ശംസംതൌ തുലസീം പുണ്യാം ജഗ്മതുര്മുനിപുംഗവ
അവർ ഇരുവരും, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, പുണ്യമായ തുളസിയെ സ്തുതിച്ച് പുറപ്പെട്ടു.
തസ്മാന്നാരദ മാസേഽസ്മിന്കാര്തികേ ഹരിതുഷ്ടിദേ
അതുകൊണ്ട്, നാരദാ, ഹരിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന ഈ കാർത്തിക മാസത്തിൽ,
ഏവമംഗ വ്രതാന്യേവ പ്രോക്താനി മുനിസത്തമ 2.4.8.
ഇങ്ങനെ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഈ വ്രതങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഗോധൂലികാലസംയുക്താ ദ്വാദശീ വത്സപൂജനേ
പൊടിപടർന്ന സമയത്ത്, ദ്വാദശി ദിനത്തിൽ, കിടാക്കളെ ആരാധനം നടത്തുന്നു.
വത്സപൂജാ വടേ ചൈവ കര്തവ്യാ പ്രഥമേഽഹനി ചംദനാദിഭിരാലിപ്യ പുഷ്പമാലാഭിരര്ചയേത്
ആദ്യദിനത്തിൽ ആൽമരത്തിന് കീഴിൽ കിടാക്കളുടെ പൂജ നടത്തണം; ചന്ദനം മുതലായവ പുരട്ടി, പുഷ്പമാലകൾ അർപ്പിച്ച് ആരാധിക്കണം.
തദ്ദിനേ തൈലപക്വം ച സ്ഥാലീപക്വം യുധിഷ്ഠിര
ആ ദിവസം, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, എണ്ണയിൽ വേവിച്ച വിഭവങ്ങളും പാത്രത്തിൽ പാകം ചെയ്തതും അർപ്പിക്കണം.
ദിനാംതേ സൂര്യബിംബാര്ധാദുഭയത്ര ഘടീദലമ്
ദിവസം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യന്റെ അർദ്ധഭാഗം ഇരുപാത്രങ്ങളിലും പ്രതിഫലിപ്പിക്കണം.
നാനാദീപാന്പ്രകല്പ്യാഽഽദൌ സ്വര്ണപാത്രാദി സംസ്ഥിതാന്
വിവിധ വിളക്കുകൾ ആദ്യം സ്വർണ്ണപാത്രങ്ങളിൽ തുടങ്ങിയവയിൽ ക്രമീകരിക്കണം.
ലാപയിത്വാ സര്വദീപാനുത്തരാഭിമുഖാന്ന്യസേത്
എല്ലാ വിളക്കുകളും തെളിച്ചശേഷം, അവ വടക്കോട്ട് മുഖമാക്കി വെക്കണം.
ജ്വാലാ ചേദ്ദക്ഷിണാസംസ്ഥാ സതേജസ്കാ ശിഖാന്വിതാ
ജ്വാല വലതുവശത്തായി, തിളക്കത്തോടെ കിരീടംപോലുള്ളതായിരിക്കുമ്പോൾ,
കാര്തികേ കൃഷ്ണപത്രേ തു ദ്വാദശ്യാദിഷു പംചസു
കാർത്തിക മാസത്തിൽ, കൃഷ്ണപ്പറ്റയുടെ ഇലകളിൽ, ദ്വാദശി മുതൽ അഞ്ചു ദിവസങ്ങളിൽ,
പക്ഷം സംസൂചയത്യാദിര്ദ്വിതീയോ മാസമേവ ച വര്ഷം തു പംചമോ ദീപഃ ശുഭാശുഭം വിനിര്ണയേത്
ആദ്യ ദീപം പക്ഷത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, രണ്ടാമത്തേത് മാസത്തെ; അഞ്ചാമത്തേത് വർഷത്തെ കാണിക്കുന്നു, അതിലൂടെ നല്ലതോ ചീത്തയോ നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു.
സൂര്യാംശസംഭവാ ദീപാ അംധകാരവിനാശകാഃ ।। 2.4.9.
സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ദീപങ്ങൾ ഇരുണ്ടിനെ അകറ്റുന്നവയാണ്.
അഭിമംത്ര്യ ച മംത്രേണ തതോ നീരാജയേത്ക്രമാത്
മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ദീപങ്ങൾ അഭിമന്ത്രണം ചെയ്ത ശേഷം, ക്രമമായി നീരാജനം നടത്തണം.
