വിസ്മയോത്ഫുല്ലനയനൈഃ ശിവഭക്തൈര്മഹാത്മഭിഃ
വിശ്മയത്തിൽ കണ്ണുകൾ തുറന്ന ശിവഭക്തരായ മഹാത്മാക്കൾ—
വാലീ ശക്രസുതഃ ശ്രീമാഞ്ഛ്രംഗാദുദയഭൂഭൃതഃ 1.3.1.6.
ഇന്ദ്രന്റെ പുത്രനും മഹത്വവാനുമായ വാലി, ഉദയപർവതത്തിന്റെ ശൃംഗത്തിൽ നിന്ന്—
ആലുലോകേഽരുണഗിരിം മധ്യേ ദേവനമസ്കൃതമ്
അവൻ ദേവന്മാർ ആരാധിച്ച അരുണഗിരിയെ നടുവിൽ കണ്ടു.
പിത്രാ ശക്രേണ സംഗമ്യ ചോദിതഃ ശോണപര്വതമ്
തന്റെ അച്ഛനായ ഇന്ദ്രൻ പ്രേരിപ്പിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ശോണപർവതത്തെ സമീപിച്ചു.
നലഃ പൂര്വം സമഭ്യര്ച്യ സ്വസൃഷ്ടാ മാനവപ്രിയാഃ
നലൻ ആദ്യം ഭക്തിപൂർവ്വം സ്വയം സൃഷ്ടിച്ച മനുഷ്യർക്കു പ്രിയമായ സ്ത്രീകളെ ആദരവോടെ പോഷിച്ചു.
ഇലഃ പ്രവിശ്യ സഹസാ ഗൌരീവനമഖംഡിതമ്
ഇലൻ അപ്രതീക്ഷിതമായി അകത്തു കടന്ന്, ഗൗരിയുടെ കാടുപോലെ അക്ഷതമായി നിലകൊണ്ടു.
വശിഷ്ഠേന സമാദിഷ്ടഃ ശോണാദ്രിം സമപൂജയത്
വശിഷ്ഠൻ ഉപദേശിച്ചതനുസരിച്ച്, അവൻ ശോണപർവതത്തെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചു.
സോമോപദേശാദ്ഭക്ത്യാഥ സസ്മാരാരുണപര്വതമ്
ശോമന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, ഭക്തിയോടെ അരുണപർവതത്തെ ഓർത്തു.
ലേഭേ ച പരമം സ്ഥാനമപ്രാപ്യമമരൈരപി
അവൻ അമരന്മാർക്കും പ്രാപ്തമല്ലാത്ത പരമാവസ്ഥയിൽ എത്തി.
ന മുക്തിം പ്രാപ യോഗേന മൃഗജന്മനി സംഗതഃ
മൃഗരൂപത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടു യോഗം ചെയ്തിട്ടും അവൻ മോക്ഷം ലഭിച്ചില്ല.
പുനര്ഭൃഗൂപദേശേന ശോണാദ്രിമിമമര്ചയന്
പിന്നീട് ഭൃഗുവിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, അവൻ വീണ്ടും ശോണപർവതത്തെ ആരാധിച്ചു.
സരസ്വതീ ച സാവിത്രീ ശ്രീര്ഭൂമിഃ സരിതസ്തഥാ 1.3.1.6.
സരസ്വതി, സാവിത്രി, ശ്രീ, ഭൂമി, അതുപോലെ നദികൾ—all these are mentioned.
ഭാസ്കരഃ പൂര്വദിഗ്ഭാഗേ വിശ്വാമിത്രസ്തു ദക്ഷിണേ
പൂർവ്വദിശയിൽ ഭാസ്കരനും, തെക്കുഭാഗത്ത് വിശ്വാമിത്രനും നിലകൊള്ളുന്നു.
യോജനദ്വയപര്യംതേ സീമാഃ ശൈലേഷു സംസ്ഥിതാഃ
രണ്ടു യോജന ദൂരത്തിൽ പർവതങ്ങളിൽ അതിരുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സ്ഥിതാഃ സീമാവസാനേഷു ശോണാദ്രീശമവസ്ഥിതമ്
ശോണപർവതാധിപൻ വസിക്കുന്ന അതിരുകളുടെ അറ്റങ്ങളിൽ അവയെ കാണാം.
