ഇച്ഛതാ നിധനം സദ്യോ മയാ പ്രോക്തമിദം വചഃ
ഉടൻ മരണം വരണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച്, ഞാൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
സുതേന ഭാര്യയാ സാര്ദ്ധം സംഗമോ ദുര്ലഭഃ പുനഃ
ഭാര്യയെയും മകനെയും വീണ്ടും കാണാൻ കഴിയുക വളരെ ദുർലഭം.
കുടുംബാര്ഥേ കരോത്യേവമേകാകീ നിസ്തരത്യസൌ ധര്മേണ സാധ്യതേ സര്വം തസ്മാദ്ധര്മം സമാശ്രയേത്
കുടുംബത്തിനായി ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുകയാണ് ഒരാൾ; ഒറ്റയ്ക്ക് ജീവൻ രക്ഷിക്കേണ്ടി വരും—എല്ലാം നന്മയാൽ സാധ്യമാണ്, അതിനാൽ നന്മയിൽ ആശ്രയിക്കണം.
ഇതി ചിംതയതോഽത്യര്ഥം മമ പ്രാണാ ഗതാഃ പ്രിയേ 5.2.69.
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, പ്രിയേ, എന്റെ ജീവൻ വിട്ടുപോയി.
അംതകാലേഽപി ധര്മസ്യ പ്രശംസാ യാ മയാ കൃതാ
മരണസമയത്തിലും ഞാൻ നന്മയെ പ്രശംസിച്ചു.
ത്വം ച ശ്യേനീ തതോ ജാതാ തസ്മിന്നേവ വനോത്തമേ
അപ്പോൾ നീ ആ അതിമനോഹരമായ കാട്ടിൽ ഒരു പെൺശ്യേനിയായി ജനിച്ചു.
നദീത്രയരയേണൈവ നിഃസൃതോഽഹം ജലാത്തതഃ
മൂന്നു നദികളുടെ ഒഴുക്കിൽ നിന്ന് ഞാൻ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.
ആനീതോഽഹം ത്വയാ ദേവി സംഗമേശ്വരസംനിധൌ
ദേവി, നീ എന്നെ കൂട്ടി സംഗമേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തിച്ചു.
മ്രിയമാണേന മേ ദൃഷ്ടോ ദേവോഽസൌ സംഗമേശ്വരഃ
ഞാൻ മരിക്കുമ്പോൾ ആ സംഗമേശ്വരദേവനെ ഞാൻ കണ്ടു.
തസ്യ ദര്ശന മാത്രേണ ജാതോഽഹം പൃഥിവീപതിഃ
അവനെ കണ്ടതിന്റെ ഫലമായി ഞാൻ രാജാവായി ജനിച്ചു.
സുതാ ത്വം വല്ലഭാ ജാതാ കാംചീപുരനിവാസിനഃ
നീ കാഞ്ചീപുരത്തിൽ താമസിക്കുന്നവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മകളായി ജനിച്ചു.
ആവാം രാജത്വമാപന്നൌ തസ്യ ലിംഗസ്യ ദര്ശനാത്
ആ ലിംഗത്തെ കണ്ടതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ ഇരുവരും രാജത്വം നേടി.
മധ്യാഹ്നേ കദനം സ്മൃത്വാ തതോ മേ ശിരസി വ്യഥാ
മധ്യാഹ്നത്തിൽ നടന്ന കൊലപാതകം ഓർത്ത്, പിന്നെ എന്റെ തലയിൽ വേദന അനുഭവപ്പെട്ടു.
ഏതത്തേ കഥിതം ദേവി പൃഷ്ടോഽഹം യത്ത്വയാ പുരാ 5.2.69.
ദേവി, നീ ഒരിക്കൽ ചോദിച്ചതിനാൽ ഞാൻ ഇതെല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
സ്ഥാതവ്യം ച മയാത്രൈവ സേവ്യോഽസൌ സംഗമേശ്വരഃ
ഇവിടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ തുടരേണ്ടത്; സംഗമേശ്വരനെ സേവിക്കണം.
