അഗസ്ത്യ ഉവാച പുരാ ബ്രഹ്മാ ജഗത്സ്രഷ്ടാ വിജ്ഞായ ഹരിമച്യുതമ്
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഒരു കാലത്ത് ലോകസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ്, അച്യുതനായ ഹരിയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
ആഗത്യ കൃതവാംസ്തത്ര യാത്രാം ബ്രഹ്മാ യഥാവിധി
അവിടെ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് വിധിപ്രകാരം യാത്ര നടത്തുകയും ചെയ്തു.
തതഃ സ കൃതവാംസ്തത്ര ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ
അതിനുശേഷം ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു.
വിസ്തീര്ണജലകല്ലോലകലിതം കലുഷാപഹമ്
വ്യാപകമായ വെള്ളത്തിരകൾ അലമ്കരിച്ച, പാപങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന ഒരു കുളം അതായിരുന്നു.
ഹംസസാരസചക്രാഹ്വ വിഹംഗമമനോഹരമ്
ഹംസയും സാരസവും ചക്രം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മനോഹരമായ പക്ഷികൾ അവിടെ കാണാം.
തത്ര കുണ്ഡേ സുരാഃ സര്വേ സ്നാതാഃ ശുദ്ധിസമന്വിതാഃ
അവിടെ ആ കുളത്തിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും കുളിച്ച് ശുദ്ധിയോടെ ആയിരുന്നു.
തദാശ്ചര്യ്യം മഹദ്ദൃഷ്ട്വാ തേ സര്വേ സഹസാ സുരാഃ
അപ്പോൾ വലിയൊരു അത്ഭുതം കണ്ടതോടെ, എല്ലാ ദേവന്മാരും അപ്രതീക്ഷിതമായി അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
അസ്യ കുണ്ഡസ്യ സകലം ഖാതസ്യ വിമലത്വിഷഃ
പൂർണ്ണമായും തുഴഞ്ഞെടുത്ത ആ കുളം ശുദ്ധമായ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങി.
അത്ര സ്നാനേന സര്വേഷാമസ്മാകം വിഗതം രജഃ സര്വേ വയം സുരശ്രേഷ്ഠ കൃപയാ ത്വമതോ വദ ।। 2.8.2.
ഇവിടെ കുളിച്ചതിനാൽ ഞങ്ങളുടെ എല്ലാ മലിനതകളും അകന്നു; ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ദയവായി ഇനി പറയൂ.
കുണ്ഡസ്യൈതസ്യ മാഹാത്മ്യം നാനാഫലസമന്വിതമ്
ഈ കുളത്തിന്റെ മഹത്വം പലവിധ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതാണ്.
അത്ര സ്നാനേന വിധിവത്പാപാത്മാനോഽപി ജംതവഃ നിവസംതി ബ്രഹ്മലോകേ യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ്
ഇവിടെ വിധിപ്രകാരം കുളിച്ചാൽ, പാപികൾ പോലും സൃഷ്ടിയുടെ സംഹാരസമയം വരെ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ വസിക്കും.
അത്ര ദാനേന ഹോമേന യഥാശക്ത്യാ സുരോത്തമാഃ
ഇവിടെ ദാനം ചെയ്യുകയും ഹോമം നടത്തുകയും കഴിവനുസരിച്ച് ചെയ്യുമ്പോൾ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ—
മമാസ്മിന്സരസി ശ്രീമാഞ്ജായതേ സ്നാനതോ നരഃ
എന്റെ ഈ സരസ്സിൽ കുളിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സമ്പന്നനാകും.
സര്വയജ്ഞസമം സ്യാദ്വൈ മഹാപാതകനാശനമ്
ഇത് എല്ലാ യജ്ഞങ്ങൾക്കും തുല്യവും മഹാപാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
അസ്മിന്കുണ്ഡേ ച സാംനിധ്യം ഭവിഷ്യതി സദാ മമ
ഈ കുളത്തിൽ എന്റെ സാന്നിധ്യം എപ്പോഴും നിലനിൽക്കും.
യാത്രാ ഭവിഷ്യതി സദാ സുരാഃ സാംവത്സരീ മമ
ദേവന്മാരേ, എന്റെ വാർഷികയാത്ര എപ്പോഴും ഇവിടെ നടക്കും.
സ്വര്ണം ചൈവ സദാ ദേയം വാസാംസി വിവിധാനി ച
പൊന്നും വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും എപ്പോഴും ദാനം ചെയ്യണം.
അന്തര്ദധേ സുരൈഃ സാര്ദ്ധം തീര്ഥം ദൃഷ്ട്വാ തപോധന
ആ തിരുത്തലും ദേവന്മാരോടൊപ്പം അദൃശ്യമായി, മഹാതപസ്വി, നീ അതിനെ കണ്ടപ്പോൾ.
തദാപ്രഭൃതി തത്കുണ്ഡം വിഖ്യാതം പരമം ഭുവി 2.8.2.
അന്നുമുതല് ആ കുളം ഭൂമിയില് ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായതായി അറിയപ്പെട്ടു.
സൂത ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ സ തപോരാശിരഗസ്ത്യഃ കുംഭസംഭവഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കുമ്പത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച തപസ്സിന്റെ നിധിയായ അഗസ്ത്യൻ,
ഋണമോചനസംജ്ഞം തു സരയൂതീരസംഗതമ്
സരയൂ നദിയുടെ തീരത്തുള്ള ഋണമോചനമെന്ന പേരിലുള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
ബ്രഹ്മകുണ്ഡാന്മുനിവര ധനുഃസപ്തശതേന ച
മഹർഷേ, ബ്രഹ്മകുളം എഴുനൂറ് വില്ലുകൾകൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചത്.
തത്ര പൂര്വം മുനിവരോ ലോമശോ നാമ നാമതഃ
അവിടെ മുമ്പ് ലോമശൻ എന്ന മഹർഷി വസിച്ചിരുന്നു.
തതഃ സ ഋണനിര്മുക്തോ ബഭൂവ ഗതകല്മഷഃ
അതിനുശേഷം അവൻ കടംമുക്തനായി, പാപങ്ങൾ വിട്ടു.
പശ്യന്ത്വേതസ്യ മഹതോ ഗുണാംസ്തീര്ഥവരസ്യ വൈ
ഈ തിരുത്തലിന്റെ മഹത്തായ ഗുണങ്ങൾ നോക്കൂ.
യത്ര സ്നാനേന ജംതൂനാമൃണനിര്യാതനം ഭവേത്
ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ സകല ജന്തുക്കളും കടംകൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന കഷ്ടതയിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും.
ഐഹികം പാരലൌകിക്യം യദൃണത്രിതയം നൃണാമ്
മനുഷ്യരുടെ ലോകീയവും പരലോകീയവുമായ മൂന്നു വിധ കടങ്ങളും ഇവിടെ നീങ്ങും.
സര്വതീര്ഥോത്തമം ചൈതത്സദ്യഃ പ്രത്യയകാരകമ്
എല്ലാ തിരുത്തലുകളിലും ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം, ഉടനെ വിശ്വാസം ജനിപ്പിക്കുന്നതും.
തസ്മാദത്ര വിധാനേന സ്നാനം ദാനം ച ശക്തിതഃ 2.8.2.
അതിനാൽ, ഇവിടെ വിധിപ്രകാരം കഴിവിനനുസരിച്ച് സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്യണം.
സ്നാതവ്യം ച സുവര്ണം ച ദേയം വസ്ത്രാദി ശക്തിതഃ
സ്നാനം ചെയ്യുകയും, കഴിവുപോലെ പൊന്നും വസ്ത്രാദികളും ദാനം ചെയ്യുകയും വേണം.