യഥാ ച പ്രാര്ഥിതം ലബ്ധ്വാ വരം തുഷ്ടാഽഭവത്തദാ
അവൾ ആഗ്രഹിച്ച പോലെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചപ്പോൾ അതിനാൽ സന്തോഷിച്ചു.
കദ്രൂശ്ച ലബ്ധ്വാ പുത്രാണാം സഹസ്രം തുല്യതേജസാമ്
കദ്രു തുല്യപ്രഭയുള്ള ആയിരം പുത്രന്മാർ ലഭിച്ചു.
തേ ഭാര്യേ വരസംഹൃഷ്ടേ കശ്യപോ വനമാവിശത് ജനയാമാസ ചാര്വംഗീ ദ്വേ ചാംഡേ വിനതാ തദാ ।। 5.2.76.
അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച സന്തോഷത്തിൽ ആ ഭാര്യമാർക്കൊപ്പമുണ്ടായിരുന്ന കശ്യപൻ വനത്തിലേക്ക് പോയി; അതേസമയം വിനതാ രണ്ട് മുട്ടകൾ പ്രസവിച്ചു.
തയോരംഡാനി നിദധുഃ പ്രഹൃഷ്ടാഃ പരിചാരികാഃ
സന്തോഷത്തോടെ സേവികമാർ ആ മുട്ടകൾ സൂക്ഷിച്ചു.
തതഃ പംചശതേ കാലേ കദ്രൂപുത്രാ വിനിര്ഗതാഃ
അതിനുശേഷം, അഞ്ചു നൂറ് വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, കദ്രുവിന്റെ മക്കൾ പുറത്തുവന്നു.
തതഃ പുത്രാര്ഥിനീ ദേവീ വ്രീഡിതാ സാ തപസ്വിനീ
പിന്നീട് പുത്രൻ വേണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച ദേവി ലജ്ജിച്ചും തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടും നിന്നു.
പൂര്വാര്ദ്ധകായസംപന്നമിതരേണാ പ്രകാശിതമ്
അവയിൽ ഒന്ന് പൂർണ്ണമായും രൂപം പ്രാപിച്ചിരുന്നില്ല, അർദ്ധശരീരമായിരുന്നു.
യോഽഹമേവം കൃതോ മാതസ്ത്വയാ ലോഭപരീതയാ
അമ്മേ, നീ അത്യന്തം ആഗ്രഹംകൊണ്ടു എന്നെ ഇങ്ങനെ ആക്കിക്കഴിഞ്ഞു.
പംചവര്ഷശതാന്യസ്യാ യയാ വിസ്പര്ദ്ധസേ സദാ
അവളുമായി നീ അഞ്ചു നൂറ്റാണ്ട് എപ്പോഴും മത്സരിച്ചിരിക്കുന്നു.
യദ്യേനമപി മാതസ്ത്വം മാമിവാംഡവിഭേദനാത്
അമ്മേ, ഞാനെപ്പോലെ, നീയും ഈ മുട്ടു പൊട്ടിച്ചതിനാൽ—even if you, mother, like me, because of breaking the egg—
പ്രതിപാലയിതവ്യസ്തേ ജന്മകാലോഽസ്യ ധീരയാ
അവന്റെ ജനനസമയത്തെ നീ ക്ഷമയോടെ കാത്തിരിക്കണം.
ഏവം ശപ്ത്വാ തതോ ദേവി വിനതാം മാതരം സ്വകമ്
ഇങ്ങനെ ശപിച്ച് ദേവി തന്റെ അമ്മയായ വിനതയോട് പറഞ്ഞു.
ഹാഹാ മയാ നൃശംസേന മാതാ സ്വജനനീ സ്വകാ മാതാ ദേഹാരണിഃ പുംസാം മാതാ ദുഃഖസഹാ പരാ ।।5.2.76.
അയ്യോ! ഞാൻ അത്യന്തം ക്രൂരമായി എന്റെ സ്വന്തം അമ്മയെ ദുഃഖിപ്പിച്ചു. അമ്മയാണ് മനുഷ്യർക്കു ശരീരത്തിന് കാരണമാകുന്നത്; അമ്മയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ദുഃഖവും സഹിക്കുന്നത്.
ഗര്ഭക്ലേശേ പരം ദുഃഖം മാതാ ജാനാതി യാദൃശമ്
ഗർഭകാലത്തിലെ അതിയായ വേദന അമ്മ മാത്രമേ അറിയൂ.
