ബലിരാജ്യേ തു യേ ലോകാഃ ശോകാഽനുത്സാഹകാരിണഃ
പക്ഷേ, ബലിയുടെ രാജ്യത്തിൽ ദു:ഖവും നിരുത്സാഹവും ഉണ്ടാക്കുന്നവർ,
ചതുര്ദശീത്രയേ രാജ്യം ബലേരസ്ത്വിതി യാചയേത് ദദാവതിഥയേംദ്രായ ബലിം പാതാലവാസിനമ്
മൂന്നു ചതുര്ദശി ദിവസങ്ങൾ ബലിക്ക് രാജ്യം ഉണ്ടാകണമെന്ന് അപേക്ഷിക്കണം; അതിനുശേഷം പാതാളത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ബലിയെ അതിഥിയായ ഇന്ദ്രനു സമർപ്പിക്കണം.
ദത്തം ദൈത്യപതേരിത്ഥം ഹരിണാ തദ്ദിനത്രയമ് 2.4.9.
അങ്ങനെ, ആ മൂന്നു ദിവസങ്ങൾ ദാനവാധിപനായ ബലി ഹരിയുടെ കൈവശമായി.
മഹാരാത്രിഃ സമുത്പന്നാ ചതുര്ദശ്യാം മുനീശ്വരാഃ
മഹാനിശ ചതുര്ദശി ദിവസത്തിൽ ഉദിച്ചുവന്നു, മഹർഷിമാരേ.
ബലിരാജ്യം സമാസാദ്യ യക്ഷഗംധര്വകിന്നരാഃ
ബലി രാജാവിന്റെ ആധിപത്യം ലഭിച്ചപ്പോൾ യക്ഷന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും
സര്വ ഏവ പ്രഹൃഷ്യംതി നൃത്യംതി ച നിശാമുഖേ
അവരൊക്കെയും രാത്രിയുടെ ആരംഭത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു.
ബലിരാജ്യം സമാസാദ്യ യഥാ ലോകാഃ സുഹര്ഷിതാഃ
ബലി രാജാവിന്റെ ഭരണകാലം ലഭിച്ചപ്പോൾ ലോകങ്ങൾ എങ്ങനെയോ അതുപോലെ എല്ലാവരും ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
തുലാസംസ്ഥേ സഹസ്രാംശൌ പ്രദോഷേ ഭൂതദര്ശയോഃ
തുലാരാശിയിൽ ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യൻ നില്ക്കുമ്പോൾ, സന്ധ്യാകാലത്ത്, എല്ലാ ജീവികളും കാണുന്ന സമയത്ത്,
നരകസ്ഥാസ്തു യേ പ്രേതാസ്തേ മാര്ഗം തു വ്രതാത്സദാ
നരകത്തിൽ വസിക്കുന്ന പ്രേതാത്മാക്കൾ എന്നും വ്രതപഥം പിന്തുടരുന്നു.
ആശ്വിനേ മാസി ഭൂതാദിതിഥയഃ കീര്തിതാസ്ത്രയഃ
ആശ്വിനമാസത്തിൽ, ഭൂത എന്നതോടെ തുടങ്ങുന്ന മൂന്നു തിഥികൾ പ്രസിദ്ധമാണ്.
യദി സ്യുഃ സംഗവാദര്വാഗേതാശ്ച തിഥയസ്ത്രയഃ
ഈ മൂന്നു തിഥികൾ ഒന്നിച്ച് വന്നാലോ വേറിട്ടായാലോ,
കൌമോദിന്യാസ്തു മാഹാത്മ്യം പ്രഷ്ടുമിച്ഛാമഹേ ദ്വിജാഃ
കൗമോദിനിയുടെ മഹത്വം അറിയാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ദ്വിജന്മാരേ.
കിമര്ഥം ക്രിയതേ സാ തു തസ്യാഃ കാ ദേവതാ ഭവേത് 2.4.9.
അത് എന്തിനാണ് നടത്തുന്നത്? അതിന്റെ പ്രധാന ദേവത ആരാണ്?
പ്രഹര്ഷഃ കോഽത്ര നിര്ദിഷ്ടഃ ക്രീഡാ കാഽത്ര പ്രകീര്തിതാ
ഇവിടെ സൂചിപ്പിച്ച ആനന്ദം എന്താണ്? ഇവിടെ പറയുന്ന വിനോദം ഏതാണ്?
