യമായ ധര്മരാജായ മൃത്യവേ ചാഽന്തകായ ച
യമന്, ധർമ്മരാജാവ്, മൃത്യു, അന്തകൻ എന്നിവർക്കായി,
ഔദുംബരായ ദധ്നായ നീലായ പരമേഷ്ഠിനേ
ഔദുംബരന്, ദധ്നന്, നീലൻ, പരമേശ്ഠി എന്നിവർക്കായി,
ചതുര്ദശൈതേ മന്ത്രാഃ സ്യുഃ പ്രത്യേകം ച നമോഽന്വിതാഃ 2.4.9.
ഈ പതിനാലു മന്ത്രങ്ങൾ ഓരോന്നിലും 'നമഃ' എന്ന പദം ചേർത്ത് ഉച്ചരിക്കണം.
യജ്ഞോപവീതിനാ കാര്യം പ്രാചീനാവീതിനാഽഥവാ
യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചവനോ, പഴയ രീതിയിൽ ധരിച്ചവനോ ഇത് ചെയ്യണം.
ജീവത്പിതാഽപി കുര്വീത തര്പണം യമഭീഷ്മയോഃ
തന്റെ അച്ഛൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും, യമനും ഭീഷ്മനും വേണ്ടി തർപ്പണം നടത്തണം.
* അത്രൈവ ലക്ഷ്മീകാമസ്യ വിധിഃ സ്നാനേ മയോച്യതേ
ഇവിടെയായാണ് ലക്ഷ്മിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കുള്ള സ്നാനവിധി ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നത്.
യദാ സ്നാതി തദാഽഭ്യംഗസ്നാനം കുര്യാദ്വിധൂദയേ। ഊര്ജ്ജശുക്ലദ്വിതീയായാം തിഥൌ ച സ്വാതിയുഗ്മഗേ
യാരെങ്കിലും കുളിക്കുമ്പോൾ, പകലെത്തുമ്പോൾ, ഊർജ്ജമാസത്തിലെ പകൽവശത്തിന്റെ രണ്ടാം തീയതിയിലും, സ്വാതി നക്ഷത്രം കൂടിയിരിക്കുന്ന സമയത്തും, എണ്ണയിട്ട് ശരീരം നന്നായി തേച്ച് കുളിക്കണം.
മാനവോ മംഗലസ്നായീ നൈവ ലക്ഷ്മ്യാ വിയുജ്യതേ
ശുഭമായി കുളിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും ഐശ്വര്യത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുകയില്ല.
ഇംദുക്ഷയേഽപി സംക്രാതൌ രവൌ പാതേ ദിനക്ഷയേ
ചന്ദ്രൻ ക്ഷയിക്കുന്ന സമയത്തും, സംക്രമണത്തിലും, സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്ന സമയത്തും, ദിവസത്തിന്റെ അവസാനം പോലും,
മാഷപത്രസ്യ ശാകം വൈ ഭുക്ത്വാ തസ്മിന്ദിനേ നരഃ
ആ ദിവസം ആരെങ്കിലും മാഷ് ചെടിയുടെ ഇലകറി കഴിച്ചാൽ,
ഇഷാസിതചതുര്ദശ്യാമിന്ദുക്ഷയതിഥാവപി
ചന്ദ്രൻ ക്ഷയിക്കുന്ന നാല്പത്തിയൊന്നാം തീയതിയിലും, ചന്ദ്രൻ ക്ഷയിക്കുന്ന മറ്റേതെങ്കിലും തിഥിയിലും,
കുര്യാത്സംലഗ്നമേതച്ച ദീപോത്സവദിനത്രയമ്
ഈ ചടങ്ങ് ദീപാവലി ഉത്സവത്തിന്റെ മൂന്നു ദിവസങ്ങളിലും നടത്തണം.
വരം യാചസ്വ ഭദ്രം തേ യദ്യന്മനസി വര്തതേ 2.4.9.
നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്തെങ്കിലും ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, അതു ചോദിക്കൂ; നിനക്ക് ശുഭം ഉണ്ടാകട്ടെ.
ആത്മാര്ഥം കിം യാചനീയം സര്വം ദത്തം മയാ തഥാ
സ്വന്തം ആവശ്യത്തിന് എന്താണ് ചോദിക്കാനുളളത്? ഞാൻ എല്ലാം ഇതിനകം തന്നെ നൽകിയിരിക്കുന്നു.
മയാഽദ്യ തേ ധരാ ദത്താ വാമനച്ഛദ്മരൂപിണേ
ഇന്ന് ഞാൻ വാമനവേഷം ധരിച്ചിരിക്കുന്ന നിനക്കു ഭൂമി തന്നു.
