ദൃഷ്ട്വാരുണം സുദുഃഖാര്ത്തം വിലപംതം പുനഃ പുനഃ
അരുണൻ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും വിലപിക്കുന്നതും കണ്ടു—
അരുണോഽയമഹോ രൌതി കശ്യപസ്യാത്മസംഭവഃ
ഈ അരുണൻ, കശ്യപന്റെ സ്വന്തം മകനായി ജനിച്ചവൻ, അയ്യോ, നിലവിളിക്കുന്നു.
ഉത്പാദിതോഽയമല്പാഹൈരര്ദ്ധകായോ മഹാബലഃ മോഹേന വിലപംതം ച ശ്രേയോ മേ ഭവിതാ ധുവമ് 5.2.76.
അവൻ അർദ്ധശരീരത്തോടെയും മഹാശക്തിയോടെയും ജനിച്ചു; മോഹത്തിൽ വിലപിച്ചാലും, എനിക്ക് നല്ലത് സംഭവിക്കും എന്നു ഞാൻ ഉറപ്പിക്കുന്നു.
ഇതി സംചിംത്യ മനസി വാക്യൈര്മധ്വമൃതോപമൈഃ
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, തേനും അമൃതവും പോലെ മധുരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട്—
താത കശ്യപദായാദ വിനതാഗര്ഭസംഭവ
കശ്യപന്റെ വംശജനായ, വിനതയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മകനേ—
ഭാവിനോഽര്ഥാ ഭവംതീഹ ദുഃഖസ്യ ച സുഖസ്യ ച
ഇവിടെ ദുഃഖവും സുഖവും ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
യദി തേസ്തി ഘൃണാ ചിത്തേ ശപ്താത്മജനനീ ത്വയാ
ശാപം ലഭിച്ച മകന്റെ അമ്മയായ നീയുടെ ഹൃദയത്തിൽ ദയയുണ്ടെങ്കിൽ,
ഉത്തരേ ദേവദേവസ്യ യാത്രേശസ്യ ച പുണ്യദമ്
അപ്പൊഴ് ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ യാത്രേശ്വരന്റെ പുണ്യമായ തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്യണം.
അരുണസ്ത്വേവമുക്തസ്തു നാരദേന മഹാത്മനാ
മഹാത്മാവായ നാരദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അരുണൻ,
ദദര്ശ തത്ര തല്ലിംഗം തേജഃകൂടോപമം ശുഭമ്
അവിടെ അതി പ്രകാശമുള്ള, ദീപ്തിയുള്ള, മനോഹരമായ ലിംഗം അവൻ കണ്ടു.
ലിംഗേനോക്തോഽരുണോ ദേവി സാരഥ്യം കുരു സര്വദാ
അരുണേ, നീ എപ്പോഴും രഥസാരഥിയായി സേവനം ചെയ്യണമെന്ന് ആ ലിംഗം പറഞ്ഞു.
മയാ ദത്തം തു സാമര്ഥ്യം സൂര്യസ്യ പുരതഃ സദാ
സൂര്യന്റെ മുമ്പിൽ എപ്പോഴും നില്ക്കാനുള്ള ശക്തി ഞാൻ തന്നിരിക്കുന്നു.
ത്വന്നാമ്നാ ത്രിഷു ലോകേഷു ഖ്യാതോഽഹമരുണേശ്വരഃ 5.2.76.
നിന്റെ പേരിൽ ഞാൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും അരുണേശ്വരനെന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാണ്.
യേ മാം പശ്യംതി സതതം ത്വന്നാമ്നാ ചാരുണേശ്വരമ്
എന്നെ അരുണേശ്വരനെന്നു, നിന്റെ പേരിൽ, എപ്പോഴും ദർശിക്കുന്നവർ,
മോദിഷ്യംതി കുലൈഃ സാര്ദ്ധം പിതൃമാതൃസമുദ്ഭവൈഃ
അവരും അവരുടെ കുടുംബവും പിതാക്കളും മാതാക്കളും ചേർന്ന് സന്തോഷിക്കും.
ന ദുഃഖം ജായതേ തേഷാം യേ പശ്യംതി രവേര്ദ്ദിനേ
സൂര്യന്റെ ദിനത്തിൽ എന്നെ ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ദുഃഖം ഉണ്ടാകില്ല.
