തസ്മാത്താം ഗച്ഛ ദേവി ത്വം തതഃ പാപാദ്വിമോക്ഷ്യസേ
അതുകൊണ്ട്, ദേവി, നീ അവിടെ പോകൂ; അപ്പോൾ നീ പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതയാകും.
തജ്ജലസ്പര്ശമാത്രേണ കാര്തികേ വിഷ്ണുപാദജാ
കാർത്തികത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ജലത്തെ സ്പർശിച്ചാൽ മാത്രം മതി,
കാര്തികേ പ്രതിവര്ഷം തു ഗംഗാ ത്രൈലോക്യപാവനീമ്
പ്രതിവർഷം കാർത്തികയിൽ, മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഗംഗാ,
തജ്ജലസ്പര്ശമാത്രേണ കാര്തികേ വിഷ്ണുപാദജാ
കാർത്തികത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ജലത്തെ സ്പർശിച്ചാൽ മാത്രം മതി,
തസ്മാച്ഛസ്തം തുലാസ്നാനം കാവേര്യ്യാം ശസ്യതേ ബുധൈഃ
അതുകൊണ്ട്, കാവേരിയിൽ തുലാമാസത്തിൽ കുളിക്കൽ ജ്ഞാനികൾ പ്രശംസിക്കുന്നു.
വിമുക്തദുരിതഃ സദ്യസ്തതോ യാതി പരാം ഗതിമ്
പാപങ്ങളിൽ നിന്നു ഉടൻ മോചിതനായി, അവൻ പരമാവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തുന്നു.
ഇതിഹാസമിമം ശ്രുത്വാ കാര്തികവ്രതതത്പരഃ
ഈ കഥ കേട്ട്, കാർത്തിക വ്രതത്തിൽ ഭക്തിയുള്ളവൻ,
രാത്രിശേഷേ ഭവേത്സ്നാനമുത്തമം വിഷ്ണുതുഷ്ടികൃത് 2.4.4.
രാത്രി അവസാനത്തിൽ കുളിക്കുന്നത് ഉത്തമമാണ്, വിഷ്ണുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
താവദേവ ഭവേത്സ്നാനമന്യഥാ തന്ന കാര്തികമ്
അപ്പോൾ മാത്രമേ അതു യഥാർത്ഥ കാർത്തിക സ്നാനം ആകൂ; അല്ലെങ്കിൽ അതു കാർത്തികമല്ല.
അപൃഷ്ട്വാ യത്കൃതം ധര്മ്യം ഭര്താരം തത്ക്ഷയം നയേത്
ഭർത്താവിനോട് ചോദിക്കാതെ ചെയ്യുന്ന ധാർമിക പ്രവർത്തി നഷ്ടത്തിലേക്ക് നയിക്കും.
കുര്യാത്സഹസ്രപാപാനി ഭര്ത്രാഽഽജ്ഞാം യാ സമാചരേത്
ഭർത്താവിന്റെ അനുമതിക്കു വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്ത്രീ ആയിരം പാപങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു.
ദരിദ്രഃ പതിതോ മൂര്ഖോ ദീനോഽപി യദി ചേത്പതിഃ
ഭർത്താവ് ദരിദ്രനോ, വീണുപോയവനോ, മന്ദബുദ്ധിയോ, ദു:ഖിതനോ ആയാലും,
കലൌ വത്സ മനുഷ്യാണാം ശൈഥില്യം സ്നാനകര്മണി
കലിയുഗത്തിൽ, മകനേ, മനുഷ്യർക്ക് കുളിക്കാനുള്ള ശുചിത്വത്തിൽ അശ്രദ്ധയുണ്ട്.
