കഥമേഷാ ശിരോരോഗേ ജരാ തേ പൃഥിവീപതേ പ്രയതംതേഽസ്യ നാശായ തഥാപ്യേഷ ന ശാമ്യതി
രാജാവേ, ഈ തലവേദനയ്ക്ക് ഔഷധം ചെയ്തിട്ടും, അതൊന്നും മാറാതെ തുടരുന്നത് എങ്ങനെയാണ്?
ഏവം സ പ്രിയയാ പ്രോക്തഃ സുബാഹുഃ പൃഥിവീപതിഃ
അവളുടെ ഈ ചോദ്യം കേട്ട ശേഷം, രാജാവ് സുഭാഹു സംസാരിച്ചു.
സുഖദുഃഖാശ്രയം ദേവി ശരീരം സര്വദേഹിനാമ്
ദേവി, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ശരീരം സുഖവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നതാണല്ലോ.
ഇതി സംബോധിതാ രാജ്ഞീ തേന രാജ്ഞാ വരാനനേ 5.2.69.
അങ്ങനെ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ രാജ്ഞി മനസ്സോടെ കേട്ടു.
യദാ സാ വാരിതാത്യര്ഥം പൃച്ഛത്യേവ പുനഃപുനഃ
അവളെ നിരോധിച്ചിട്ടും, അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
യദി ത്വം ശ്രോതുകാമാസി രോഗസ്യാസ്യ സമുദ്ഭവമ്
നിനക്ക് ഈ രോഗത്തിന്റെ കാരണമെന്താണെന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ,
മഹാകാലവനം ഗത്വാ സിദ്ധഗംധര്വസേവിതമ്
നീ മഹാകാലവനം എന്ന മഹത്തായ കാടിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും വസിക്കുന്നു.
ശ്വഃ പ്രഭാതേ ഗമിഷ്യാമി ത്വയാ സാര്ദ്ധം ശുചിസ്മിതേ ഉത്സുകാ ഗമനാര്ഥായ മഹാകാലവനം ശുഭമ്
ശുചിസ്മിതേ, നാളെ രാവിലെ ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം ആ ശുഭമായ മഹാകാലവനത്തിലേക്ക് പോകാം; അതിനായി ഞാൻ ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കുന്നു.
അഥ സാ രജനീ വൃത്താ പ്രഭാതേ നൃപസത്തമഃ
അങ്ങനെ ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാരാജാവ്,
ആജഗാമ ക്രമേണൈവ മഹാകാലവനം ശുഭമ്
അവൻ ക്രമമായി ആ ശുഭമായ മഹാകാലവനത്തിൽ എത്തിച്ചു.
പാതാലവാഹിനീ തത്ര ഗംഗാ ത്രിപഥഗാമിനീ
അവിടെ ഭൂഗർഭഗംഭീരമായ ഗംഗയാർ എന്ന മൂന്നു വഴികളിലൂടെയും ഒഴുകുന്ന നദി ഉണ്ടായിരുന്നു.
താസാം ച സംഗമസ്തത്ര തല്ലിംഗം സംഗമേശ്വരമ്
അവിടെ ആ നദികളുടെ സംഗമവും, സംഗമത്തിൽ സംഗമേശ്വര ലിംഗവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഥ പ്രാപ്തേ സുബാഹൌ ച സാ രാജ്ഞീ വിസ്മയാന്വിതാ യത്ത്വയോക്തം പുരാ ദേവ കഥയിഷ്യാമി തത്ര വൈ
അവിടെ സുഭാഹു എത്തിയപ്പോൾ, രാജ്ഞിക്ക് അത്ഭുതം തോന്നി; 'പ്രഭോ, നീ മുമ്പ് പറഞ്ഞത് ഞാൻ ഇവിടെ പറയാം,' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്തഃ സുബാഹുസ്തു പ്രിയയാ പൃഥിവീപതിഃ 5.2.69.
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, രാജാവ് സുഭാഹു,
സുഖം സ്വപിഹി ഭദ്രാംഗി ശ്രാംതാ വയമനിംദിതേ
ഭദ്രാംഗി, നമുക്ക് വിശ്രമിക്കാം; ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ക്ഷീണിച്ചു പോയിരിക്കുന്നു, ദോഷമില്ലാത്തവളേ.