ആദൌ ദേവാംസ്തതോ വിപ്രാന്ഹസ്തിനശ്ച തുരംഗമാന്
ആദ്യം ദേവന്മാർക്ക്, പിന്നെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക്, അതിനുശേഷം ആനകളും കുതിരകളും.
തതോ നീരാജിതാന്ദീപാന്സ്വസ്വസ്ഥാനേഷു വിന്യസേത് അതിരക്തേഷു യുദ്ധാനി മൃത്യുഃ കൃഷ്ണശിഖേഷു ച
നീരാജനം കഴിഞ്ഞാൽ ദീപങ്ങൾ ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ വയ്ക്കണം; ദീപങ്ങൾ അധികം ഉണ്ടെങ്കിൽ, കറുത്ത വാളുള്ളവരിൽ യുദ്ധവും മരണവും ഉണ്ടാകും.
ഏകാംഗീനാമ ഗോപാലാ തയൈതച്ച വ്രതം കൃതമ്
ഗോപന്മാരിൽ ഏകാംഗിനി ഈ വ്രതം ആചരിച്ചിരുന്നു.
* തസ്മാദ്ഗോപൂജനം കാര്യം ദ്വാദശ്യാം കാര്തികസ്യ തു
അതിനാൽ, കാർത്തിക മാസത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസം പശുക്കളെ ആരാധിക്കണം.
തേ ഗോവ്രതപ്രഭാവേന ന ഗോഭിര്വിച്യുതാ ഭുവി
ഈ പശുവ്രതത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, അവർ ഭൂമിയിൽ ഒരിക്കലും പശുക്കളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടില്ല.
ദീപോത്സവ സമീപേ തു വ്രതമേതത്സമാചരേത്
ദീപോത്സവത്തിന് സമീപം ഈ വ്രതം ആചരിക്കണം.
പ്രാതഃ സ്നാത്വാ ത്രയോദശ്യാം കൃത്വാ വൈ ദംതധാവനമ്
മൂന്നാംപതിയ്ക്ക് രാവിലെ, സ്നാനം ചെയ്ത് പല്ലുതേയ്ക്കി,
കാര്യ ഏതദ്വ്രതസ്യാംതേ തഥാ ഗോവര്ദ്ധനോത്സവഃ
ഈ വ്രതം കഴിഞ്ഞാൽ, അതുപോലെ തന്നെ ഗോവർദ്ധനോത്സവവും നടത്തണം.
ആശ്വിനസ്യാഽസിതേ പക്ഷേ ത്രയോദശ്യാം നിശാമുഖേ 2.4.9.
ആശ്വിന മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിമൂന്നാം ദിവസം, രാത്രി തുടങ്ങുമ്പോൾ,
പുരാ ഹേമനകസ്യൈവ ബാലകശ്ചാഽപമൃത്യുതഃ
പണ്ടെ, ഹേമനകന്റെ മകൻ അകാലമൃത്യുവിൽ മരിച്ചു.
ദൂതാ ഊചുഃ യഥാ ന ജീവിതാദ്ഭ്രശ്യേദീദൃശേ തു മഹോത്സവേ
ദൂതന്മാർ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ വലിയ ഉത്സവത്തിൽ അവൻ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാനായി,
ആശ്വിനസ്യാഽസിതേ പക്ഷേ ത്രയോദശ്യാം നിശാമുഖേ
ആശ്വിന മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിമൂന്നാം ദിവസം, രാത്രി തുടങ്ങുമ്പോൾ,
മന്ത്രേണാഽനേന ഭോ ദൂതാഃ സമാനേയഃ സ നോത്സവേ
ഈ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, ദൂതന്മാരേ, അവനെ ഉത്സവത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരണം.
മൃത്യുനാ പാശദംഡാഭ്യാം കാലേന ച മയാ സഹ
മൃത്യുവും, പാശവും ദണ്ഡവും, കാലനും, ഞാനും ചേർന്ന്.
മന്ത്രേണാനേന യോ ദീപം ദ്വാരദേശേ പ്രയച്ഛതി
ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ആരെങ്കിലും വാതിലിന് സമീപം വിളക്ക് അർപ്പിച്ചാൽ,
പക്ഷേ പ്രത്യൂഷസമയേ സ്നാനം കുര്യാത്പ്രയത്നതഃ
പക്ഷത്തിൽ, പ്രഭാതസമയത്ത് ശ്രദ്ധയോടെ സ്നാനം ചെയ്യണം.