തതോ ഗിരൌ പപാതൈഷ ശക്രവജ്രാഭിതാഡിതഃ അസ്മിംസ്തു പതിതേ ബാലേ മൃതകല്പേഽശനിക്ഷതാത്
ശേഷം ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രം കൊണ്ട് അടിയേറ്റ് അവൻ പർവ്വതത്തിൽ വീണു; ആ കുട്ടി മിന്നലിന്റെ ആഘാതത്തിൽ മരിച്ചുപോയതുപോലെ ആയപ്പോൾ—
തതോ വായുഃ സമാദായ മഹാ കാലവനം ഗതഃ
അപ്പോൾ വായു ദേവൻ അവനെ എടുത്ത് മഹാകാലവനം എന്ന വലിയ കാടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
സ്പൃഷ്ടമാത്രസ്തു ലിംഗേന സമുത്തസ്ഥൌ പ്ലവംഗമഃ
ലിംഗം സ്പർശിച്ച ഉടൻ വാനരൻ എഴുന്നേറ്റു.
പ്രാണവംതമിമം ദൃഷ്ട്വാ പവനോ ഹര്ഷിതസ്തദാ
ശ്വാസം മടങ്ങിയ ഈ കുട്ടിയെ കണ്ടപ്പോൾ വായു ദേവൻ അതിയായി സന്തോഷിച്ചു.
സ്പര്ശനാദസ്യ ലിംഗസ്യ മമ പുത്രഃ സമുത്ഥിതഃ 5.2.79.
ഈ ലിംഗത്തിന്റെ സ്പർശനത്താൽ എന്റെ മകൻ എഴുന്നേറ്റു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ശക്രഃ സമായാതഃ സുരൈര്വൃതഃ
അപ്പോൾ ഇടയിൽ, ദേവതകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ഇന്ദ്രൻ അവിടെ എത്തി.
മത്കരോത്സൃഷ്ടവജ്രേണ യസ്മാദസ്യഹനുര്ഹതഃ
എന്റെ കൈവശം നിന്ന വജ്രം കൊണ്ട് അവന്റെ താടിയെ ഞാന് തകര്ത്തതുകൊണ്ടാണ്,
വരുണോഽസ്വ വരം പ്രാദാന്നാസ്യ മൃത്യുര്ഭവിഷ്യതി
പിന്നീട് വരുണന് അവന് ഒരു വരം നല്കി: മരണം അവനെ തൊടില്ല.
സൂര്യേണ ച പ്രഭാ ദത്താ പവനേന ഗതിര്ദ്രുതാ
സൂര്യന് അവന് പ്രകാശം നല്കി, വായു ദൈവം വേഗതയും ചലനവും നല്കി.
ആയുധാനാം ഹി സര്വേഷാമവധ്യോഽയം ഭവിഷ്യതി
അവന് എല്ലാ ആയുധങ്ങള്ക്കും അതിജീവനശേഷിയുള്ളവനാവും.
അമിത്രഭയദോ ഹ്യേഷ മിത്രാണാമഭയ പ്രദഃ
വൈരികള്ക്ക് ഭയം നല്കുകയും സുഹൃത്തുക്കള്ക്ക് രക്ഷയും ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ് ഇദ്ദേഹം.
ശത്രോര്ബലോത്സാദനായ രാഘവപ്രീതയേ സദാ
രാഘവന് സന്തോഷം നല്കാന് എപ്പോഴും ശത്രുക്കളുടെ ശക്തി നശിപ്പിക്കുന്നവനാണ്.
ഹതേ തു രാവണേ ഭൂയോ രാമസ്യാനുമതേ സ്ഥിതഃ
രാവണന് കൊല്ലപ്പെട്ടശേഷം, രാമന്റെ സമ്മതത്തോടെ അവന് അവനോടൊപ്പം തുടരുന്നു.
തതോ മാം ത്രിദശാഃ സര്വേ പൂജയിഷ്യംതി ഭാവിതാഃ
അതിനുശേഷം ഭക്തിയോടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും എന്നെ ആദരിക്കും.
അഥ ഗംധവഹഃ പുത്രം പ്രഗൃഹ്യ ഗൃഹമാനയത് 5.2.79.
അപ്പോള് വായു ദേവന് തന്റെ മകനെയെടുത്ത് വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
ഏവം ലിംഗപ്രഭാവാച്ച ബലവാന്മാരുതാത്മജഃ
ഇങ്ങനെ ലിംഗത്തിന്റെ ശക്തിയാല് വായുവിന്റെ മകന് അതീവ ശക്തനായവനായി.