യഃ പശ്യതി ചതുര്ദശ്യാം കൃഷ്ണായാമരുണേശ്വരമ്
കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം ദിവസം ആരെങ്കിലും അരുണേശ്വരനെ ദർശിച്ചാൽ,
സ നേഷ്യതി പിതൄന്സ്വര്ഗേ നരകസ്ഥാന്ന സംശയഃ ശുംഡീരസ്വാമിനോ യാത്രാ കൃതാ തേന ന സംശയഃ
അവൻ തന്റെ പിതാക്കളെ നരകത്തിൽ നിന്ന് സ്വർഗത്തിൽ എത്തിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ശുണ്ഡീരസ്വാമിയുടെ തീർത്ഥയാത്രയും അവൻ പൂർത്തിയാക്കും.
ഇത്യുക്തസ്തേന ലിംഗേന വിനതാനംദനസ്തദാ
അങ്ങനെ ആ ലിംഗം പറഞ്ഞപ്പോൾ വിനതയുടെ മകൻ,
അസ്യ ലിംഗസ്യ മാഹാത്മ്യാത്കശ്യപസ്യാത്മസംഭവഃ
ഈ ലിംഗത്തിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ് കശ്യപന്റെ സന്താനമായ അവൻ,
ഏഷ തേ കഥിതോ ദേവി പ്രഭാവഃ പാപനാശനഃ
ദേവി, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ഈ പ്രഭാവം നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പഞ്ചമ ആവന്ത്യഖണ്ഡേ ചതുരശീതിലിങ്ഗമാഹാത്മ്യേഽരുണേശ്വരമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമ ഷട്സപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, മഹാപുരാണമായ ശ്രീസ്കാന്ദത്തിൽ, എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, അഞ്ചാമത്തെ അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിൽ, എൺപത്തിനാലു ലിംഗങ്ങളുടെ മഹത്വത്തിൽ, അരുണേശ്വരന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന എഴുപത്താറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
യസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ ഗര്ഭവാസോ ന ജായതേ
അവനെ ഒറ്റനോട്ടം കാണുന്നവർക്കു വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ ജനനം ഉണ്ടാകില്ല.
ശിനിര്നാമ ദ്വിജോ ദേവി സ ചാപുത്രോഽഭവത്പുരാ
ദേവി, ശിനി എന്ന പേരുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അപ്പോൾ അവന് മകൻ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
വായുഭക്ഷോംഽബുഭക്ഷശ്ച നിരാഹാരോര്ധ്വബാഹുകഃ
അവൻ വായുവിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ചോ, അർപ്പിതമായത് മാത്രം കഴിച്ചോ, ഉപവാസം പാലിച്ചും കൈകൾ ഉയർത്തിയും ജീവിച്ചു.
ഏവമാദീനി ചാന്യാനി തപാംസി ശ്രേയസേ പരമ്
ഇവയുപമമായ മറ്റു പല തപസ്സുകളും അവൻ പരമശ്രേയസ്സിനായി അനുഷ്ഠിച്ചു.
പരം വിഘ്നോപശാംത്യര്ഥം തോഷയിഷ്യേഽഹമീ ശ്വരമ് ആഭ്യാം ന സ ദുരാസാദ്യോ നാപരാധോ ഭവിഷ്യതി
എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും പൂര്ണമായി നീക്കാൻ ഞാൻ ആ പ്രഭുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കും; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അവനെ സമീപിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടില്ല, തെറ്റും ഉണ്ടാകില്ല.
തഥാ ചകാര സ മുനിര്വര്ഷാണാം ദ്വാദശൈവ ഹി
അങ്ങനെ ആ മുനി പന്ത്രണ്ടു വർഷം ആചരിച്ചു.
വിജ്ഞപ്തോഹം ത്വയാ ദേവി മംദരേ ചാരുകംദരേ
ദേവി, മനോഹരമായ മന്ദരപർവതത്തിൽ നിന്നാണ് നീ എന്നോട് ചോദിച്ചത്.
തേജസാ ദീപയച്ഛൈലം ശോഷയന്സലിലാശയാന്
അവന്റെ തേജസ്സാൽ പർവതം പ്രകാശിച്ചു, ജലാശയങ്ങൾ ഉണങ്ങി പോയി.