തതഃ സാ നിരവദ്യാംഗീ നീലോത്പലവിലോചനാ
അതിനുശേഷം, കുഴപ്പമില്ലാത്ത രൂപവും നീലനീലോത്പലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും ഉള്ള അവൾ—
മയാപി സംസ്മൃതം ദേവ പൂര്വജന്മനി ചേഷ്ടിതമ്
ദേവനേ, എന്റെ മുമ്പത്തെ ജന്മത്തിൽ ഞാൻ ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ എനിക്ക് ഇപ്പോൾ ഓർമ്മ വരുന്നു.
പ്രാപ്താവാവാം മനുഷ്യത്വം നിര്മലേഷു കുലേഷു ച
നമ്മളിരുവരും ശുദ്ധവും ഉത്തമവുമായ കുടുംബങ്ങളിൽ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചു.
പ്രാപ്താ ഭാര്യാ പ്രിയാഹം തേ ത്വം ച പ്രാപ്തോ മയാ നൃപ
ഞാൻ നിന്റെ പ്രിയഭാര്യയായി, നീയും രാജാവേ, എന്നെ സ്വന്തമാക്കി.
അസ്യ ദേവസ്യ മാഹാത്മ്യാദ്വിയോഗോ ന ഭവിഷ്യതി
ഈ ദേവന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടു നമ്മൾക്ക് വേർപാട് ഉണ്ടാകില്ല.
പുനഃ പ്രണമ്യ പ്രണതാ സഹസാ മന്മഥാകുലാ
അവൾ വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു, പ്രണയവേദനയിൽ അകപ്പെട്ട് കീഴടങ്ങി.
തവ ദേവപ്രസാദേന യദി ത്വം സംഗമേശ്വരഃ കാംതാം പിബന്നിവ ദൃശാ പ്രാഹ താം തരലേക്ഷണാമ്
ദേവപ്രസാദത്താൽ, നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ സംഗമേശ്വരനാണെങ്കിൽ, കാമനയോടെ കാമിനിയെ കണ്ണുകൊണ്ട് ആസ്വദിച്ച്, നീ അവളോടു പറഞ്ഞു; അവളുടെ കണ്ണുകൾ കുരങ്ങിനെയപ്പോലെ വേഗമായിരുന്നു.
സഹജേനാഭിജന്യേന ഗുണൈഃ കാംത്യാ വിഭൂഷിതാ
സ്വാഭാവികമായും ജന്മസിദ്ധമായും നല്ല ഗുണങ്ങളും സൗന്ദര്യവും അവളിൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
തതസ്താം ഭയസംത്രസ്താം കംപിതാധരപല്ലവാമ് 5.2.69.
അവളെ ഭയത്തിൽ വിറയുന്നവളായി, അധരപല്ലവങ്ങൾ കുലുങ്ങുന്നവളായി കണ്ടു.
വദന്കംദര്പസര്പേണ ദഷ്ടോഽഹം ദൈവതോഽധുനാ
ദൈവമേ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ കാമദേവന്റെ പാമ്പ് കടിച്ചവനായി.
പുരേ മമ വരാരോഹേ ചിരം രേമേ തയാ സഹ
മുന്പ്, സുന്ദരനിതംബിനിയെ, ഞാൻ അവളോടൊപ്പം ദീർഘകാലം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
ഭേജേ രാജ്യം തയാ സാര്ദ്ധം വിസ്താരിതമഹോത്സവഃ
അവളോടൊപ്പം രാജ്യം ഭരിച്ച്, വലിയ ഉത്സവങ്ങൾ ആഘോഷിച്ചു.
അപൂര്വത്യാഗിനാ തേന ത്രൈലോക്യം വിസ്മയം യയൌ
അപ്രത്യക്ഷമായ ത്യാഗം കൊണ്ടു മൂന്നു ലോകവും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ഭുക്ത്വാ ച വിപുലാന്ഭോഗാംസ്തസ്മിഁല്ലിംഗേ ലയം ഗതഃ
അവിടെ അനേകം ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, ആ ലിംഗത്തിൽ ലയിച്ചു.
യഃ പശ്യേത്പരയാ ഭക്ത്യാ തല്ലിംഗം സംഗമേശ്വരമ്
ആ സംഗമേശ്വരലിംഗം പരമഭക്തിയോടെ കാണുന്നവൻ,