തിസ്രസ്തസ്യാഭവന്ഭാര്യാസ്തത്തുല്യാഃ സുമനോഹരാഃ
അവനു മൂന്നു ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവരൊക്കെയും ഒരുപോലെ മനോഹരികളും സുന്ദരികളും ആയിരുന്നു.
കദാ മൃഗരസാവിഷ്ടോ ദേവാദ്വൈ വാതരംഹസാ
ഒരു ദിവസം ദേവന്മാരുടെ ശക്തമായ കാറ്റ് മൂലം അവൻ വേട്ടയാടാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി.
ഗജേംദ്രമൃഗശാര്ദൂലസിംഹസംബരസംകുലമ്
ആ കാടിൽ ആനകൾ, മാൻ, കടുവ, സിംഹം, കാട്ടുപോത്ത് എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.
തസ്മിന്വനേ സുവിസ്തീര്ണം കദലീഖംഡമംഡിതമ്
ആ വിശാലമായ കാടിൽ വാഴക്കൊമ്പുകൾ നിറഞ്ഞിരുന്നതും കാണാം.
ദദര്ശ ദര്പണസ്വച്ഛം സരോ നീരജരാജിതമ്
അവിടെ കണ്ണാടിപോലെ വൃത്തിയുള്ളതും താമരപ്പൂക്കൾ നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു തടാകം അവൻ കണ്ടു.
ദദര്ശ കന്യാം തത്രൈവ കാനനസ്യേവ ദേവതാമ്
അവിടെ, കാട്ടിലെ ഒരു ദേവതയെപ്പോലെ ഒരു യുവതിയെ അവൻ കണ്ടു.
ചിത്രന്യസ്ത ഇവ ക്ഷിപ്രമഭൂദ്വിസ്മയനിശ്ചലഃ
പെട്ടെന്ന് ചിത്രത്തിൽ വരച്ചതുപോലെ, അത്ഭുതത്തിൽ അവൻ അചഞ്ചലനായി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
കന്ദര്പകോടിസദൃശം വിശ്രാന്തം നൃപമബ്രവീത് 5.2.70.
കോടിക്കണക്കിന് കാമദേവന്മാരെപ്പോലെ മനോഹരിയായ അവൾ വിശ്രമിച്ചിരുന്ന രാജാവിനോട് സംസാരിച്ചു.
തപോരതസ്യ ശാംതസ്യ സര്വദാ ബ്രഹ്മചാരിണഃ
തപസ്സിൽ ലീനനായി, ശാന്തനും എപ്പോഴും ബ്രഹ്മചാരിയുമായ ഒരാളോടാണ് അവൾ സംസാരിച്ചത്.
ഇതി തസ്യാ വചഃ ശ്രുത്വാ മന്മഥേനാകുലീകൃതഃ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, കാമത്തിൽ ആകുലനായവനായി.
മമ പ്രാണവ്യയഃ സുഭ്രൂസ്ത്വാം വിനാ സമുപസ്ഥിതഃ
സുന്ദരഭ്രുവളേ, നിന്നെ കാണാതെ എന്റെ ജീവൻ തന്നെ വിട്ടുപോകുന്നു.
ത്യജ്യതേ പ്രാപ്തമമൃതം യദേതദ്ബുദ്ധിലാഘവമ്
ലഭിച്ച അമൃതം പോലും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു — മനസ്സിന്റെ ചഞ്ചലത ഇതാണ്.
ഭജ മാമനവദ്യാംഗി തവേതദ്വദനാമൃതമ്
കുറ്റമൊന്നുമില്ലാത്തവളേ, നീ എന്നെ സേവിക്കണം; നിന്റെ വാക്കുകളുടെ അമൃതം എനിക്ക് അതിയായ ആനന്ദമാണ്.
സ്വയം പിബാമി ചേദ്വിദ്ധി പരലോകഗതം ഹി മാമ്
ഞാൻ തന്നെ അതു കുടിച്ചാൽ, ഞാൻ ഇഹലോകം വിട്ടുപോയവനാണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
ഭ്രഷ്ടായാം മയി താതസ്യ വിനഷ്ടേ കന്യകാഫലേ
എനിക്ക് ദോഷം സംഭവിച്ചാൽ, നിന്റെ അച്ഛന്റെ മകളുടെ ഫലവും നഷ്ടപ്പെടും.
യദി തേ പരമം പ്രേമ മമോപരി മഹീപതേ
നിനക്ക് എന്റെ മേൽ ഏറ്റവും വലിയ സ്നേഹം ഉണ്ടെങ്കിൽ, രാജാവേ,
തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ നാന്യഥാ മേ ഭവിഷ്യതി
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടാൽ, ഞാൻ മറ്റെന്തും ചെയ്യില്ല.
ഗത്വാ യയാചേ പ്രണതഃ സ്ഥിതം നിജതപോവനേ 5.2.70.
