പുണ്യവ്രതം കൃതവതീ തത്സര്വം കഥയാമി തേ
നീ ഒരു പുണ്യവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; അതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.
ആത്രേയോ ദേവശര്മേതി വേദവേദാംഗപാരഗഃ
ആത്രേയൻ, ദേവശർമൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ, വേദങ്ങളിലും അതിന്റെ ഉപാംഗങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ.
അപുത്രഃ സ സ്വശിഷ്യായ ചംദ്രനാമ്നേ ദദൌ സുതാമ്
അവന് മകനില്ലാത്തതിനാല് തന്റെ ശിഷ്യനായ ചന്ദ്രന് തന്റെ മകളെ വിവാഹം ചെയ്തു കൊടുത്തു.
തൌ കദാചിദ്വനം യാതൌ കുശേധ്മാഹരണാര്ഥിനൌ
ഒരു ദിവസം ഇരുവരും വിശുദ്ധ കട്ടിലിന് വേണ്ടി കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
സ്വസ്വപുണ്യ പ്രഭാവേന വിഷ്ണുലോകം ഗതാവുഭൌ
തങ്ങളുടെ സുകൃതഫലത്തില് ഇരുവരും വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിച്ചു.
പിതൃഭര്തൃജദുഃഖാര്താ കാരുണ്യം പര്യദേവയത് 2.4.13.
അവള് പിതാവിനെയും ഭര്ത്താവിനെയും നഷ്ടപ്പെട്ട ദുഃഖത്തില് കരുണയോടെ വിലപിച്ചു.
തയോശ്ചക്രേ യഥാശക്തി പാരലൌകീം തതഃ ക്രിയാമ്
അവള് കഴിയുന്നത്ര പരലോകകര്മ്മങ്ങള് നിര്വഹിച്ചു.
വ്രതദ്വയം തയാ സമ്യഗാജന്മമരണാത്കൃതമ്
ജനനം മുതല് മരണം വരെ അവള് രണ്ട് വ്രതങ്ങള് ശുദ്ധമായി അനുഷ്ഠിച്ചു.
ഇത്ഥം ഗുണവതീ സമ്യക്പ്രത്യബ്ദ വ്രതിനീ ഹ്യഭൂത്
ഇങ്ങനെ ഗുണസമ്പന്നയായി അവള് എല്ലാ വര്ഷവും വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവളായി.
സ്നാതും ഗംഗാം ഗതാ കാംതേ കഥംചിച്ഛനകൈസ്തദാ
ഒരു ദിവസം കുറച്ച് സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം അവള് ഗംഗയില് കുളിക്കാന് പോയി.
താവത്സാ വിഹ്വലാഽപശ്യദ്വിമാനം യാതമംബരാത്
അപ്പോള് അവള് അതിയായി വിറയച്ച് ആകാശത്തില് നിന്ന് ഇറങ്ങുന്ന ദിവ്യരഥം കണ്ടു.
കാര്തികവ്രതപുണ്യേന മത്സാന്നിധ്യം ഗതാഽഭവത്
കാര്ത്തികവ്രതഫലത്തില് അവള് എന്റെ സാന്നിധ്യം പ്രാപിച്ചു.
ആഗതോഽഹം ഗണാഃ സര്വേ യാതാസ്തേഽപി മയാ സഹ
ഞാനും എന്റെ സംഘവും ഇവിടെയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
പിതാ തേ ദേവശര്മാഽഭൂത്സത്രാജിദഭിധോ ഹ്യയമ്
നിന്റെ അച്ഛന് ദേവശര്മ്മനായിരുന്നു; സത്രാജിത് എന്നും അവന് അറിയപ്പെടുന്നു.
കാര്തികവ്രതപുണ്യേന ബഹു മത്പ്രീതിദായിനീ
കാര്ത്തികവ്രതഫലത്തില് നീ എനിക്ക് വലിയ സന്തോഷം നല്കി.
തസ്മാദയം കല്പവൃക്ഷസ്തവാംഗണഗതഃ ശുഭേ 2.4.13.
അതുകൊണ്ട്, ഭദ്രയേ, ഈ കല്പവൃക്ഷം നിന്റെ മുറ്റത്ത് പ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നു.
കദാചിദപി തേന ത്വം മദ്വിയോഗം ന യാസ്യസി സത്യോവാച മാസാനാം തു കഥം നാമ സ മാസഃ കാര്തികോ വരഃ
ഇതിന്റെ ഫലമായി, ഒരു നിമിഷം പോലും നീ എനിക്ക് വിട്ടുപോകേണ്ടി വരികയില്ല. പക്ഷേ, പറയൂ, മാസങ്ങളില് കാര്ത്തികം എങ്ങനെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്?
