കൃഷ്ണപക്ഷേ ചതുര്ദശ്യാം യേ പശ്യംതി യശസ്വിനി
കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം തീയതിയിൽ ആരെങ്കിലും ദർശിച്ചാൽ, മഹത്വവതിയായേ,
കിം ദാനൈഃ കിം തപോഭിശ്ച കിം യജ്ഞൈര്ബഹുദക്ഷിണൈഃ
എന്തിനാണ് ദാനങ്ങൾ, എന്തിനാണ് തപസ്സുകൾ, എന്തിനാണ് അനേകം ദക്ഷിണയുള്ള യജ്ഞങ്ങൾ?
ആജന്മ ച കൃതം പാപം സ്വല്പം വാ യദി വാ ബഹു
ജനനത്തോടു കൂടി ചെയ്ത പാപം ചെറിയതായാലും വലിയതായാലും,
ഇത്യേവം ചതുരാശീതിഃ സംഖ്യാതാ ഈശ്വരാസ്തവ
ഇങ്ങനെ എൺപത്തിനാലു എണ്ണം ഈശ്വരാ, പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യ ഏതേഷാം ദേവി യാത്രാം പ്രതിലോമാനുലോമതഃ
ദേവി, ഇവയിലൊന്നിലോ എല്ലായിടത്തിലോ യാത്ര ചെയ്യുന്നവൻ, നേരായോ മറുവശത്തായോ,
യശ്ചാപി പൂജയേത്തത്ര ലിംഗം ഭക്ത്യാ തു മാനവഃ
ആരും അവിടെ ഭക്തിയോടെ ലിംഗത്തെ പൂജിച്ചാൽ,
ഏഷ തേ കഥിതോ ദേവി പ്രഭാവഃ പാപ നാശനഃ ൫.൨.൮൪.
ഇതാണ്, ദേവി, പാപം നശിപ്പിക്കുന്ന മഹത്വം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത്.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പഞ്ചമ ആവംത്യഖംഡേ ചതുരശീതിലിങ്ഗമാഹാത്മ്യ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദ ഉത്തരേശ്വരലിംഗമാഹാത്മ്യവര്ണനപൂര്വക ചതുരശീതിലിംഗമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമ ചതുരശീതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയുടെ അഞ്ചാം അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിൽ, ഉമാമഹേശ്വരസംവാദത്തിൽ, ഉത്തരേശ്വരലിംഗത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിച്ച്, എൺപത്തിനാലു ലിംഗങ്ങളുടെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന എൺപത്തിനാലാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ശ്രീഗണേശായ നമഃ അഥ കാര്ത്തികമാസമാഹാത്മ്യപ്രാരമ്ഭഃ ദേവീം സരസ്വതീം ചൈവ തതോ ജയമുദീരയേത്
ശ്രീഗണേശായ നമസ്കാരം. ഇനി കാർത്തികമാസത്തിന്റെ മഹത്വം തുടങ്ങുന്നു. ദേവി സരസ്വതിയെ ആരാധിച്ച് ജയശബ്ദം ഉച്ചരിക്കണം.
ഭൂയോഽന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛാമഃ കാര്തികസ്യ ച വൈഭവമ്
കാർത്തികമാസത്തിന്റെ മഹത്വം വീണ്ടും ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കലൌ കലുഷചിത്താനാം നരാണാം പാപകര്മണാമ്
കലിയുഗത്തിൽ, മലിനമായ മനസ്സും പാപകരമായ പ്രവൃത്തികളും ഉള്ള മനുഷ്യരിൽ,
കോ ധര്മഃ സര്വധര്മാണാമധികോ മോക്ഷസാധകഃ
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതവും മോക്ഷം നേടാൻ സഹായിക്കുന്നതും ഏതാണ്?
നാരദോ ബ്രഹ്മണഃ പുത്രോ ബ്രഹ്മാണം തു ജഗദ്ഗുരുമ്
നാരദൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകൻ, ലോകഗുരുവായ ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിച്ചു.
തഥൈവ സത്യഭാമാ ച ശ്രീകൃഷ്ണം ജഗദീശ്വരമ്
അതു പോലെ തന്നെ സത്യഭാമയും ലോകനാഥനായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ സമീപിച്ചു.