പരാക്രമോത്സാഹമതി പ്രതാപൈഃ സൌശീല്യമാധുര്യനയാദികൈശ്ച
വീര്യം, ഉത്സാഹം, ബുദ്ധി, തേജസ്, ഉത്തമസ്വഭാവം, മാധുര്യം, വിവേകം—ഇവയൊക്കെയും അവനില് നിറഞ്ഞിരുന്നു.
മമേവ വിക്ഷോഭിതസാഗരസ്യ ലോകാന്ദി ധക്ഷോരിവ പാവകസ്യ
ഞാനാണ് സമുദ്രം കലക്കി ലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ അവന്.
ഏതദ്വൈ കഥിത തുഭ്യം യന്മാം ത്വം പരി പൃച്ഛസി
നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതിന് ഉത്തരം ഞാന് നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
ദൃഷ്ടഃ സഭാജിതശ്ചാപി രാമ ഗച്ഛാമഹേ വയമ് പൂജയാമാസുരീശാനം ഹനുമത്കേശ്വരം ശിവമ് സമര്ചയംതി യേ ഭക്ത്യാ ലിംഗം ത്രിദശപൂജിതമ്
രാമനെ കണ്ടു ആദരിച്ച ശേഷം ഞങ്ങള് പോകുന്നു; അവര് ഹനുമത്കേശ്വരനായ ശിവനെ ആരാധിച്ചു; ഭക്തിയോടെ ദേവന്മാര് ആരാധിച്ച ലിംഗം ആരാദിക്കുന്നവര്,
വ്രജംത്യേവ സുദുഷ്പ്രാപ്യം ബ്രഹ്മസായുജ്യമവ്യയമ്। സംപ്രാപ്യ തു പുനര്ജന്മ ലഭംതേ മോക്ഷമവ്യയമ്
അവര് പ്രാപിക്കാനാകാത്ത ബ്രഹ്മസായുജ്യം നേടുന്നു; അതു നേടിയാല് വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല, ശാശ്വത മോക്ഷം ലഭിക്കും.
യഃ പശ്യതി നരോ ലിംഗം ഹനുമത്കേശ്വരെ പ്രിയ
പ്രിയനേ, ഹനുമത്കേശ്വരത്തില് ലിംഗം ദര്ശിക്കുന്ന മനുഷ്യന്,
സര്വലോകേഷു തസ്യൈവ ഗതിര്ന പ്രതിഹന്യതേ
അവന്ക്ക് എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വഴികള് ഒരിക്കലും തടയപ്പെടുകയില്ല.
ബാലസൂര്യപ്രതീകാശവിമാനേന സുവര്ചസാ 5.2.79.
പുതിയ സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലുള്ള ദീപ്തിയുള്ള രഥത്തില്.
വിചരത്യവിചാരേണ സര്വലോകാന്ദിവൌകസാമ്
അവൻ വിവേകമില്ലാതെ ദേവലോകങ്ങളിലൊക്കെയും സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സ്വര്ഗാച്ച്യുതഃ പ്രജായേത കുലേ മഹതി രൂപവാന്
സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണാൽ, വലിയ കുടുംബത്തിൽ സുന്ദരനായവനായി ജനിക്കും.
രാജാ വാ രാജതുല്യോ വാ ദര്ശനാദസ്യ ജായതേ
അവനെ കാണുന്നവൻ രാജാവോ രാജനോടു തുല്യനായവനോ ആകുന്നു.
ഏഷ തേ കഥിതോ ദേവി പ്രഭാവഃ പാപനാശനഃ
ദേവി, പാപം നശിപ്പിക്കുന്ന ഈ മഹത്വം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പംചമ ആവന്ത്യഖണ്ഡേ ചതുരശീതിലിംഗമാഹാത്മ്യ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദേ ഹനുമത്കേശ്വരമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമൈകോനാശീതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീസ്കാന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയുടെ അഞ്ചാമത്തെ അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിൽ, എൺപത്തിനാലു ലിംഗങ്ങളുടെ മഹത്വത്തിൽ, ഉമയും മഹേശ്വരനും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിൽ, ഹനുമത്കേശ്വരന്റെ മഹത്വം എന്ന അധ്യായം എഴുപത്തൊൻപതാം അധ്യായമായി അവസാനിക്കുന്നു.
ആശീതികം വിജാനീഹി ദേവം സ്വപ്നേശ്വരം പ്രിയേ
പ്രിയേ, സ്വപ്നേശ്വരൻ എന്ന ആശീതികദേവനെ നീ അറിയണം.