തസ്മാദ്ഭൂമിതലേ രാജ്യമസ്തു ഘസ്രത്രയേ ഹരേ
അതിനാൽ, ഭൂമിയിൽ മൂന്നു പകൽവശങ്ങൾക്കുള്ള രാജ്യം ഹരിക്ക് ആയിരിക്കട്ടെ.
മദ്രാജ്യേ യേ ദീപദാനം ഭുവി കുര്വംതി മാനവാഃ
എന്റെ രാജ്യത്തിൽ ഭൂമിയിൽ വിളക്ക് വെക്കുന്ന മനുഷ്യർ,
മമ രാജ്യേ ഗൃഹേ യൈഷാമംധകാരഃ പതിഷ്യതി
എന്റെ രാജ്യത്തിൽ, ആരുടെ വീട്ടിൽ ഇരുണ്ടിരിപ്പ് വീഴുമോ,
ചതുര്ദശ്യാം ച യേ ദീപാന്നരകായ ദദംതി ച
ചതുര്ദശിയിൽ പിതൃക്കൾക്കായി ദീപം ചേർത്ത അന്നം നൽകുന്നവർ,
ബലിരാജ്യം സമാസാദ്യ യൈര്ന ദീപാവലിഃ കൃതാ
ബലിയുടെ രാജ്യം ലഭിച്ചിട്ടും ദീപാവലി ആഘോഷിക്കാത്തവർ,
ബലിരാജ്യേ തു യേ ലോകാഃ ശോകാഽനുത്സാഹകാരിണഃ
പക്ഷേ, ബലിയുടെ രാജ്യത്തിൽ ദു:ഖവും നിരുത്സാഹവും ഉണ്ടാക്കുന്നവർ,
ചതുര്ദശീത്രയേ രാജ്യം ബലേരസ്ത്വിതി യാചയേത് ദദാവതിഥയേംദ്രായ ബലിം പാതാലവാസിനമ്
മൂന്നു ചതുര്ദശി ദിവസങ്ങൾ ബലിക്ക് രാജ്യം ഉണ്ടാകണമെന്ന് അപേക്ഷിക്കണം; അതിനുശേഷം പാതാളത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ബലിയെ അതിഥിയായ ഇന്ദ്രനു സമർപ്പിക്കണം.
ദത്തം ദൈത്യപതേരിത്ഥം ഹരിണാ തദ്ദിനത്രയമ് 2.4.9.
അങ്ങനെ, ആ മൂന്നു ദിവസങ്ങൾ ദാനവാധിപനായ ബലി ഹരിയുടെ കൈവശമായി.
മഹാരാത്രിഃ സമുത്പന്നാ ചതുര്ദശ്യാം മുനീശ്വരാഃ
മഹാനിശ ചതുര്ദശി ദിവസത്തിൽ ഉദിച്ചുവന്നു, മഹർഷിമാരേ.
ബലിരാജ്യം സമാസാദ്യ യക്ഷഗംധര്വകിന്നരാഃ
ബലി രാജാവിന്റെ ആധിപത്യം ലഭിച്ചപ്പോൾ യക്ഷന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും
സര്വ ഏവ പ്രഹൃഷ്യംതി നൃത്യംതി ച നിശാമുഖേ
അവരൊക്കെയും രാത്രിയുടെ ആരംഭത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു.
ബലിരാജ്യം സമാസാദ്യ യഥാ ലോകാഃ സുഹര്ഷിതാഃ
ബലി രാജാവിന്റെ ഭരണകാലം ലഭിച്ചപ്പോൾ ലോകങ്ങൾ എങ്ങനെയോ അതുപോലെ എല്ലാവരും ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
തുലാസംസ്ഥേ സഹസ്രാംശൌ പ്രദോഷേ ഭൂതദര്ശയോഃ
തുലാരാശിയിൽ ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യൻ നില്ക്കുമ്പോൾ, സന്ധ്യാകാലത്ത്, എല്ലാ ജീവികളും കാണുന്ന സമയത്ത്,
നരകസ്ഥാസ്തു യേ പ്രേതാസ്തേ മാര്ഗം തു വ്രതാത്സദാ
നരകത്തിൽ വസിക്കുന്ന പ്രേതാത്മാക്കൾ എന്നും വ്രതപഥം പിന്തുടരുന്നു.
ആശ്വിനേ മാസി ഭൂതാദിതിഥയഃ കീര്തിതാസ്ത്രയഃ
ആശ്വിനമാസത്തിൽ, ഭൂത എന്നതോടെ തുടങ്ങുന്ന മൂന്നു തിഥികൾ പ്രസിദ്ധമാണ്.