ഇഹ ഭുക്ത്വാ തു വിപുലാന്ഭോഗാനന്യാന്യഥേപ്സിതാന്
ഇവിടെ ധാരാളം സുഖങ്ങളും ഇഷ്ടാനുസൃതമായ അനുഭവങ്ങളും അനുഭവിച്ചശേഷം—
വ്രതാന്യേതാനി സര്വാണി ദാനാനി വിവിധാനി ച
ഈ എല്ലാ വ്രതങ്ങളും വിവിധതരത്തിലുള്ള ദാനങ്ങളും—
കഥാം യമദ്വിതീയായാ വ്രതസ്ഥഃ ശൃണുയാന്നരഃ
വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ യമദ്വിതീയയുടെ കഥ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.
ഭാനുജായാം നരഃ സ്നാത്വാ യമലോകം ന പശ്യതി 2.4.11.
ഭാനുവിന്റെ മകളുടെ ദിവസത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ യമലോകം കാണുന്നില്ല.
കാര്തികേ ശുക്ലപക്ഷേ തു ദ്വിതീയായാം തു ശൌനക
ശൗനകാ, കാർത്തിക മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ രണ്ടാം ദിവസത്തിൽ—
ദ്വിതീയായാം മഹോത്സര്ഗോ നാരകീയാശ്ച തര്പിതാഃ
രണ്ടാം ദിവസത്തിൽ മഹാനായ ബലിവെപ്പ് നടക്കുന്നു, നരകവാസികൾക്കും തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു.
അത്രാഽഽശിതാശ്ച സംതുഷ്ടാഃ സ്ഥിതാഃ സര്വേ യദൃച്ഛയാ
ഇവിടെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചവർ സന്തുഷ്ടരായി, തങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
അതോ യമദ്വിതീയേയം ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതാ
അതിനാൽ, യമദ്വിതീയ ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്.
സ്നേഹേന ഭഗിനീഹസ്താദ്ഭോക്തവ്യം ബലവര്ധനമ്
സ്നേഹത്തോടെ സഹോദരിയുടെ കൈയിൽ നിന്ന് ശരീരം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
മഹിഷാസനമാരൂഢോ ദംഡമുദ്ഗരഭൃത്പ്രഭുഃ
മഹിഷത്തിന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, പ്രഭു ഒരു ദണ്ഡവും ഒരു ഗദയും കൈവശം വഹിക്കുന്നു.
യൈര്ഭഗിന്യഃ സുവാസിന്യോ വസ്ത്രദാനാദിതോഷിതാഃ
ആർക്കാണ് വിവാഹിതയായും അലങ്കരിച്ചും ഉള്ള സഹോദരിമാർ വസ്ത്രാദികളായ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി സന്തോഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടുവോ,
ധന്യം യശസ്യമായുഷ്യം ധര്മകാമാര്ഥസാധനമ്
അത് ഭാഗ്യവും, പ്രശസ്തിയും, ദീർഘായുസും നൽകുന്നു; ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവ നേടാൻ സഹായിക്കുന്നു.
തദഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണുധ്വം മുനിസത്തമാഃ ।। 2.4.11.
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇത് വിശദീകരിക്കാം; മഹർഷിമാരേ, നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
തത്രാഽപരാഹ്നേ കര്തവ്യം സര്വഥൈവ യമാര്ചനമ്
അന്ന് ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷം യമനെ നിർബന്ധമായും ആരാധിക്കണം.
പ്രത്യഹം യമുനാഽഽഗത്യ യമം സംപ്രാര്ഥയത്പുരാ
പഴയകാലത്ത്, യമുനാ എല്ലാ ദിവസവും വന്ന് യമനോട് ഭക്തിപൂർവ്വം പ്രാർത്ഥിച്ചു.
അദ്യശ്വോ വാ പരശ്വോ വാ പ്രത്യഹം വദതേ യമഃ
യമൻ ഓരോ ദിവസവും 'ഇന്ന്, നാളെ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റന്നാൾ' എന്ന് മറുപടി പറയുമായിരുന്നു.
തദൈകദാ യമുനയാ ബലാത്കാരാന്നിമംത്രിതഃ
അപ്പോൾ ഒരിക്കൽ, യമുനാ ബലമായി യമനെ ക്ഷണിച്ചു.
നാരകീയജനാന്മുക്ത്വാ ഗണൈഃ സഹ രവേഃ സുതഃ
നരകവാസികളെ വിട്ട്, സൂര്യപുത്രൻ തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പോയി.
കൃതാഭ്യംഗോ യമുനയാ തൈലൈര്ഗംധമനോഹരൈഃ
യമുനാ മനോഹരമായ സുഗന്ധതൈലങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് യമനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
തതോഽലംകാരകം ദത്തം നാനാവസ്ത്രാണി ചംദനമ്
അതിനുശേഷം ആഭരണങ്ങളും വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും ചന്ദനവും നൽകി.
പക്വാന്നാനി വിചിത്രാണി കൃത്വാ സാ സ്വര്ണഭാജനേ
അവൾ വിവിധ വിഭവങ്ങൾ പാകം ചെയ്ത് സ്വർണ്ണപാത്രത്തിൽ വെച്ചു.
ഭുക്ത്വാ യമോഽപി ഭഗിനീമലംകാരൈഃ സമര്ചയത് ഇതി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ യമുനാ വാക്യമബ്രവീത്
ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിനുശേഷം, യമനും സഹോദരിയെ ആഭരണങ്ങൾ നൽകി ആദരിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് യമുനാ പറഞ്ഞു.
അദ്യ സര്വേ മോചനീയാഃ പാപിനോ നരകാദ്യമ തേഷാം സൌഖ്യം പ്രദേഹി ത്വമേതദേവ വൃണോമ്യഹമ്
ഇന്ന് എല്ലാ പാപികളും നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകണം, യമനേ; അവർക്കു സന്തോഷം നൽകണം—ഇതാണ് ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്.
ഭുംക്തേ ച ഭഗിനീഗേഹേ ഭഗിനീം പൂജയേദപി
അവൻ സഹോദരിയുടെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും അവളെ ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
വീരേശൈശാനദിഗ്ഭാഗേ യമതീര്ഥം പ്രകീര്തിതമ്
വീരേശന്റെ ഈശാനദിശയിൽ യമതീർത്ഥം പ്രസിദ്ധമാണ്.
പഠേദേതാനി നാമാനി ആമധ്യാഹ്നം നരോത്തമഃ
മനുഷ്യരിൽ ഉത്തമൻ ഉച്ചവരെ ഈ നാമങ്ങൾ ജപിക്കണം.
യമോ നിഹംതാ പിതൃധര്മരാജോ വൈവസ്വതോ ദംഡധരശ്ച കാലഃ
യമൻ, പിതൃധർമ്മത്തിന്റെ രാജാവും, വിവസ്വാൻ്റെ മകനും, ശിക്ഷയുടെ വഹിക്കുന്നവനും, കാലനുമാണ്.
തതോ യമേശ്വരം പൂജ്യ ഭഗിനീഗൃഹമാവ്രജേത്
അതിനുശേഷം യമേശ്വരനെ ആരാധിച്ച്, സഹോദരിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോകണം.
ഭ്രാതസ്തവാനുജാതാഽഹം ഭുംക്ഷ്വ ഭക്തമിദം ശുഭമ്
സഹോദരാ, ഞാൻ നിന്നേക്കാൾ ചെറുപ്പമാണ്; ദയവായി ഈ ശുദ്ധമായ ഭോജനം സ്വീകരിക്കണം.
തതഃ സംതോഷ്യ ഭഗിനീം വസ്ത്രാലംകരണാദിഭിഃ
അതിനുശേഷം വസ്ത്രവും അലങ്കാരങ്ങളും മറ്റ് സമ്മാനങ്ങളും നൽകി സഹോദരിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം.