സ്മരേദ്ഗംഗാദികാ നദ്യോ വിഷ്ണുശര്വാദിദേവതാഃ
ഗംഗാദി നദികളും വിഷ്ണു, ശർവ്വൻ തുടങ്ങിയ ദേവതകളെയും ഓർക്കണം.
കാര്തികേഽഹം കരിഷ്യാമി പ്രാതഃസ്നാനം ജനാര്ദന
കാർത്തികമാസത്തിൽ ഞാൻ പ്രഭാതസ്നാനം ചെയ്യാം, ജനാർദ്ദനാ.
നിത്യേ നൈമിത്തികേ കൃത്വാ കാര്തികേ പാപനാശന
നിത്യവും നൈമിത്തികവുമായ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്തു, പാപനാശിനിയായ കാർത്തികയിൽ,
തീര്ഥാദിദേവതാഭ്യശ്ച ക്രമാദര്ഘ്യാദി ദാപയേത്
തീർത്ഥാദി ദേവതകൾക്ക് ക്രമമായി അർഘ്യാദികൾ അർപ്പിക്കണം.
നമഃ കമലനാഭായ നമസ്തേ ജലശായിനേ
കമലനാഭനായ ദൈവമേ, ജലത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു ഞാൻ വന്ദനം അർപ്പിക്കുന്നു.
വ്രതിനഃ കാര്തികേ മാസി സ്നാതസ്യ വിധിവന്മമ
വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ കാർത്തികമാസത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ച വിധിയിൽ കുളിച്ചശേഷം—
കിരണാ ധൂതപാപാ ച പുണ്യതോയാ സരസ്വതീ
സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ, പാപം കഴുകിക്കളയുന്ന പുണ്യജലം, സർസ്വതീ എന്ന പുണ്യനദി—
അന്യാസാം ച നദീനാം ച ദദ്യാദര്ഘ്യം യഥാവിധി 2.4.4.
മറ്റു നദികൾക്കും അർഘ്യം നിർദ്ദേശപ്രകാരം അർപ്പിക്കണം.
നാന്യത്തീര്ഥം തു ജാഹ്നവ്യാം സ്മരണീയം കദാചന
ജാഹ്നവിയിൽ മറ്റേതെങ്കിലും തീർത്ഥം ഒരിക്കലും ഓർക്കേണ്ടതില്ല.
മൃത്സ്നാനം ച പിതൃസ്നാനം ഗുരുസ്നാനം തതഃ പരമ്
അതിനുശേഷം മണ്ണുകൊണ്ട് കുളിക്കൽ, പിതൃകുളിക്കൽ, ഗുരുക്കുളിക്കൽ എന്നിവയും ചെയ്യണം.
അഘമര്ഷണകം കൃത്വാ സ്നാനാംഗം തര്പണം തഥാ
അഘമർഷണക്രിയയും, കുളിയും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം തർപ്പണം അർപ്പിക്കണം.
തതസ്തു ബഹിരാഗത്യ തീര്ഥം ശിരസി നിക്ഷിപേത്
പിന്നീട് പുറത്തേക്കു വന്ന് തീർത്ഥജലം തലയിൽ ഇടണം.
തതോ ജലാദ്വിനിഷ്ക്രമ്യ ചാംചലം പീഡയേദ്ബഹിഃ
ജലത്തിൽ നിന്നു പുറത്ത് വന്നശേഷം, നനഞ്ഞ വസ്ത്രം പുറത്തു പിഴിയണം.
തദ്ദോഷപരിഹാരാര്ഥം യക്ഷ്മണം തര്പയാമ്യഹമ്
ആ ദോഷം നീക്കാൻ ഞാൻ യക്ഷ്മണിന് തർപ്പണം അർപ്പിക്കുന്നു.
