ദൃഷ്ട്വാ ഋഷിഗണാന്ഹംതും കൃതേച്ഛഃ പ്രാണിഘാതകഃ
മുനികളെയും കണ്ടപ്പോൾ ജീവികളെ കൊല്ലുന്നവൻ അവരെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
അഥോവാച ദ്വിജാന്നത്വാ ഭവദ്ഭിഃ ക്രിയതേഽത്ര കിമ് 2.4.12.
അപ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരെ വണങ്ങി, 'ഇവിടെ നിങ്ങൾ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്?' എന്നു ചോദിച്ചു.
വിശ്വാമിത്ര ഉവാച സര്വേഷാമേവ മാസാനാം കാര്തികഃ ശ്രേഷ്ഠ ഉച്യതേ
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: 'എല്ലാ മാസങ്ങളിലുമുള്ളതിൽ കാർത്തികം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണെന്ന് പറയുന്നു.'
കാര്തികേ മാസി യഃ കുര്യാത്സ്നാനം ദാനം ച പൂജനമ്
കാർത്തികമാസത്തിൽ ആരെങ്കിലും സ്നാനം, ദാനം, പൂജ എന്നിവ ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ—
വ്യാധപ്രയുക്തമാകര്ണ്യ ധര്മം ച ഋഷിണാ ദ്വിജഃ
മുനി പറഞ്ഞ ധർമ്മം പോലും രോഗബാധിതനായ ദ്വിജനും കേട്ടു.
വിശ്വാമിത്രം പ്രണമ്യാഥ സ്വവൃത്താംതം നിവേദ്യ ച
വിശ്വാമിത്രനെ വണങ്ങി, തന്റെ കഥ അവിടെ പറഞ്ഞു.
വിസ്മിതോ ഗാധിപുത്രസ്തു വ്യാധശ്ചൈവ വിശേഷതഃ
ഗാധിപുത്രനും, പ്രത്യേകിച്ച് ആ വ്യാധനും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന കാര്തികേ കേശവാഽഗ്രതഃ
അതുകൊണ്ട്, കാർത്തികമാസത്തിൽ, കേശവന്റെ സന്നിധിയിൽ, എല്ലാ ശ്രമവുംകൊണ്ട്—
മൂഷകോഽപി ച ദുര്യോനേര്മുക്ത ഊര്ജകഥാശ്രുതേഃ
താഴ്ന്ന ജന്മത്തിൽ ജനിച്ച ഒരു എലി പോലും ആമലകിയുടെ മഹത്വം കേട്ടാൽ മോചിതനാകും.
ധാത്രീഛായാം സമാശ്രിത്യ വനഭോജനമാചരേത് കൃത്വാ കര്മാണി നിത്യാനി മാധവം പൂജയേത്തതഃ
ആമലകിവൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ ഇരുന്ന് കാട്ടിൽ ലഭിക്കുന്ന ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; ദിവസേന ചെയ്യേണ്ട കര്മ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം മാധവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.
ധാത്രീഛായാം സമാശ്രിത്യ ഹരൌ ഭക്തിസമന്വിതഃ
ആമലകിവൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച് ഹരിയിൽ ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കണം.
തതസ്തു ബ്രാഹ്മണാന്ഭക്ത്യാ ഭോജയേദ്ബ്രഹ്മവിത്തമാന് 2.4.12.
അതിനുശേഷം, ഭക്തിയോടെ വേദം അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അഹാരം നൽകി ആദരിക്കണം.
ഏവംകൃതേ വ്രതേ വിപ്ര കാര്തികേ ഹരിവല്ലഭേ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഹരിക്ക് പ്രിയമായ കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഈ വ്രതം这样 നടത്തുമ്പോൾ,
ഹരേര്നാര്പിതഭോഗാച്ച ഭോജനേ സൂര്യദര്ശനാത്
ഹരിക്ക് സമർപ്പിച്ച ഭോജനവും സൂര്യനെ കണ്ടശേഷം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതും കൊണ്ടാണ്,
ഭോജനാവസരേ ചാന്യസ്പര്ശദോഷസ്തു യദ്ഭവേത്
ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന സമയത്ത് മറ്റുള്ളവരുമായി സ്പർശം മൂലം ഏതെങ്കിലും ദോഷം സംഭവിച്ചാൽ,
ശുദ്ധസ്യാപി തഥാ ത്യാഗാത്പുണ്യകാലേ ഹരിപ്രിയേ
സ്വച്ഛനായിരുന്നാലും, ഹരിക്ക് പ്രിയമായ ഈ ശുഭസമയത്ത് ഇങ്ങനെ വിട്ടുവിടുന്നത് ഉത്തമമാണ്.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ധാത്ര്യാം ഭോജനമാചരേത്
അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമവും കൊണ്ട് ആമലകിവൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
കാര്തികേ മാസി വൈ വിപ്രോ ധാത്രീമാലാം തു യോ വഹേത്
കാർത്തിക മാസത്തിൽ ബ്രാഹ്മണൻ ആമലകിഫലങ്ങളുടെ മാല ധരിച്ചാൽ,
ധാത്രീഛായാം സമാശ്രിത്യ ദീപമാലാര്പണം നരഃ
ആമലകിവൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച് ഒരാൾ ദീപങ്ങളുടെ നിര അർപ്പിക്കണം.
രാധാദാമോദരൌ പൂജ്യൌ തുലസ്യധോ വിശേഷതഃ
തുളസിയുടെ അടിയിൽ പ്രത്യേകിച്ച് രാധയും ദാമോദരനും ആരാധിക്കപ്പെടണം.
ധാത്രീഛായാതലേ യേന സകൃദ്ഭുക്തം തു കാര്തികേ
കാർത്തിക മാസത്തിൽ ആമലകിവൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ ഒരിക്കൽ പോലും ഭക്ഷണം കഴിച്ചവൻ,
സംപൂര്ണേ കാര്തികേ യസ്തു സംപൂജ്യാമലകീം ശുഭാമ് പശ്ചാത്സ്വയം തു ഭുംജീത ന ശ്രീസ്തസ്യ ക്ഷയം വ്രജേത് ।। 2.4.12.
കാർത്തികം പൂർത്തിയായപ്പോൾ ശുഭമായ ആമലകിയെ ആരാധിച്ച് പിന്നെ സ്വയം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവന്റെ ഐശ്വര്യം ഒരിക്കലും നഷ്ടമാകില്ല.
യഃ കശ്ചിദ്വൈഷ്ണവോ ലോകേ ധത്തേ ധാത്രീഫലം മുനേ
മഹർഷേ, ലോകത്തിൽ ഏതെങ്കിലും വൈഷ്ണവൻ ആമലകിഫലം ധരിച്ചാൽ,
ധാത്രീഫലവിലിപ്താംഗോ ധാത്രീഫലസമന്വിതഃ
ആമലകിഫലത്തിൽ പുരട്ടിയ ശരീരവും ആമലകിഫലങ്ങൾ കൈവശമുള്ളവനുമാണ്,
ധാത്രീഫലാനി യോ നിത്യം വഹതേ കരസംപുടേ
ആമലകിഫലങ്ങൾ കൈകൂപ്പിൽ എപ്പോഴും വഹിക്കുന്നവൻ,
ശ്രീകാമഃ സര്വദാ സ്നാനം കുര്യാദാമലകൈര്നരഃ
ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും ആമലകിഫലങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്നാനം ചെയ്യണം.
നവമ്യാം ദര്ശേ സപ്തമ്യാം സംക്രാംതൌ രവിവാസരേ
ഒമ്പതാം തീയതി, അമാവാസ്യയോ പൗർണമിയോ, ഏഴാം തീയതി, സംക്രാന്തി, അല്ലെങ്കിൽ ഞായറാഴ്ച—ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ദിവസം,
ധാത്രീഛായാം സമാശ്രിത്യ കുര്യ്യാത്പിംഡം ത യോ നരഃ
ധാത്രി വൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ ഇരുന്നു, അവിടെ പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കുന്ന പുരുഷൻ,
മൂര്ധ്നി പാണൌ മുഖേ ചൈവ ബാഹ്വോഃ കംഠേ തു യോ നരഃ
അത് തലയിൽ, കൈയിൽ, വായിൽ, കൈകളിൽ, കഴുത്തിൽ ഇട്ടു കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവൻ,
യാവല്ലുഠതി കണ്ഠസ്ഥാ ധാത്രീമാലാ നരസ്യ ഹി ।। താവത്തസ്യ ശരീരേ തു പ്രീത്യാ ലുംഠതി കേശവഃ
ധാത്രിമാല കഴുത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കാലം മുഴുവൻ, ആ പുരുഷന്റെ ശരീരത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കേശവൻ വസിക്കും.