പാതാലവാഹിനീ തത്ര ഗംഗാ ത്രിപഥഗാമിനീ
അവിടെ ഭൂഗർഭഗംഭീരമായ ഗംഗയാർ എന്ന മൂന്നു വഴികളിലൂടെയും ഒഴുകുന്ന നദി ഉണ്ടായിരുന്നു.
താസാം ച സംഗമസ്തത്ര തല്ലിംഗം സംഗമേശ്വരമ്
അവിടെ ആ നദികളുടെ സംഗമവും, സംഗമത്തിൽ സംഗമേശ്വര ലിംഗവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഥ പ്രാപ്തേ സുബാഹൌ ച സാ രാജ്ഞീ വിസ്മയാന്വിതാ യത്ത്വയോക്തം പുരാ ദേവ കഥയിഷ്യാമി തത്ര വൈ
അവിടെ സുഭാഹു എത്തിയപ്പോൾ, രാജ്ഞിക്ക് അത്ഭുതം തോന്നി; 'പ്രഭോ, നീ മുമ്പ് പറഞ്ഞത് ഞാൻ ഇവിടെ പറയാം,' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്തഃ സുബാഹുസ്തു പ്രിയയാ പൃഥിവീപതിഃ 5.2.69.
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, രാജാവ് സുഭാഹു,
സുഖം സ്വപിഹി ഭദ്രാംഗി ശ്രാംതാ വയമനിംദിതേ
ഭദ്രാംഗി, നമുക്ക് വിശ്രമിക്കാം; ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ക്ഷീണിച്ചു പോയിരിക്കുന്നു, ദോഷമില്ലാത്തവളേ.
അഥ സാ രജനീ വൃത്താ പ്രഭാതേ നൃപസത്തമഃ
അങ്ങനെ ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാരാജാവ്,
അഹമാസം കുശൂദ്രസ്തു സര്വദാ വേദനിംദകഃ
ഞാൻ കുശൂദ്രൻ ആയിരുന്നു; എപ്പോഴും വേദങ്ങളെ അപമാനിക്കുന്നവൻ.
പുത്രോ ജാതസ്തു ദുഃശീലോ ദേവബ്രാഹ്മണവംചകഃ
എനിക്ക് ഒരു മകൻ ജനിച്ചു; അവൻ ദുഷ്ടസ്വഭാവിയായിരുന്നു, ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും വഞ്ചിക്കുന്നവൻ.
അഥ ദീര്ഘേണ കാലേന ദ്വാദശാബ്ദം ഭയാവഹാ
അതിനുശേഷം, വളരെ നീണ്ട കാലം കഴിഞ്ഞ്, ഭയങ്കരമായ പന്ത്രണ്ട് വർഷങ്ങൾ വന്നെത്തി.
വിയോഗസ്തു ത്വയാ പ്രാപ്തോ മയാ സാര്ദ്ധം സുതേന ച
അപ്പോൾ, നിന്നിൽ നിന്നും, ഞാനും നമ്മുടെ മകനുമൊത്ത് വേർപിരിയേണ്ടി വന്നു.
ഇച്ഛതാ നിധനം സദ്യോ മയാ പ്രോക്തമിദം വചഃ
ഉടൻ മരണം വരണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച്, ഞാൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
സുതേന ഭാര്യയാ സാര്ദ്ധം സംഗമോ ദുര്ലഭഃ പുനഃ
ഭാര്യയെയും മകനെയും വീണ്ടും കാണാൻ കഴിയുക വളരെ ദുർലഭം.
കുടുംബാര്ഥേ കരോത്യേവമേകാകീ നിസ്തരത്യസൌ ധര്മേണ സാധ്യതേ സര്വം തസ്മാദ്ധര്മം സമാശ്രയേത്
കുടുംബത്തിനായി ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുകയാണ് ഒരാൾ; ഒറ്റയ്ക്ക് ജീവൻ രക്ഷിക്കേണ്ടി വരും—എല്ലാം നന്മയാൽ സാധ്യമാണ്, അതിനാൽ നന്മയിൽ ആശ്രയിക്കണം.
ഇതി ചിംതയതോഽത്യര്ഥം മമ പ്രാണാ ഗതാഃ പ്രിയേ 5.2.69.