യസ്യ ഹസ്തൌ ച പാദൌ ച വാങ്മനശ്ച സുസംയതമ്
ആളിന്റെ കൈകളും കാലുകളും വാക്കും മനസ്സും നല്ലപോലെ നിയന്ത്രിതമാണെങ്കിൽ,
അശ്രദ്ദധാനഃ പാപാത്മാ നാസ്തികശ്ഛിന്നമാനസഃ
ആശ്വാസം ഇല്ലാത്തവൻ, പാപാത്മാവു, ദൈവത്തെ നിഷേധിക്കുന്നവൻ, മനസ്സു തകർന്നവൻ,
പ്രാതരുത്ഥായ യോ വിപ്രസ്തീര്ഥസ്നായീ സദാ ഭവേത്
പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, എപ്പോഴും തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണനായി കഴിയുന്നവൻ,
സ്നാനം ചതുര്വിധം പ്രോക്തം സ്നാനവിദ്ഭിര്മനീഷിഭിഃ
സ്നാനം നാലു വിധമാണെന്ന് സ്നാനവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
വായവ്യം ഗോരജഃസ്നാനം വാരുണം സാഗരാദിഷു 2.4.4.
അവയിൽ വായുവിൽ നിന്നുള്ള സ്നാനം, പശുവിന്റെ പൊടിയിൽ കുളിക്കൽ, വെള്ളത്തിൽ കുളിക്കൽ, സമുദ്രം മുതലായവയിൽ കുളിക്കൽ എന്നിവയാണ്.
സ്നാനാനാം ചൈവ സര്വേഷാം വിശിഷ്ടം തത്ര വാരുണമ്
ഈ സ്നാനങ്ങളിൽ വെള്ളത്തിൽ കുളിക്കൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമാണെന്ന് കരുതുന്നു.
തൂഷ്ണീമേവ ഹി ശൂദ്രസ്യ സ്ത്രീണാം ചൈവ തഥാ സ്മൃതമ്
ശൂദ്രനും സ്ത്രീകൾക്കും മൗനത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യണമെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
പാപൈഃ സര്വൈഃ പ്രമുച്യംതേ സ്നാനാത്കാര്തികമാഘയോഃ
കാർത്തികയും മാഘവും മാസങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റപ്പെടും.
പുഷ്കരേ തീര്ഥവര്യേ തു നംദായാഃ സംഗമേ പുരാ
പുഷ്കരത്തിൽ, തിരുത്തങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ നന്ദാനദിയുടെ സംഗമത്തിൽ, പുരാതനകാലത്ത്—
* നംദായാ വചനേനൈവ കാര്തികേ സാ പരം യയൌ
നന്ദയുടെ കല്പനയാൽ മാത്രം, കാർത്തികമാസത്തിൽ അവൾ പരമാവസ്ഥയിലേക്കെത്തി.
യച്ഛുത്വാ സര്വപാപേഭ്യോ മുക്തോ മോക്ഷമവാപ്സ്യസി
ഇത് കേട്ടാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.
കാര്തികേ മാസി സംപ്രാപ്തേ നിഷിദ്ധാനി ച വര്ജയേത്
കാർത്തികമാസം എത്തിയാൽ നിരോധിച്ചിരിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം.
ഫലാനി ബഹുബീജാനി ധാന്യാനി ദ്വിദലാന്യപി
അനേകം വിത്തുകളുള്ള പഴങ്ങൾ, രണ്ടായി പിളർന്ന ധാന്യങ്ങൾ—
അലാബും ഗൃംജരം ചൈവ വൃംതാകം ബൃഹതീഫലമ്
ചുരയ്ക്ക, വെള്ളരിക്ക, വഴുതന, ബ്രഹതീ എന്ന ചെടിയുടെ പഴം—
പുനര്ഭോജനം മാധ്വം ച പരാന്നം കാംസ്യഭോജനമ്
രണ്ടാമതൊരു ഭക്ഷണം, തേൻ, മറ്റൊരാൾ ഒരുക്കിയ ഭക്ഷണം, കഞ്ചന പാത്രത്തിൽ ഭക്ഷണം—
ഗണാന്നം ഗണികാന്നം ച തഥാ വൈ ഗ്രാമയാജിനഃ
കൂട്ടംകൂടി ഉണ്ടാക്കുന്ന ഭക്ഷണം, വേശ്യയുടെ വീട്ടിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷണം, ഗ്രാമയാജകന്റെ ഭക്ഷണം—
ശ്രാദ്ധാന്നമൃതുശാംത്യാശ്ച ജാതകം നാമകം തഥാ
ശ്രാദ്ധഭക്ഷണം, ഋതുശാന്തിക്കായി നൽകിയ ഭക്ഷണം, ജനനസമയത്ത് നൽകുന്ന ഭക്ഷണം—