സഖാ മമ ഹൃഷീകേശ സ ച മാമാഹ നിത്യശഃ
"ഹൃഷീകേശാ, അവൻ എന്റെ സുഹൃത്ത്, അവനും എനിക്ക് എപ്പോഴും അതേപോലെയാണ് പറയുന്നത്."
പിശാചസ്യാപി യക്ഷസ്യ ന ചൈവാന്യസ്യ കസ്യചിത്
"പിശാചോ, യക്ഷനോ, മറ്റാരുമോ ഇതു പറയാറില്ല—"
ഏവമുക്തസ്തു ബില്വേന സ ദേവഃ പുരുഷോത്തമഃ
ഇങ്ങനെ ബിൽവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ദേവൻ, പുരുഷോത്തമൻ,
സ പ്രവിശ്യാശ്രമം ദേവം കപിലേന പ്രപൂജിതഃ ।। ൫.൨.൮൩.
അവൻ ആശ്രമത്തിൽ കടന്നു കപിലനാൽ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു.
ഭഗവന്ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠ വേദവേദാംഗപാരഗ
"ഭഗവൻ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠ, വേദങ്ങളുടെയും അതിന്റെ ശാഖകളുടെയും പണ്ഡിതാ—"
പ്രസാദിതോഽഹം ബില്വേന നൃപേംദ്രേണ പുനഃപുനഃ
"രാജാക്കന്മാരിൽ പ്രധാനം ആയ ബിൽവൻ എന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും സന്തോഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്."
ത്വയാ പ്രോക്തം ബിഭേമീതി ബ്രൂഹി തസ്മാദനുഗ്രഹാത്
"നീ പറഞ്ഞത് പോലെ, 'ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നു' എന്ന് പറയൂ, ദയവായി."
കപിലസ്ത്വേവമുക്തോ വൈ വിഷ്ണുനാ മധുരം വചഃ
വിഷ്ണു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ കപിലൻ മധുരമായി പറഞ്ഞു:
നാഹം വക്ഷ്യേ ബിഭേമീതി തേനോക്തം നോച്യതേ മയാ ഉവാച ചക്രമുദ്യമ്യ ഭയം വിപ്രസ്യ ദര്ശയന്
"ഞാൻ 'ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നു' എന്ന് പറയില്ല. അതുകൊണ്ടു ഞാൻ അതു ഉച്ചരിക്കുന്നില്ല." അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൻ ചക്രം ഉയർത്തി ബ്രാഹ്മണനു ഭയം കാണിച്ചു.
ന ചേദ്വക്ഷ്യസി ഭീതോഽഹം ചക്രം തേ പ്രഹരാമി വൈ
"നീ പറയില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ ഭയപ്പെട്ട്, എന്റെ ചക്രം കൊണ്ട് നിന്നെ അടിക്കും!"
കപില ഉവാച കിം വൃഥാ പ്രിയചക്രസ്യ വിഷ്ണോ ക്ലേശമിഹേച്ഛസി
കപിലൻ പറഞ്ഞു: "വിഷ്ണുവേ, പ്രിയപ്പെട്ട ചക്രത്തിന് വേണ്ടിയല്ലാതെ നീ ഇവിടെ വെറുതെ ബുദ്ധിമുട്ട് എന്തിന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു?"
തതഃ സ മുഷ്ടിമാദായ കുശാനാം കപിലസ്തദാ
അപ്പോൾ കപിലൻ ഒരു കയ്യിൽ കുശത്തണ്ട് എടുത്തു.
അദ്യ ഗര്വം ച ദര്പം ച ബലം യച്ച തവാദ്ഭുതമ്
"ഇന്ന്, നിന്റെ ഗർവ്വവും അഹങ്കാരവും അത്ഭുതകരമായ ശക്തിയും—"
തതോ യുദ്ധം സമഭവത്തുമുലം ലോമഹര്ഷണമ് ൫.൨.൮൩.
അതിനുശേഷം അതി ഭയാനകവും രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്നതുമായ ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
ദിവ്യാസ്ത്രാണാം കുശാനാം ച യുദ്ധം സമഭവദ്ദൃഢമ്
ദൈവാസ്ത്രങ്ങളുടെയും വിശുദ്ധ കുശത്തുണ്ടകളുടെയും ഇടയിൽ ഒരു ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ബ്രഹ്മാ സുരൈഃ പരിവൃതസ്തദാ
അത് നടക്കുമ്പോൾ ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ബ്രഹ്മാ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഭഗവന്ഭൂതഭവ്യേശ ഭവബംധഭയാപഹ
ഭഗവാനേ, ഭൂതഭവ്യങ്ങളുടെ അധിപനായോ, ഭവബന്ധത്തിന്റെ ഭയത്തെ അകറ്റുന്നവനേ,
സമാരാധ്യ ജഗന്നാഥ ശക്രാ ദ്യാസ്ത്രിദിവൌകസഃ
ലോകനാഥനായുള്ള നിന്നെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച് ഇന്ദ്രനും സ്വർഗ്ഗത്തിലെ മറ്റ് ദേവന്മാരും
ആബ്രഹ്മസ്തംബപര്യംതം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും ചെറുതായ കുശത്തുണ്ട വരെ, സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അചഞ്ചലന്മാരുമായ എല്ലാ ജീവികളും ഉൾപ്പെടെ മൂന്നു ലോകങ്ങളും
തേനൈകേന വിശുദ്ധേന സര്വഗേന മഹാത്മനാ
ആ ഏകമായ, വിശുദ്ധമായ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ച മഹാത്മാവാൽ
വദംതി കാരണം ചാസ്യ ത്രൈലോക്യസ്യ ജനാര്ദ്ദനഃ
ഈ മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും കാരണം ജനാർദ്ദനനാണെന്ന് പറയുന്നു.
വരാര്ഥിഭിശ്ച പ്രവരൈഃ പൂജ്യസേ ഗരുഡധ്വജ
വരങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ നിന്നെ, ഗരുഡധ്വജനായവനെ, ആരാധിക്കുന്നു.
കപിലസ്യ ച വിപ്രസ്യ ഹരാല്ലബ്ധവരസ്യ ച
ഹരനിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ച കപിലമുനിക്കും
അവധ്യത്വമനുപ്രാപ്തോ ഹ്യജേയത്വം ച സംയുഗേ ൫.൨.൮൩.
അവൻ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്തതും, കൊല്ലാനാവാത്തതുമായ സ്ഥിതിക്ക് എത്തി.
ബ്രഹ്മ ച ബ്രഹ്മണോ മൂലം ത്വയൈവ പ്രാക്പ്രതിശ്രുതമ്
ബ്രഹ്മാവിനെയും ബ്രഹ്മാവിന്റെ മൂലത്തെയും നീയായിരുന്നു മുമ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്തത്.
ഇത്ഥം നിശമ്യ ദേവേശോ വാക്യം ബ്രഹ്മമുഖാച്ച്യുതമ്
ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് വീണ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവേശ്വരൻ
ജഗാമ പരമം ലോകം പൂജ്യമാനസ്ത്രിവിഷ്ടപൈഃ
സ്വർഗ്ഗവാസികൾ ആരാധിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ പരമലോകത്തേക്ക് പോയി.
യുദ്ധം സുദാരുണം ശ്രുത്വാ കൃഷ്ണസ്യ കപിലസ്യ ച കസ്യാഹം ശരണം യാമി കോ മേ ത്രാതാ ഭവിഷ്യതി
കൃഷ്ണനും കപിലനും തമ്മിലുള്ള അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം കേട്ടപ്പോൾ, ഞാൻ വിചാരിച്ചു: ആരെയാണ് ഞാൻ ആശ്രയിക്കേണ്ടത്? ആരാണ് എന്നെ രക്ഷിക്കുക?
ന ജിതഃ കപിലോ യുദ്ധേ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ
പ്രഭാവശാലിയായ വിഷ്ണുവിനാൽ പോലും യുദ്ധത്തിൽ കപിലൻ ജയിക്കപ്പെടില്ലായിരുന്നു.
അജേയാ ബ്രാഹ്മണാ യുദ്ധേ ശാപാനുഗ്രഹകാരകാഃ
ശാപവും അനുഗ്രഹവും നൽകുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്തവരാണ്.