അസ്യോത്തരസ്മിഞ്ഛിഖരേ ദൃശ്യതേ വടഭൂരുഹഃ
ഇതിന്റെ വടക്കുശിഖരത്തിൽ ഒരു വലിയ ആൽമരം കാണാം.
യസ്യ ച്ഛായാതിമഹതീ സര്വദാ മണ്ഡലാകൃതിഃ
അത് വിതരുന്ന നിഴൽ എല്ലായ്പ്പോഴും വലുതും വൃത്താകൃതിയിലുമാണ്.
അഷ്ടഭിഃ പരിതോ ലിംഗൈരഷ്ടദിക്പാലപൂജിതൈഃ
അത് ചുറ്റും എട്ടു ദിക്കുപാലകർ ആരാധിച്ചിരിക്കുന്ന എട്ട് ലിംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്.
നൃപാണാം ശമ്ഭുഭക്താനാം ശംകരാജ്ഞാനുപാലിനാമ്
ശംഭുവിൽ ഭക്തിയുള്ള, ശങ്കരന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടു.
ബകുലശ്ച മഹാംസ്തത്ര സദാര്ഥിതഫലപ്രദഃ
അവിടെ തന്നെ വലിയ ബകുലമരവും ഉണ്ട്, എല്ലായ്പ്പോഴും ആഗ്രഹഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ.
അഗസ്ത്യശ്ച വശിഷ്ഠശ്ച സംപൂജ്യാരുണഭൂധരമ്
അഗസ്ത്യനും വശിഷ്ഠനും അരുണപർവതത്തെ ആരാധിച്ച് സമീപിച്ചു.
ഹിരണ്യഗര്ഭതനയഃ പുരാ ശോണനദഃ പുമാന് 1.3.1.6.
പഴയകാലത്ത് ഹിരണ്യഗർഭന്റെ പുത്രനായിരുന്നു ശോണനദി.
അത്ര ശോണനദീ പുണ്യാ പ്രവഹത്യമലോദകാ
ഇവിടെ ശോണമെന്ന പുണ്യനദി ശുദ്ധജലം ഒഴുകുന്നു.
വായവ്യാശ്ച ദിശോ ഭാഗേ വായുതീര്ഥം ച ശോഭതേ
വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിൽ വായു തീർത്ഥം ഭംഗിയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഉത്തരേഽസ്യ ഗിരേസ്തീര്ഥം സുവര്ണകമലോജ്ജ്വലമ്
ഈ പർവ്വതത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് പൊന്നുകമലങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രകാശിക്കുന്ന ഒരു വിശുദ്ധസ്ഥലം ഉണ്ട്.
കൌബേരം തീര്ഥമേശാന്യാമൈശാന്യം തീര്ഥമുത്തമമ്
ഈശാന്യദിക്കിൽ കുബേര തീർത്ഥം എന്ന ഉത്തമമായ പുണ്യസ്ഥലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തസ്യൈവ പശ്ചിമേ ഭാഗേ വിഷ്ണുഃ കമലലോചനഃ
അതിന്റെയും പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് കമലനയനായ വിഷ്ണു നിലകൊള്ളുന്നു.
നവഗ്രഹാഃ പുരാ തത്ര സ്നാത്വാ ഗ്രഹപദം ഗതാഃ
പഴയകാലത്ത് നവഗ്രഹങ്ങൾ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം പ്രാപിച്ചു.
ദുര്ഗാ വിനായക സ്കന്ദോ ക്ഷേത്രപാലഃ സരസ്വതീ
ദുർഗ്ഗ, വിനായക, സ്കന്ദൻ, ക്ഷേത്രപാലൻ, സരസ്വതി—
ഗംഗാ ച യമുനാ ചൈവ ഗോദാവരീ സരസ്വതീ
ഗംഗ, യമുന, ഗോദാവരി, സരസ്വതി—