അഥ സാ രജനീ വൃത്താ പ്രഭാതേ നൃപസത്തമഃ
അങ്ങനെ ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാരാജാവ്,
അഹമാസം കുശൂദ്രസ്തു സര്വദാ വേദനിംദകഃ
ഞാൻ കുശൂദ്രൻ ആയിരുന്നു; എപ്പോഴും വേദങ്ങളെ അപമാനിക്കുന്നവൻ.
പുത്രോ ജാതസ്തു ദുഃശീലോ ദേവബ്രാഹ്മണവംചകഃ
എനിക്ക് ഒരു മകൻ ജനിച്ചു; അവൻ ദുഷ്ടസ്വഭാവിയായിരുന്നു, ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും വഞ്ചിക്കുന്നവൻ.
അഥ ദീര്ഘേണ കാലേന ദ്വാദശാബ്ദം ഭയാവഹാ
അതിനുശേഷം, വളരെ നീണ്ട കാലം കഴിഞ്ഞ്, ഭയങ്കരമായ പന്ത്രണ്ട് വർഷങ്ങൾ വന്നെത്തി.
വിയോഗസ്തു ത്വയാ പ്രാപ്തോ മയാ സാര്ദ്ധം സുതേന ച
അപ്പോൾ, നിന്നിൽ നിന്നും, ഞാനും നമ്മുടെ മകനുമൊത്ത് വേർപിരിയേണ്ടി വന്നു.
ഇച്ഛതാ നിധനം സദ്യോ മയാ പ്രോക്തമിദം വചഃ
ഉടൻ മരണം വരണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച്, ഞാൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
സുതേന ഭാര്യയാ സാര്ദ്ധം സംഗമോ ദുര്ലഭഃ പുനഃ
ഭാര്യയെയും മകനെയും വീണ്ടും കാണാൻ കഴിയുക വളരെ ദുർലഭം.
കുടുംബാര്ഥേ കരോത്യേവമേകാകീ നിസ്തരത്യസൌ ധര്മേണ സാധ്യതേ സര്വം തസ്മാദ്ധര്മം സമാശ്രയേത്
കുടുംബത്തിനായി ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുകയാണ് ഒരാൾ; ഒറ്റയ്ക്ക് ജീവൻ രക്ഷിക്കേണ്ടി വരും—എല്ലാം നന്മയാൽ സാധ്യമാണ്, അതിനാൽ നന്മയിൽ ആശ്രയിക്കണം.
ഇതി ചിംതയതോഽത്യര്ഥം മമ പ്രാണാ ഗതാഃ പ്രിയേ 5.2.69.
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, പ്രിയേ, എന്റെ ജീവൻ വിട്ടുപോയി.
അംതകാലേഽപി ധര്മസ്യ പ്രശംസാ യാ മയാ കൃതാ
മരണസമയത്തിലും ഞാൻ നന്മയെ പ്രശംസിച്ചു.
ത്വം ച ശ്യേനീ തതോ ജാതാ തസ്മിന്നേവ വനോത്തമേ
അപ്പോൾ നീ ആ അതിമനോഹരമായ കാട്ടിൽ ഒരു പെൺശ്യേനിയായി ജനിച്ചു.
നദീത്രയരയേണൈവ നിഃസൃതോഽഹം ജലാത്തതഃ
മൂന്നു നദികളുടെ ഒഴുക്കിൽ നിന്ന് ഞാൻ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.
ആനീതോഽഹം ത്വയാ ദേവി സംഗമേശ്വരസംനിധൌ
ദേവി, നീ എന്നെ കൂട്ടി സംഗമേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തിച്ചു.
മ്രിയമാണേന മേ ദൃഷ്ടോ ദേവോഽസൌ സംഗമേശ്വരഃ
ഞാൻ മരിക്കുമ്പോൾ ആ സംഗമേശ്വരദേവനെ ഞാൻ കണ്ടു.
തസ്യ ദര്ശന മാത്രേണ ജാതോഽഹം പൃഥിവീപതിഃ
അവനെ കണ്ടതിന്റെ ഫലമായി ഞാൻ രാജാവായി ജനിച്ചു.