നിയമേന തു യഃ പശ്യേത്തല്ലിംഗം സംഗമേശ്വരമ്
നിയമപാലനത്തോടെ ആ സംഗമേശ്വരലിംഗം കാണുന്നവൻ,
ഗാംഗം ച സഫലം പുണ്യം യാമുനം നാമര്ദം തഥാ।। । ജായതേ ചാംദ്രഭാഗം ച സംഗമേശ്വരദര്ശനാത്
സംഗമേശ്വരനെ ദർശിച്ചാൽ, ഗംഗയും ഫലപ്രദവും പുണ്യവുമാകും, യമുനയ്ക്ക് കുറവൊന്നുമില്ല, ചന്ദ്രഭാഗയും ലഭിക്കും.
യഃ പശ്യേച്ഛ്രാവണേ മാസി തല്ലിംഗം സംഗമേശ്വരമ്
ശ്രാവണമാസത്തിൽ ആ സംഗമേശ്വരലിംഗം കാണുന്നവൻ,
മാസി ചാശ്വയുജേ ദേവം യഃ പശ്യേത്സംഗമേശ്വരമ് 5.2.69.
ആശ്വയുജമാസത്തിൽ ദൈവമായ സംഗമേശ്വരനെ കാണുന്നവൻ,
യഃ പശ്യേത്കാര്ത്തികേ മാസി തല്ലിംഗം സംഗമേശ്വരമ്।। । രാജസൂയസഹസ്രം തു കൃതം തേന ന സംശയഃ
കാർത്തിക മാസത്തിൽ സംഗമേശ്വരന്റെ ലിംഗം ആരെങ്കിലും ദർശിച്ചാൽ, അവൻ ആയിരം രാജസൂയ യാഗങ്ങൾ നടത്തിയതുപോലെയാണ് — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ചതുരോ വാര്ഷികാന്മാസാന്യഃ പശ്യേത്സംഗമേശ്വരമ്
മഴക്കാലത്തിലെ നാല് മാസങ്ങളിലും സംഗമേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നവർക്കും അതുപോലെയാണ് ഫലം.
ഏഷ തേ കഥിതോ ദേവി പ്രഭാവഃ പാപനാശനഃ
ദേവി, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന അതിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
ഇതി ശ്രീസ്കാംദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പഞ്ചമ ആവന്ത്യഖണ്ഡേ ചതുരശീതിലിംഗമാഹാത്മ്യേ സംഗമേശ്വരമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമൈകോനസപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ അശീതിസാഹസ്ര്യമായ ശ്രീസ്കാന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ അഞ്ചാം അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിലെ എൺപത്തുനാലു ലിംഗങ്ങളുടെ മഹത്വത്തിൽ സംഗമേശ്വരന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന അറുപത്തൊൻപതാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.
യസ്യ ദര്ശനതോ ദേവി നരഃ പാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ദേവി, ആരെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുമോ, അവനെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്.
ദുര്ദ്ധര്ഷോനാമ രാജാഭൂന്നേപാലവിഷയേ പുരാ
പണ്ടു നേപ്പാൾ ദേശത്ത് ദുര്ധർഷൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
തിസ്രസ്തസ്യാഭവന്ഭാര്യാസ്തത്തുല്യാഃ സുമനോഹരാഃ
അവനു മൂന്നു ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവരൊക്കെയും ഒരുപോലെ മനോഹരികളും സുന്ദരികളും ആയിരുന്നു.
കദാ മൃഗരസാവിഷ്ടോ ദേവാദ്വൈ വാതരംഹസാ
ഒരു ദിവസം ദേവന്മാരുടെ ശക്തമായ കാറ്റ് മൂലം അവൻ വേട്ടയാടാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി.
ഗജേംദ്രമൃഗശാര്ദൂലസിംഹസംബരസംകുലമ്
ആ കാടിൽ ആനകൾ, മാൻ, കടുവ, സിംഹം, കാട്ടുപോത്ത് എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.
തസ്മിന്വനേ സുവിസ്തീര്ണം കദലീഖംഡമംഡിതമ്
ആ വിശാലമായ കാടിൽ വാഴക്കൊമ്പുകൾ നിറഞ്ഞിരുന്നതും കാണാം.
ദദര്ശ ദര്പണസ്വച്ഛം സരോ നീരജരാജിതമ്
അവിടെ കണ്ണാടിപോലെ വൃത്തിയുള്ളതും താമരപ്പൂക്കൾ നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു തടാകം അവൻ കണ്ടു.
ദദര്ശ കന്യാം തത്രൈവ കാനനസ്യേവ ദേവതാമ്
അവിടെ, കാട്ടിലെ ഒരു ദേവതയെപ്പോലെ ഒരു യുവതിയെ അവൻ കണ്ടു.
ചിത്രന്യസ്ത ഇവ ക്ഷിപ്രമഭൂദ്വിസ്മയനിശ്ചലഃ
പെട്ടെന്ന് ചിത്രത്തിൽ വരച്ചതുപോലെ, അത്ഭുതത്തിൽ അവൻ അചഞ്ചലനായി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
കന്ദര്പകോടിസദൃശം വിശ്രാന്തം നൃപമബ്രവീത് 5.2.70.
കോടിക്കണക്കിന് കാമദേവന്മാരെപ്പോലെ മനോഹരിയായ അവൾ വിശ്രമിച്ചിരുന്ന രാജാവിനോട് സംസാരിച്ചു.
തപോരതസ്യ ശാംതസ്യ സര്വദാ ബ്രഹ്മചാരിണഃ
തപസ്സിൽ ലീനനായി, ശാന്തനും എപ്പോഴും ബ്രഹ്മചാരിയുമായ ഒരാളോടാണ് അവൾ സംസാരിച്ചത്.
ഇതി തസ്യാ വചഃ ശ്രുത്വാ മന്മഥേനാകുലീകൃതഃ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, കാമത്തിൽ ആകുലനായവനായി.
മമ പ്രാണവ്യയഃ സുഭ്രൂസ്ത്വാം വിനാ സമുപസ്ഥിതഃ
സുന്ദരഭ്രുവളേ, നിന്നെ കാണാതെ എന്റെ ജീവൻ തന്നെ വിട്ടുപോകുന്നു.
ത്യജ്യതേ പ്രാപ്തമമൃതം യദേതദ്ബുദ്ധിലാഘവമ്
ലഭിച്ച അമൃതം പോലും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു — മനസ്സിന്റെ ചഞ്ചലത ഇതാണ്.
ഭജ മാമനവദ്യാംഗി തവേതദ്വദനാമൃതമ്
കുറ്റമൊന്നുമില്ലാത്തവളേ, നീ എന്നെ സേവിക്കണം; നിന്റെ വാക്കുകളുടെ അമൃതം എനിക്ക് അതിയായ ആനന്ദമാണ്.
സ്വയം പിബാമി ചേദ്വിദ്ധി പരലോകഗതം ഹി മാമ്
ഞാൻ തന്നെ അതു കുടിച്ചാൽ, ഞാൻ ഇഹലോകം വിട്ടുപോയവനാണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
ഭ്രഷ്ടായാം മയി താതസ്യ വിനഷ്ടേ കന്യകാഫലേ
എനിക്ക് ദോഷം സംഭവിച്ചാൽ, നിന്റെ അച്ഛന്റെ മകളുടെ ഫലവും നഷ്ടപ്പെടും.
യദി തേ പരമം പ്രേമ മമോപരി മഹീപതേ
നിനക്ക് എന്റെ മേൽ ഏറ്റവും വലിയ സ്നേഹം ഉണ്ടെങ്കിൽ, രാജാവേ,
തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ നാന്യഥാ മേ ഭവിഷ്യതി
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടാൽ, ഞാൻ മറ്റെന്തും ചെയ്യില്ല.
ഗത്വാ യയാചേ പ്രണതഃ സ്ഥിതം നിജതപോവനേ 5.2.70.
അവൻ തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്നവനോട് വിനയത്തോടെ ചെന്നു അപേക്ഷിച്ചു.
തത്രൈവ സംഗതോ രാജാ മന്മഥേന വശീകൃതഃ
അവിടെ രാജാവ്, പ്രണയത്തിൽ പെട്ട്, അവളോടൊപ്പം ചേർന്ന് സന്തോഷിച്ചു.
കദലീഖണ്ഡകുഞ്ജേഷു രമ്യാസു വനരാജിഷു സിഷേവേ ചാരു സുരതം സ വിദഗ്ധോഽതിമുഗ്ധയാ
വാഴക്കൊമ്പുകളുടെ കുഞ്ചുകളിലും മനോഹരമായ കാടുകളിലും, ആ ചതുരൻ അത്യന്തം നിർമലയായ പെൺകുട്ടിയോടൊപ്പം സ്നേഹസുഖം അനുഭവിച്ചു.