ശിവശബ്ദാമൃതാസ്വാദഃ ശിവാര്ചനകഥാക്രമഃ
'ശിവ' എന്ന വാക്കിന്റെ അമൃതം രുചിച്ചു, ശിവാരാധനയുടെ ക്രമം മനസ്സിലാക്കാം.
ഉവാച കരുണാമൂര്തിരരുണാദ്രീശമാനമന് ബ്രഹ്മോവാച ശ്രൂയതാം വത്സ പാര്വത്യാശ്ചരിതം യത്പുരാതനമ്
കറുണയുടെ സാക്ഷാത്കാരം അരുണാദ്രിയുടെ പ്രഭുവിനെ ആദരിച്ചു പറഞ്ഞു. ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: പ്രിയമകനെ, പാർവതിയുടെ പുരാതന കഥ കേൾക്കു.
അരുണാദ്രീശമാശ്രിത്യ യഥാ സാ നിര്വൃതാഭവത്
അവൾ എങ്ങനെ അരുണാദ്രിയുടെ പ്രഭുവിൽ ആശ്രയം തേടി പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ചു എന്നതാണിത്.
രത്നസിംഹാസനം ദിവ്യം രത്നതോരണസംയുതമ്
അവിടെ രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതവും രത്നതോരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ ദിവ്യസിംഹാസനം ഉണ്ടായിരുന്നു.
പരാര്ധ്യ ദൃഷദാസ്തീര്ണം ബദ്ധമുക്താവിതാനകമ്
അത് അത്യന്തം വിലയേറിയ രത്നങ്ങൾ വിരിച്ചിരിക്കുകയും മുത്തുകളുടെ തൂക്കുമരമാലയാൽ മൂടിയിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
പ്രലംബമാലികാജാലനിനദദ്ഭൃംഗസംകുലമ് 1.3.1.3.
തൂങ്ങിയ പുഷ്പമാലകൾ ചുറ്റി, തേനീച്ചകളുടെ ഗുഞ്ചലോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.
പാര്വതീസിംഹസംചാരപരിത്രസ്തമഹാഗജമ്
പാർവതിയുടെ സിംഹവാഹനത്തെ കണ്ടു ഭയപ്പെട്ട മഹാഗജം അവിടെയൊക്കെയും സഞ്ചരിച്ചു.
ആസേവിതപുരോരംഗം ദിക്പാലകനിഷേവിതമ്
മുന്വശം മഹാവിലയുള്ള മൃഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, ദിക്കുപാലകർ സേവനത്തിനായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ബ്രഹ്മര്ഷിഭിസ്തഥാ ദേവൈഃ സിദ്ധൈ രാജര്ഷിഭിവൃതമ്
ബ്രഹ്മർഷിമാരും ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും രാജർഷിമാരും അവിടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
രുദ്രാക്ഷധാരസുഭഗൈരാപൂര്ണം ശിവതത്പരൈഃ
ശിവഭക്തിയിൽ ലീനരായ രുദ്രാക്ഷമാല ധരിച്ച ഭക്തന്മാർ അവിടം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ഘംടാടംകാരസുഭഗൈര്വേദധ്വനിവിമിശ്രിതൈഃ
മധുരമായ ഘണ്ടാരവവും വേദപാരായണത്തിന്റെ ശബ്ദവും അവിടം അലങ്കരിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു.
അലംചകാര ഭഗവന്ഭക്താനുഗ്രഹകാമ്യയാ
ഭഗവാൻ ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കാനാഗ്രഹിച്ച് ആ സ്ഥലം അലങ്കരിച്ചു.
അംബികാസഹിതഃ ശ്രീമാന്വിജഹാര ദയാനിധിഃ
അമ്പികയോടൊപ്പം ദയാനിധിയായ ഭഗവാൻ അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു.
ഗണാനാം വികടൈര്നൃത്യൈ രമയാമാസ പാര്വതീമ്
ഗണങ്ങളുടെ ഉന്മാദനൃത്തങ്ങൾ കാണിച്ച് പാർവതിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
വരാന്പ്രദായ വിവിധാന്ഭക്തലോകായ വാഞ്ഛിതാന്
ഭക്തജനങ്ങൾക്ക് പലവിധമായ ഇഷ്ടവരങ്ങൾ നൽകി,
വിജഹാരോമയാ സാര്ദ്ധം രത്നപ്രാസാദപംക്തിഷു 1.3.1.3.
അവളോടൊപ്പം ഞാൻ രത്നംകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ കൊട്ടാരങ്ങളുടെ നിരയിലൂടെ പുറപ്പെട്ടു.
കേലിപര്വതശൃംഗേഷു ഹേമരംഭാവനാംതരേ
ക്രീഡാമലകളുടെ കൊടുമുടികളിലും പൊന്നിൻ വാഴത്തോട്ടങ്ങൾക്കുള്ളിലുമാണ്,
വാതേന മംദഗതിനാ വിഹാരവിഹതശ്രമഃ
മന്ദഗതിയിലുള്ള കാറ്റ് നമ്മുടെ സഞ്ചാരത്തിൽ ഉണ്ടായ ക്ഷീണം അകറ്റി.
രതിരൂപാം ശിവാം ദേവീം സര്വസൌഭാഗ്യസുന്ദരീമ്
എല്ലാ ഭാഗ്യങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ദേവി ആനന്ദത്തിന്റെ രൂപമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
രമണം ജാനതീ മുഗ്ധാ പശ്ചാദഭ്യേത്യ സാദരമ്
ആനന്ദം അറിയുന്ന ഭാവത്തിൽ, ലജ്ജയോടെ അവൾ സമീപിച്ചു.
പിദധേ ലീലയാ ശംഭോഃ കിമേതദിതി കൌതുകാത്
കൗതുകത്താൽ കളിയായി, 'ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് വിചാരിച്ച് അവൾ ശംഭുവിനെ മറച്ചു.
അന്ധകാരോഽഭവത്തത്ര ചിരകാലം ഭയംകരഃ
അവിടെ ദീർഘകാലം ഭയങ്കരമായ അന്ധകാരം ഉണ്ടായി.
ദേവീലീലാസമുത്ഥേന തമസാഭൂജ്ജഗത്ക്ഷയഃ
ദേവിയുടെ കളിയാൽ ഉദിച്ച അന്ധകാരം ലോകത്തിന്റെ നാശം വരുത്തി.
ശൂന്യം ജ്യോതിഃ പ്രചാരേണ വിനാശം പ്രത്യപദ്യത
പ്രകാശം ചലനം നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് ശൂന്യമായി നശിച്ചു.
നാപി ജീവാഃ സമഭവന്നവ്യക്തം കേവലം സ്ഥിതമ്
ജീവജാലങ്ങൾ ഒന്നും ശേഷിച്ചില്ല; അവ്യക്തം മാത്രം നിലനിന്നു.
തപസാ ലബ്ധസ്ഫൂര്തീനാം വിചാരഃ സമപദ്യത 1.3.1.3.
തപസ്സിലൂടെ ബോധം തിരിച്ചുപിടിച്ചവർക്കിടയിൽ ആലോചന ഉണ്ടായി.
ഭഗവാനപി സര്വാത്മാ ന നൂനം കാലമാക്ഷിപത്
സകലത്തിന്റെ ആത്മാവായ ഭഗവാൻ പോലും കാലം വേഗത്തിലാക്കില്ലായിരുന്നു.
തേനേദമഖിലം ജാതം നിസ്തേജോ ഭുവനത്രയമ്
അങ്ങനെ മൂന്നു ലോകവും പ്രകാശം ഇല്ലാതെ പോയി.
കാ ഗതിര്ലബ്ധരാജ്യാനാം തപസോ ദേവജന്മനാമ്
തപസ്സിലൂടെ ജനിച്ച ദേവന്മാർക്കും രാജ്യം നേടിയവർക്കും എന്താണ് ഭാവി?
ഇതി നിശ്ചിത്യ മനസാ വീക്ഷ്യ തേ ജ്ഞാനചക്ഷുഷാ
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ച്, അവർ ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയാൽ നിരീക്ഷിച്ചു.