സ്നാത്വാ ദേവാന്പിതൄന്ഭക്ത്യാ സംപൂജ്യാഽഥ പ്രണമ്യ ച
സ്നാനം ചെയ്തശേഷം, ഭക്തിയോടെ ദേവന്മാരെയും പിതൃപുരുഷന്മാരെയും പൂജിച്ച് നമസ്കരിക്കണം.
കൃത്വാ തു പാര്വണശ്രാദ്ധം ദധിക്ഷീരഘൃതാദിഭിഃ
പിന്നീട് തൈര്, പാൽ, നെയ്യ് എന്നിവയുപയോഗിച്ച് പാർവണശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
തതഃ പ്രദോഷസമയേ പൂജയേദിംദിരാം ശുഭാമ്
അതിനുശേഷം സന്ധ്യാകാലത്ത്, ശുഭമായ ഇന്ദിരയെ പൂജിക്കണം.
നാനാപുഷ്പൈഃ പല്ലവൈശ്ച ചിത്രൈശ്ചാഽപി വിചിത്രിതമ്
വിവിധ പൂക്കളാൽ, ഇലകളാൽ, മനോഹരമായ അലങ്കാരങ്ങളാൽ അണിനിരത്തണം.
സംപൂജ്യാ ദേവനാര്യോഽപി വഹുഭിശ്ചോപചാരകൈഃ
ദേവീമാരെയും പലവിധ ഉപചാരങ്ങളാൽ സമ്പൂജിക്കണം.
അസ്മിന്നഹനി സര്വേഽപി വിഷ്ണുനാ മോചിതാഃ പുരാ
ഈ ദിവസം, വിഷ്ണു എല്ലാവരെയും മോചിപ്പിച്ചിരുന്നു.
ലക്ഷ്മ്യാ സാര്ദ്ധം തതോ ദേവാ ജഗ്മുഃ ക്ഷീരോദധൌ പുനഃ
പിന്നീട് ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ദേവന്മാർ വീണ്ടും ക്ഷീരസമുദ്രത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
രചനീയാഃ സൂത്രഗര്ഭാഃ പര്യംകാശ്ച സുതൂലികാഃ
നല്ല സൂത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള കിടക്കകളും മൃദുലമായ തൂക്കികളും ഒരുക്കണം.
സ്ഥാപയേത്താന്സുരാഁല്ലക്ഷ്മീം വേദഘോഷസമന്വിതഃ 2.4.9.
വേദഘോഷത്തോടെ ലക്ഷ്മിയെയും ദേവതകളെയും അവിടത്ത് സ്ഥാപിക്കണം.
അതോഽത്ര വിധിവത്കാര്യാ തുഷ്ട്യൈ തു സുഖസുപ്തികാ
അവിടത്ത് സന്തോഷത്തിനായി വിധിപ്രകാരം സുഖപ്രദമായ ഒരു കിടക്ക ഒരുക്കണം.
കുര്യാത്തസ്യ ഗൃഹം മുക്ത്വാ തത്പദ്മാ ക്വാഽപി ന വ്രജേത്
അവൾക്കായി ഒരു വീട് നിർമ്മിക്കണം; അതില്ലെങ്കിൽ പത്മാവു മറ്റൊരിടത്തേക്കും പോകില്ല.
ധനചിന്താ വിഹീനാസ്തേ കഥം രാത്രൌ സ്വപംതി ഹി
സമ്പത്തിന്റെ ചിന്തയില്ലാത്തവർ എത്ര സമാധാനത്തോടെ രാത്രി ഉറങ്ങുന്നു!
സ തു ദാരിദ്ര്യനിര്മുക്തഃ സ്വജാതൌ സ്യാത്പ്രതിഷ്ഠിതഃ
ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായവൻ തന്റെ വംശത്തിൽ സ്ഥിരത നേടുന്നു.
പാചയിത്വാ ഗവ്യദുഗ്ധം സിതാം ദത്ത്വാ യഥോചിതാമ്
പശുവിന്റെ പാൽ തിളപ്പിച്ച് അതിൽ യോജിച്ചത്ര പഞ്ചസാര ചേർക്കണം.
അന്യച്ചതുര്വിധം ഭക്ഷ്യം ദദ്യാച്ഛ്രീഃ പ്രീയതാമിതി
കൂടാതെ, നാലു വിധത്തിലുള്ള ഭക്ഷണവും 'ശ്രീദേവി സന്തോഷിക്കട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് അർപ്പിക്കണം.
പ്രബോധസമയേ ലക്ഷ്മീം ബോധയിത്വാ ഭുനക്തി യാ
എഴുന്നേറ്റ സമയത്ത് ലക്ഷ്മിയെ ഉണർത്തി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൾ—