അഞ്ചു ദിവസം നീളുന്ന ഈ വ്രതം ഭീഷ്മനിൽ നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്.
സകാശാദ്വാസുദേവസ്യ തേനോക്തം ഭീഷ്മപഞ്ചകമ്
വാസുദേവനിൽ നിന്നാണ് ഭീഷ്മപഞ്ചകമായി ഇത് അറിയപ്പെട്ടത്.
കാര്തികേ ശുക്ലപക്ഷേ തു ശൃണു ധര്മം പുരാതനമ്
കാർത്തികയുടെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ആചരിക്കേണ്ട പുരാതന ധർമ്മം ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.
അമ്ബരീഷേണ ഭോഗാദ്യൈശ്ചീര്ണം ത്രേതായുഗാദിഷു
ത്രീതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ അംബരീഷൻ അനുഭവസുഖങ്ങളും മറ്റും ഉപയോഗിച്ച് ഈ വ്രതം ആചരിച്ചു.