മാസാനാം പ്രവരോ മാസോ ദേവാനാമുത്തമോത്തമഃ
മാസങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ മാസവും, ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനും ഉണ്ട്.
തീര്ഥം നാരായണാഖ്യം ഹി ത്രിതയം ദുര്ലഭം കലൌ
നാരായണ എന്ന പേരിലുള്ള മൂന്നു തീർത്ഥങ്ങൾ കലിയുഗത്തിൽ വളരെ അപൂർവ്വമാണ്.
വൈഷ്ണവാന്ബ്രൂഹി മേ ധര്മാന്സര്വജ്ഞോഽസി പിതാമഹ
വൈഷ്ണവ ധർമ്മങ്ങൾ എനിക്ക് പറയണം, കാരണം നീ സകലവും അറിയുന്ന പിതാമഹൻ ആണല്ലോ.
ആദൌ കാര്തികമാഹാത്മ്യം വക്തുമര്ഹസി മേ പ്രഭോ
ആദ്യം, പ്രഭോ, കാർത്തികമാസത്തിന്റെ മഹത്വം എനിക്ക് പറയണം.
ഗോപീചംദനമാഹാത്മ്യം തുലസ്യാശ്ച തഥാ വിഭോ വ്രതാരംഭഃ കദാ കാര്യം ഉദ്യാപനവിധിം തഥാ
വലിയവനേ, ഗോപീചന്ദനത്തിന്റെ മഹത്വവും, തുളസിയുടെ മഹത്വവും, വ്രതം എപ്പോൾ ആരംഭിക്കണം, അതിന്റെ സമാപനവിധിയും പറയണം.
യത്കിംചിദ്വൈഷ്ണവം ധര്മം തത്സര്വം വക്തുമര്ഹസി
വൈഷ്ണവ ധർമ്മം എന്തൊക്കെയോ ഉണ്ടോ, അതെല്ലാം നീ എനിക്ക് വിശദമായി പറയണം.
രാധാദാമോദരം സ്മൃത്വാ പ്രോവാച തനുജം പ്രതി
രാധയും ദാമോദരനും ഓർത്ത്, അവൻ തന്റെ മകനോടു പറഞ്ഞു.
കഥയാമി ന സംദേഹഃ കാര്തികസ്യ ച വൈഭവമ് ।। 2.4.1.
കാർത്തികമാസത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ പറയാം.
ഏകതഃ സര്വതീര്ഥാനി സര്വേ യജ്ഞാഃ സദക്ഷിണാഃ കാര്തികസ്യ തു മാസസ്യ കലാം നാര്ഹംതി ഷോഡശീമ്
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും ദക്ഷിണയോടുകൂടി ഒരുവശത്ത് വെച്ചാലും, കാർത്തികമാസത്തിന്റെ പത്തിനാറിൽ ഒരു ഭാഗത്തിനും തുല്യമാകില്ല.
ഏകതഃ പുഷ്കരേ വാസഃ കുരുക്ഷേത്രേ ഹിമാലയേ
പുഷ്കരത്തിൽ, കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഹിമാലയത്തിൽ വാസം ചെയ്താലും,
സ്വര്ണാനി മേരുതുല്യാനി സര്വദാനാനി ചൈകതഃ
മേരു പർവതത്തോളം പൊന്നും മറ്റെല്ലാ വസ്തുക്കളും ഒരുമിച്ച് ദാനം ചെയ്താലും,
യത്കിംചിത്ക്രിയതേ പുണ്യം വിഷ്ണുമുദ്ദിശ്യ കാര്തികേ
കാർത്തിക മാസത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെ ഉദ്ദേശിച്ച് ചെറുതെങ്കിലും ഒരു പുണ്യകർമ്മം ചെയ്താൽ,
സോപാനഭൂതം സ്വര്ഗസ്യ മാനുഷ്യം പ്രാപ്യ ദുര്ലഭമ്
സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള പടിക്കല്ലായ മനുഷ്യജന്മം, അത്ര ദുർലഭമായത് ലഭിച്ചവൻ,
ദുഷ്പ്രാപ്യം പ്രാപ്യ മാനുഷ്യം കാര്തികോക്തം ചരേന്ന യഃ
ഇത്ര ദുർലഭമായ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചിട്ടും കാർത്തിക മാസത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കാതിരിക്കുന്നവൻ,
കാര്തികഃ ഖലു വൈ മാസഃ സര്വമാസേഷു ചോത്തമഃ
എല്ലാ മാസങ്ങളിലുമുള്ളതിൽ കാർത്തികം ഏറ്റവും ഉത്തമമായ മാസമാണ്.