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, പ്രിയേ, എന്റെ ജീവൻ വിട്ടുപോയി.
അംതകാലേഽപി ധര്മസ്യ പ്രശംസാ യാ മയാ കൃതാ
മരണസമയത്തിലും ഞാൻ നന്മയെ പ്രശംസിച്ചു.
ത്വം ച ശ്യേനീ തതോ ജാതാ തസ്മിന്നേവ വനോത്തമേ
അപ്പോൾ നീ ആ അതിമനോഹരമായ കാട്ടിൽ ഒരു പെൺശ്യേനിയായി ജനിച്ചു.
നദീത്രയരയേണൈവ നിഃസൃതോഽഹം ജലാത്തതഃ
മൂന്നു നദികളുടെ ഒഴുക്കിൽ നിന്ന് ഞാൻ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.
ആനീതോഽഹം ത്വയാ ദേവി സംഗമേശ്വരസംനിധൌ
ദേവി, നീ എന്നെ കൂട്ടി സംഗമേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തിച്ചു.
മ്രിയമാണേന മേ ദൃഷ്ടോ ദേവോഽസൌ സംഗമേശ്വരഃ
ഞാൻ മരിക്കുമ്പോൾ ആ സംഗമേശ്വരദേവനെ ഞാൻ കണ്ടു.
തസ്യ ദര്ശന മാത്രേണ ജാതോഽഹം പൃഥിവീപതിഃ
അവനെ കണ്ടതിന്റെ ഫലമായി ഞാൻ രാജാവായി ജനിച്ചു.
സുതാ ത്വം വല്ലഭാ ജാതാ കാംചീപുരനിവാസിനഃ
നീ കാഞ്ചീപുരത്തിൽ താമസിക്കുന്നവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മകളായി ജനിച്ചു.
ആവാം രാജത്വമാപന്നൌ തസ്യ ലിംഗസ്യ ദര്ശനാത്
ആ ലിംഗത്തെ കണ്ടതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ ഇരുവരും രാജത്വം നേടി.
മധ്യാഹ്നേ കദനം സ്മൃത്വാ തതോ മേ ശിരസി വ്യഥാ
മധ്യാഹ്നത്തിൽ നടന്ന കൊലപാതകം ഓർത്ത്, പിന്നെ എന്റെ തലയിൽ വേദന അനുഭവപ്പെട്ടു.
ഏതത്തേ കഥിതം ദേവി പൃഷ്ടോഽഹം യത്ത്വയാ പുരാ 5.2.69.
ദേവി, നീ ഒരിക്കൽ ചോദിച്ചതിനാൽ ഞാൻ ഇതെല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
സ്ഥാതവ്യം ച മയാത്രൈവ സേവ്യോഽസൌ സംഗമേശ്വരഃ
ഇവിടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ തുടരേണ്ടത്; സംഗമേശ്വരനെ സേവിക്കണം.
തതഃ സാ നിരവദ്യാംഗീ നീലോത്പലവിലോചനാ
അതിനുശേഷം, കുഴപ്പമില്ലാത്ത രൂപവും നീലനീലോത്പലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും ഉള്ള അവൾ—
മയാപി സംസ്മൃതം ദേവ പൂര്വജന്മനി ചേഷ്ടിതമ്
ദേവനേ, എന്റെ മുമ്പത്തെ ജന്മത്തിൽ ഞാൻ ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ എനിക്ക് ഇപ്പോൾ ഓർമ്മ വരുന്നു.
പ്രാപ്താവാവാം മനുഷ്യത്വം നിര്മലേഷു കുലേഷു ച
നമ്മളിരുവരും ശുദ്ധവും ഉത്തമവുമായ കുടുംബങ്ങളിൽ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചു.
പ്രാപ്താ ഭാര്യാ പ്രിയാഹം തേ ത്വം ച പ്രാപ്തോ മയാ നൃപ
ഞാൻ നിന്റെ പ്രിയഭാര്യയായി, നീയും രാജാവേ, എന്നെ സ്വന്തമാക്കി.
അസ്യ ദേവസ്യ മാഹാത്മ്യാദ്വിയോഗോ ന ഭവിഷ്യതി
ഈ ദേവന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടു നമ്മൾക്ക് വേർപാട് ഉണ്ടാകില്ല.