ഗുരൂണാമേവ സര്വേഷാം മാതാ ഗുരുതരാ സ്മൃതാ
എല്ലാ ഗുരുക്കന്മാരിലും അമ്മയാണ് ഏറ്റവും വലിയവളെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
യദി പിംഡപ്രദാനം തു ഗയായാം കുരുതേ സുതഃ ന ച മാതൃവിഹീനസ്യ മമത്വം കുരുതേ പിതാ
ഒരു മകൻ ഗയയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാലും, അമ്മയില്ലാത്തവനോട് അച്ഛൻ സ്നേഹം കാണിക്കാറില്ല.
വികലോ മാതൃഹീനസ്തു പുത്രോ ഹി പ്രോച്യതേ തദാ തദാ ശൂന്യം ജഗത്സര്വം യദാ മാതാ വിയുജ്യതേ
അമ്മയില്ലാത്ത മകനെ അപൂർണ്ണനെന്ന് വിളിക്കുന്നു; അമ്മയെ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ ലോകം മുഴുവൻ ശൂന്യമായി തോന്നുന്നു.
സോഽഹം പാപസമാചാരോ ജാതോ മാതൃവിഹിംസകഃ
ഞാൻ പാപികളിൽ ഒരാളായി, അമ്മയെ വേദനിപ്പിച്ചവനായി മാറി.
ജാതോഽഹം വികലാംഗസ്തു പ്രാക്കൃതേനൈവ കര്മണാ
മുൻജന്മത്തിലെ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായി ഞാൻ അപൂർണ്ണാവയവങ്ങളോടെ ജനിച്ചു.
ഏവം വിലപതസ്തസ്യ കശ്യപസ്യ സുതസ്യ ച
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, കശ്യപന്റെ മകനായ അവൻ—
ദൃഷ്ട്വാരുണം സുദുഃഖാര്ത്തം വിലപംതം പുനഃ പുനഃ
അരുണൻ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും വിലപിക്കുന്നതും കണ്ടു—
അരുണോഽയമഹോ രൌതി കശ്യപസ്യാത്മസംഭവഃ
ഈ അരുണൻ, കശ്യപന്റെ സ്വന്തം മകനായി ജനിച്ചവൻ, അയ്യോ, നിലവിളിക്കുന്നു.
ഉത്പാദിതോഽയമല്പാഹൈരര്ദ്ധകായോ മഹാബലഃ മോഹേന വിലപംതം ച ശ്രേയോ മേ ഭവിതാ ധുവമ് 5.2.76.
അവൻ അർദ്ധശരീരത്തോടെയും മഹാശക്തിയോടെയും ജനിച്ചു; മോഹത്തിൽ വിലപിച്ചാലും, എനിക്ക് നല്ലത് സംഭവിക്കും എന്നു ഞാൻ ഉറപ്പിക്കുന്നു.
ഇതി സംചിംത്യ മനസി വാക്യൈര്മധ്വമൃതോപമൈഃ
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, തേനും അമൃതവും പോലെ മധുരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട്—
താത കശ്യപദായാദ വിനതാഗര്ഭസംഭവ
കശ്യപന്റെ വംശജനായ, വിനതയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മകനേ—
ഭാവിനോഽര്ഥാ ഭവംതീഹ ദുഃഖസ്യ ച സുഖസ്യ ച
ഇവിടെ ദുഃഖവും സുഖവും ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
യദി തേസ്തി ഘൃണാ ചിത്തേ ശപ്താത്മജനനീ ത്വയാ
ശാപം ലഭിച്ച മകന്റെ അമ്മയായ നീയുടെ ഹൃദയത്തിൽ ദയയുണ്ടെങ്കിൽ,
ഉത്തരേ ദേവദേവസ്യ യാത്രേശസ്യ ച പുണ്യദമ്
അപ്പൊഴ് ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ യാത്രേശ്വരന്റെ പുണ്യമായ തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്യണം.
അരുണസ്ത്വേവമുക്തസ്തു നാരദേന മഹാത്മനാ
മഹാത്മാവായ നാരദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അരുണൻ,
ദദര്ശ തത്ര തല്ലിംഗം തേജഃകൂടോപമം ശുഭമ്
അവിടെ അതി പ്രകാശമുള്ള, ദീപ്തിയുള്ള, മനോഹരമായ ലിംഗം അവൻ കണ്ടു.