അസ്മിന്മാസേ ത്രയസ്ത്രിംശദ്ദേവാഃ സന്നിഹിതാ മുനേ
ഈ മാസത്തിൽ, മഹർഷേ, മുപ്പത്തി മൂന്നു ദേവന്മാരും സന്നിഹിതരായിരിക്കുന്നു.
തിലധേനും ഹിരണ്യം ച രജതം ഭൂമിവാസസീ
എള്ള്, പശു, പൊന്ന്, വെള്ളി, ഭൂമി, വസ്ത്രം —
താനി ദാനാനി ദത്താനി ഗൃഹ്ണംതി വിധിവത്സുരാഃ 2.4.1.
ഇവ ദാനം ചെയ്യുമ്പോൾ നിർദ്ദേശിച്ച വിധിപ്രകാരം ചെയ്താൽ ദേവന്മാർ അതു സ്വീകരിക്കുന്നു.
തദക്ഷയ്യഫലം പ്രോക്തം വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ പാപാനാം മോക്ഷണം ചൈവ കാര്തികേ മാസി ശസ്യതേ
ഇവയുടെ ഫലം ക്ഷയിക്കാത്തതാണെന്ന് മഹാശക്തനായ വിഷ്ണു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; കാർത്തിക മാസത്തിൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോക്ഷം ലഭിക്കുമെന്ന് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
തസ്മാദ്യത്നേന വിപ്രേംദ്ര കാര്തികേ മാസി ദീയതേ
അതിനാൽ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, കാർത്തിക മാസത്തിൽ ദാനം ചെയ്യാൻ പരിശ്രമിക്കണം.
തദക്ഷയം ഹി ലഭതേ അന്നദാനം വിശേഷതഃ
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഫലം ക്ഷയിക്കാതെ നിലനിൽക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് അന്നദാനം.
ഉദധീനാം ച വിപ്രര്ഷേ ക്ഷയോ നൈവോപപദ്യതേ
ബ്രാഹ്മണമുനിയേ, സമുദ്രങ്ങൾ ക്ഷയിക്കാത്തതു പോലെ, ഇവിടെയും കുറവ് ഉണ്ടാകില്ല.
ന തസ്യാസ്തി ക്ഷയോ വിപ്ര പാപം യാതി സഹസ്രധാ
അവനു നഷ്ടം ഒന്നുമില്ല, ബ്രാഹ്മണാ; പാപങ്ങൾ ആയിരംപടി അകന്നു പോകും.
ദിനേദിനേഽതികൃച്ഛ്രസ്യ ഫലം പ്രാപ്നോത്യയത്നതഃ
ദിവസം ദിവസമായി, വലിയ കഠിനതപസ്സുകളുടെ ഫലം യാതൊരു പ്രയാസവുമില്ലാതെ ലഭിക്കും.
ന വേദസദൃശം ശാസ്ത്രം ന തീര്ഥം ഗംഗയാ സമമ്
വേദം പോലുള്ള ശാസ്ത്രം ഇല്ല, ഗംഗയെപ്പോലുള്ള തീർത്ഥവും ഇല്ല.
ന്യായേനോപാര്ജിതം ദ്രവ്യം ദുര്ലഭം ദാനകാരിണാമ്
ന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനം ദാനശീലികൾക്കിടയിൽ വളരെ ദുർലഭമാണ്.
കാര്തികേ മുനിശാര്ദൂല ശാലിഗ്രാമശിലാര്ചനമ്
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, കാർത്തിക മാസത്തിൽ ശാലിഗ്രാമശിലയെ ആരാധിക്കുന്നത്—
ഏതാദൃശം കാര്തികം ച അകൃതേനൈവ യോ നയേത് 2.4.1.
ഇങ്ങനെ മഹത്തായ കാർത്തികമാസം ഈ കർമ്മങ്ങൾ ഒന്നും ചെയ്യാതെയാണ് ഒരാൾ കടന്നുപോകുന്നത് എങ്കിൽ—
യേന തത്ഫലമാപ്നോതി തന്മേ വദ പിതാമഹ
പിതാമഹാ, ആ ഫലം എങ്ങനെ ലഭിക്കും എന്ന് ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
അന്യസ്മൈ ദ്രവിണം ദത്ത്വാ കാരയേത്കാര്തികവ്രതമ്
മറ്റൊരാളിന് സമ്പത്ത് നൽകി കാർത്തിക വ്രതം നടത്തിക്കൊടുക്കണം.