വാലഖില്യൈശ്ച ഋഷിഭിര്യദുക്തമൃഷിസംസദി
വാലഖില്യർ എന്ന ഋഷിമാർ ഋഷിസഭയിൽ പറഞ്ഞതും,
കൈലാസേ ശംകരേണൈവ കാര്തികസ്യ ച വൈഭവമ്
കൈലാസത്തിൽ ശങ്കരൻ കാർത്തികേയന്റെ മഹത്വം പറഞ്ഞതും,
പൃഥും പ്രതി നാരദേന കഥിതം ച മഹാത്മ്യകമ്
പൃഥുവിനോടു നാരദൻ പറഞ്ഞ മഹത്വവും,
ഏകദാ നാരദോ യോഗീ സത്യലോകമുപാഗതഃ 2.4.1.
ഒരു ദിവസം യോഗിയായ നാരദൻ സത്യലോകത്തിലേക്ക് എത്തി.
കോ വഹ്നിര്ദഹതേ ബ്രഹ്മംസ്തദ്ഭവാന്വക്തുമര്ഹതി
ഏത് അഗ്നിയാണ് ബ്രഹ്മത്തെ ദഹിപ്പാൻ കഴിയുക? ഈ കാര്യം പറയാൻ അർഹത ഉള്ളത് നീയല്ലേ, പ്രഭോ.
നാജ്ഞാതം ത്രിഷു ലോകേഷു ബ്രഹ്മാംഡാംതര്ഗതസ്യ യത്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനകത്തുള്ളതിൽ, നിനക്ക് അറിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല.
മാസാനാം പ്രവരോ മാസോ ദേവാനാമുത്തമോത്തമഃ
മാസങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ മാസവും, ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനും ഉണ്ട്.
തീര്ഥം നാരായണാഖ്യം ഹി ത്രിതയം ദുര്ലഭം കലൌ
നാരായണ എന്ന പേരിലുള്ള മൂന്നു തീർത്ഥങ്ങൾ കലിയുഗത്തിൽ വളരെ അപൂർവ്വമാണ്.
വൈഷ്ണവാന്ബ്രൂഹി മേ ധര്മാന്സര്വജ്ഞോഽസി പിതാമഹ
വൈഷ്ണവ ധർമ്മങ്ങൾ എനിക്ക് പറയണം, കാരണം നീ സകലവും അറിയുന്ന പിതാമഹൻ ആണല്ലോ.
ആദൌ കാര്തികമാഹാത്മ്യം വക്തുമര്ഹസി മേ പ്രഭോ
ആദ്യം, പ്രഭോ, കാർത്തികമാസത്തിന്റെ മഹത്വം എനിക്ക് പറയണം.
ഗോപീചംദനമാഹാത്മ്യം തുലസ്യാശ്ച തഥാ വിഭോ വ്രതാരംഭഃ കദാ കാര്യം ഉദ്യാപനവിധിം തഥാ
വലിയവനേ, ഗോപീചന്ദനത്തിന്റെ മഹത്വവും, തുളസിയുടെ മഹത്വവും, വ്രതം എപ്പോൾ ആരംഭിക്കണം, അതിന്റെ സമാപനവിധിയും പറയണം.
യത്കിംചിദ്വൈഷ്ണവം ധര്മം തത്സര്വം വക്തുമര്ഹസി
വൈഷ്ണവ ധർമ്മം എന്തൊക്കെയോ ഉണ്ടോ, അതെല്ലാം നീ എനിക്ക് വിശദമായി പറയണം.
രാധാദാമോദരം സ്മൃത്വാ പ്രോവാച തനുജം പ്രതി
രാധയും ദാമോദരനും ഓർത്ത്, അവൻ തന്റെ മകനോടു പറഞ്ഞു.
കഥയാമി ന സംദേഹഃ കാര്തികസ്യ ച വൈഭവമ് ।। 2.4.1.
കാർത്തികമാസത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ പറയാം.
ഏകതഃ സര്വതീര്ഥാനി സര്വേ യജ്ഞാഃ സദക്ഷിണാഃ കാര്തികസ്യ തു മാസസ്യ കലാം നാര്ഹംതി ഷോഡശീമ്
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും ദക്ഷിണയോടുകൂടി ഒരുവശത്ത് വെച്ചാലും, കാർത്തികമാസത്തിന്റെ പത്തിനാറിൽ ഒരു ഭാഗത്തിനും തുല്യമാകില്ല.
ഏകതഃ പുഷ്കരേ വാസഃ കുരുക്ഷേത്രേ ഹിമാലയേ
പുഷ്കരത്തിൽ, കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഹിമാലയത്തിൽ വാസം ചെയ്താലും,