അവൻ തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്നവനോട് വിനയത്തോടെ ചെന്നു അപേക്ഷിച്ചു.
തത്രൈവ സംഗതോ രാജാ മന്മഥേന വശീകൃതഃ
അവിടെ രാജാവ്, പ്രണയത്തിൽ പെട്ട്, അവളോടൊപ്പം ചേർന്ന് സന്തോഷിച്ചു.
കദലീഖണ്ഡകുഞ്ജേഷു രമ്യാസു വനരാജിഷു സിഷേവേ ചാരു സുരതം സ വിദഗ്ധോഽതിമുഗ്ധയാ
വാഴക്കൊമ്പുകളുടെ കുഞ്ചുകളിലും മനോഹരമായ കാടുകളിലും, ആ ചതുരൻ അത്യന്തം നിർമലയായ പെൺകുട്ടിയോടൊപ്പം സ്നേഹസുഖം അനുഭവിച്ചു.
ഏവം ഹി വസതസ്തസ്യ ദുര്ദ്ധര്ഷസ്യ വരാ നനേ
അങ്ങനെ ആ ജയിക്കാനാകാത്തവൻ ആ മനോഹരമായ കാടുകളിൽ താമസിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ,
ജ്വലിതോ വികടാകാരോ ദംഷ്ട്രോത്കടകടാനനഃ ജഹാര മന്മഥാവിഷ്ടോ രൂപയൌവനശാലിനീമ്
ജ്വലിക്കുന്ന ഭയാനകമായ രൂപവും വലിയ പല്ലുകളും ഉള്ള ഒരു ഭീകരൻ, പ്രണയത്തിൽ പെട്ട്, ആ സുന്ദരിയായ യുവതിയെ പിടിച്ചുപോയി.
രാജാ ച താം ഹൃതാം ദൃഷ്ട്വാ വിയോഗവിഷമൂര്ഛിതഃ
രാജാവ് അവളെ അകറ്റിയെടുത്തത് കണ്ടപ്പോൾ, വേർപാടിന്റെ വിഷം കൊണ്ടു അവൻ ബോധംകെട്ടുപോയി.
ഹാ പ്രിയേ പ്രേമപീയൂഷേ പ്രണയാമൃതദീര്ഘികേ
ഹാ പ്രിയേ, പ്രണയത്തിന്റെ അമൃതം, സ്നേഹത്തിന്റെ നീണ്ട നദിയേ!
പുനരിന്ദുമിവാനംദം കദാ ദ്രക്ഷ്യാമി തേ മുഖമ് ഉന്മത്ത ഇവ ബഭ്രാമ തത്ര തത്ര സ്മരാതുരഃ
എപ്പോൾ ഞാൻ വീണ്ടും ചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള നിന്റെ മുഖം കാണും, എന്റെ ആനന്ദത്തിന്റെ ഉറവേ? പ്രണയവേദനയിൽ പെട്ട്, അവൻ പിതൃതുല്യനായി ഇവിടെ അവിടെ ചുറ്റി നടന്നു.
ഏവം വിലപതസ്തസ്യ ദുര്ദര്ഷസ്യ നൃപസ്യ തു ദദര്ശ നൃപതിം തത്ര ഭ്രമംതം ഭ്രമരം യഥാ
അങ്ങനെ ആ ജയിക്കാനാകാത്ത രാജാവ് വിലപിക്കുമ്പോൾ, ആരോ അവനെ അവിടെ തേൻചൂണ്ടുപോലെ ചുറ്റി നടക്കുന്നത് കണ്ടു.
ജ്ഞാത്വാ ജാമാതരം സമ്യക്സമാശ്വാസ്യ വചോഽബ്രവീത് ക്വ ഗതോ ഹി മഹീപാല നേപാലവിഷയസ്തവ
അവന്റെ മരുമകനെന്നു മനസ്സിലാക്കി, ആശ്വസിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ എവിടേക്ക് പോയി? നേപ്പാളിന്റെ രാജ്യം നിന്റെതല്ലേ.'
കുലീനാ രൂപവത്യശ്ച തിസ്രോ ഭാര്യാഃ ക്വ വൈ ഗതാഃ 5.2.70.
നിന്റെ മൂന്നു ഉന്നതവംശീയവും സുന്ദരിയുമായ ഭാര്യമാർ എവിടേക്ക് പോയി?
സര്വം വിനശ്വരം ലോകേ ഗന്ധര്വനഗരോപമമ്
ലോകത്തിലെ എല്ലാം നശിക്കുന്നതുതന്നെ, ഗന്ധർവനഗരത്തെപ്പോലെ.
ഏവമാശ്വാസിതോ രാജാ കല്പേന ച പുനഃപുനഃ
അങ്ങനെ, ബുദ്ധിയോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും രാജാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.