പ്രിയസ്തേ ദേവദേവേശ കാരണം തത്ര കഥ്യതാമ് ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച സാധു പൃഷ്ടം ത്വയാ കാംതേ ശൃണുഷ്വൈകാഗ്രമാനസാ
നിന്റെ പ്രിയനായ ദേവദേവന് ഇവിടെ തന്നെയാണ്; അതിന്റെ കാരണം പറയാം. ശ്രീകൃഷ്ണന് പറഞ്ഞു: പ്രിയേ, നീ നല്ലതായാണ് ചോദിച്ചത്; മനസ്സോടെ കേള്ക്കു.
പൃഥോര്വൈന്യസ്യ സംവാദം മഹര്ഷേര്നാരദസ്യ ച
വേനപുത്രനായ പൃഥുവും മഹർഷി നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണം കേള്ക്കൂ.
ഇന്ദ്രാദിലോകപാലാനാമധികാരാഞ്ജഹാര ഹ
ഇന്ദ്രനും മറ്റ് ലോകപാലന്മാരും ഉള്ള അധികാരം അവന് എടുത്തു.
സുവര്ണാദ്രിഗുഹാദുര്ഗസംസ്ഥിതാസ്ത്രിദശാദയഃ
സ്വർണ്ണപർവതത്തിലെ ഗുഹകളിലും കോട്ടകളിലും ദേവന്മാരും മറ്റു ദൈവങ്ങളും വസിച്ചു.
ഹൃതാധികാരാസ്ത്രിദശാ മയാ യദ്യപി നിര്ജിതാഃ
എന്നാൽ ഞാൻ അവരെ ജയിച്ചിട്ടും, ദേവന്മാർക്ക് അവരുടെ അധികാരം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ജ്ഞാതം തത്തു മയാ ദേവാ വേദമന്ത്രബലാന്വിതാഃ
പിന്നീട് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി, ഈ ദേവന്മാർക്ക് വേദമന്ത്രങ്ങളുടെ ശക്തിയുണ്ട്.
ഇതി മത്വാ തതോ ദൈത്യോ വിഷ്ണുമാലക്ഷ്യ നിദ്രിതമ്
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച ദാനവൻ, വിഷ്ണുവിനെ ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടു,
നീതാസ്തു തേന തേ വേദാസ്തദ്ഭയാത്തേ നിരാക്രമന്
അവൻ വേദങ്ങൾ എടുത്തു; അവന്റെ ഭയത്തിൽ ദേവന്മാർ അവിടെ നിന്ന് വിട്ടുപോയി.
താന്മാര്ഗമാണഃ ശംഖോഽപി സമുദ്രാംതര്ഗതോ ഭ്രമന് അഥ ദേവൈഃ സ്തുതോ വിഷ്ണുര്ബോധിതസ്താനുവാച ഹ 2.4.13.
വേദങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ശംഖൻ സമുദ്രത്തിനുള്ളിൽ ചുറ്റി നടന്നു; പിന്നെ ദേവന്മാർ പ്രശംസിച്ചപ്പോൾ വിഷ്ണു ഉണർന്നു അവരോട് സംസാരിച്ചു.
ഊര്ജസ്യ ശുക്ലൈകാദശ്യാം ഭവദ്ഭിഃ പ്രതിബോധിതഃ
ഊർജ്ജമാസത്തിലെ ശുദ്ധ ഏകാദശിയന്നാൾ നിങ്ങൾ എന്നെ ഉണർത്തി.
വേദാഃ ശംഖഹൃതാഃ സര്വേ തിഷ്ഠംത്യുദകസംസ്ഥിതാഃ
ശംഖൻ എടുത്ത എല്ലാ വേദങ്ങളും ഇപ്പോൾ വെള്ളത്തിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
അദ്യപ്രഭൃതി വേദാസ്തു മംത്രബീജസമന്വിതാഃ
ഇന്നുമുതൽ വേദങ്ങൾ മന്ത്രബീജങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായിരിക്കും.
കാലേഽസ്മിന്യേ പ്രകുര്വംതി പ്രാതഃസ്നാനം നരോത്തമാഃ
ഇപ്പോഴത്തെ കാലത്ത് ഉത്തമന്മാർ പ്രഭാതസ്നാനം ആചരിക്കുന്നു.