അരുണം പ്രതി സൂര്യേണ യദുക്തം ച സവിസ്തരമ്
സൂര്യൻ അരുണനോട് വിശദമായി പറഞ്ഞത്—
ക്ഷേത്രേ വാ ഏതദാഽഽഖ്യാഹി ഭഗവന്സ്നാനയോഗതഃ
ഭഗവൻ, സ്നാനത്തിന്റെ രീതിയിൽ ഇതെല്ലാം ഈ സ്ഥലത്ത് വിശദമായി പറയൂ.
യത്ര കുത്രാഽപി കര്തവ്യം ജലേ സ്നാനം തു കാര്തികം
എവിടെയായാലും, കാർത്തികസ്നാനം ജലത്തിൽ തന്നെ നടത്തണം.
തതോ ദശഗുണം പുണ്യം ശീതതോയനിമജ്ജനാത് 2.4.4.
ശീതളജലത്തിൽ മുങ്ങിയാൽ പുണ്യം പത്ത് മടങ്ങ് വർദ്ധിക്കും.
കൂപാത്സഹസ്രഗുണിതം ഫലം വാപീനിഷേകതഃ
കിണറിൽ നിന്നു വെള്ളം എടുക്കുമ്പോൾ ആയിരം മടങ്ങ് ഫലം ലഭിക്കും.
തതോ ദശഗുണം പുണ്യം നിര്ഝരേഷു നിമജ്ജനാത്
നിര്ജരങ്ങളിൽ മുങ്ങുമ്പോൾ പുണ്യം പത്ത് മടങ്ങ് കൂടും.
നദ്യാ ദശഗുണം പ്രോക്തം തീര്ഥസ്നാനം ഖഗോത്തമ
പക്ഷീരാജാവേ, നദിയിൽ കുളിക്കുന്നത് പത്ത് മടങ്ങ് പുണ്യം നൽകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
നദീത്രയസ്യ സംയോഗേ പുണ്യസ്യാംഽതോ ന വിദ്യതേ
മൂന്നു നദികൾ കൂടുന്ന സ്ഥലത്ത് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യത്തിന് ഒരു പരിധിയുമില്ല.
ഗോദാവരീ വിപാശാ ച നര്മദാ തമസാ മഹീ
ഗോദാവരി, വിപാശ, നർമദ, തമസാ എന്നിങ്ങനെ മഹത്തായ നദികളും ഭൂമിയും,
വിതസ്താ വേദികാ ശോണോ വേത്രവത്യപരാജിതാ
വിതസ്ത, വേദിക, ശോണമതി, വേദ്രവതി, അപരാജിതാ എന്നിങ്ങനെ,
വാഗ്മതീ ച ശതദ്രുശ്ച തഥാ ബദരികാശ്രമഃ
വാഗ്മതി, ശതദ്രു, അതുപോലെ തന്നെ ബദരികാശ്രമം,
സര്വേഭ്യശ്ച സ്ഥലേഭ്യശ്ച ആര്യാവര്തം തു പുണ്യദമ്
ഇവയെല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും ആര്യാവർത്തം ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ളതാണു.
അനംതസേനവസതിര്വരാഹക്ഷേത്രമേവ ച
അനന്തസേനയുടെ വാസസ്ഥലവും വരാഹക്ഷേത്രവും,
അവംതികാ തതഃ ശ്രേഷ്ഠാ തതോ ബദരികാശ്രമഃ 2.4.4.
അതിനുശേഷം അവന്തികയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം, അതിനുശേഷം ബദരികാശ്രമം.
തതഃ കനഖലം തീര്ഥം തതോ മധുപുരീ വരാ
അതിനുശേഷം കനഖല എന്ന തീർത്ഥം, പിന്നെ മധുപുരി എന്ന ശ്രേഷ്ഠമായ നഗരം.
യൈഃ സ്നാതസ്തേ തു വൈകുംഠേ ബഹുകാലം വസംതി ഹി
ഈ സ്ഥലങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്തവർ വൈകുണ്ഠത്തിൽ ദീർഘകാലം വസിക്കും.