സ്മരിഷ്യതി ച യോ നിത്യം പ്രഭാതേ ചോത്തരേശ്വരമ്
ആരും ഓരോ പ്രഭാതവും ഉത്തരേശ്വരനെ ഓർത്താൽ—
ഏഷ തേ കഥിതോ ദേവി പ്രഭാവഃ പാപനാശനഃ
ദേവി, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന എന്റെ ഈ മഹത്വം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രീദേവദേവ ഉവാച । യസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ സര്വസിദ്ധിരവാപ്യതേ
ശ്രീദേവദേവൻ പറഞ്ഞു: അവനെ ഒരിക്കൽ കാണുന്നതു മാത്രം ചെയ്താൽ എല്ലാ സിദ്ധികളും ലഭിക്കും.
ഇതിഹാസമിഹാസീദ്യത്പീഠേ വിരജസംജ്ഞകേ
വിരജ എന്ന പേരിലുള്ള പീഠത്തിൽ നടന്ന പഴയ കഥ ഇതാണ്.
നാനാഭംഗിഗവാക്ഷാഢ്യേ രത്നസാനാവിവാപരേ
നാനാതരം ജാലകങ്ങളും വാതിലുകളും അലങ്കരിച്ച, രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് മിനുങ്ങുന്ന മലശിഖരങ്ങളെപ്പോലെയാണ് അങ്ങോട്ട്.
പാര്വണേന ശശാംകേന ഖേദാദിവ സമാസിതേ
പൂർണ്ണചന്ദ്രൻ മുകളിൽ തെളിഞ്ഞു, തന്റെ പ്രകാശത്തിൽ തന്നെ ക്ഷീണിച്ചുപോലെയാണ് അവിടെ.
പ്രാതഃ സായം ച മധ്യാഹ്നേ കുര്വ ന്നിത്യപ്രദക്ഷിണമ്
പ്രഭാതത്തിലും സന്ധ്യയിലും ഉച്ചയിലും എല്ലായ്പ്പോഴും അതിനെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.
രജഃപ്രാസാദസംലഗ്നം ദൂരീകുര്വദ്ദിശോ ദശ ത്രിവിഷ്ടപേതി ച തഥാ തയോഃ കര്ണാതിഥീഭവേത്
അവിടെ രാജപ്രാസാദത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്ന പൊടി പത്ത് ദിശകളും അകറ്റുന്നു. അതിനാൽ അതിനെ ത്രിവിഷ്ടപം എന്നും പറയുന്നു. അതിന്റെ കഥ കേൾക്കുന്നവൻ ആരും ചെവിക്ക് അതിഥിയാവുന്നു.
ചതുര്വിധാനി വാദ്യാനി ശംഭുപ്രീതികരാണ്യലമ്
നാലുതരത്തിലുള്ള വാദ്യങ്ങൾ ശംഭുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ അവിടെ ധാരാളം മുഴങ്ങുന്നു.
മംഗലാരാത്രികജ്യോതിസ്ത്രിസംധ്യം പക്ഷിണോസ്തയോഃ
രാത്രിയ്ക്ക് മംഗളദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുകയും, പ്രഭാതം, ഉച്ച, സന്ധ്യ എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു സമയങ്ങളിലും ആ രണ്ടു പക്ഷികൾക്കായി പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
പ്രാണയാത്രാം വിഹായാപി കദാചിത്സ്ഥിരമാനസൌ
ജീവനുള്ളതെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും, ചിലപ്പോൾ സ്ഥിരമായ മനസ്സോടെ—
തത്രാസകൃജ്ജനാകീര്ണം പ്രാസാദം പരിതോഽവനൌ 5.2.45.
അവിടെ, ആ ക്ഷേത്രം എല്ലായ്പ്പോഴും ഭൂമിയുടെ നാലുഭാഗത്തും ജനക്കൂട്ടം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ദേവദക്ഷിണദിഗ്ഭാഗേ വിഷ്ണുദേഹോദ്ഭവം ജലമ്
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത്, വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ജലം ഉണ്ട്.
തയോരിത്ഥം വിചരതോസ്ത്രിലോചനസമീപതഃ
അങ്ങനെ ആ രണ്ടു പക്ഷികളും ത്രിനേത്രന്റെ അടുത്ത് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ—
അഥ ദേവാലയസ്കംധേ ഗവാക്ഷാംതര്ഗതൌ ച തൌ
അപ്പോൾ, ആ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചുമലിലൂടെ, ആ ഇരുവരും ഒരു ജാലകത്തിൽകൂടി അകത്തേക്ക് കടന്നു.
തച്ച പാരാവതദ്വംദ്വം ശ്യേനഃ പരിജിഘൃക്ഷയാ
അപ്പോൾ ആ പ്രാവുകളുടെ കൂട്ടം പിടിച്ചെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഒരു കഴുകൻ അവരെ പിടിച്ചു.
തതോ വിലോകയാമാസ തദാഗമവിനിര്ഗമൌ
അപ്പോൾ അവൻ അവിടത്തെ പ്രവേശനവും പുറത്ത് പോകലും ശ്രദ്ധിച്ചു.
കേനാധ്വനാ ച നിര്യാതഃ കിംകാലേ കുരുതശ്ച കിമ്
ഏത് വഴി അവർ പുറത്ത് പോയി, എപ്പോൾ, അവർ എന്താണ് ചെയ്തതെന്ന് അവൻ നോക്കി.
ദുര്ബലോഽപ്യാകലയിതും സഹസാരിര്ന ശക്യതേ
ദുർബലനായ ശത്രുവിനും അതിനെ പെട്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല.
ന കര്മ സിദ്ധ്യേന്നൃപതേര്ദുഗേണൈകേന യദ്ഭവേത് സ്വതംത്രം യദി ദുര്ഗം സ്യാദപമാര്ഗപ്രകാശകമ്
ഒരു രാജാവിന്റെ കാര്യങ്ങൾ ഒരു കോട്ട മാത്രം കൊണ്ടു വിജയിക്കില്ല; കോട്ട സ്വതന്ത്രമായാൽ, മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വഴികൾ വെളിപ്പെടുത്തും.
ഇതി ദുര്ഗേ ബലം ശംസഞ്ഛ്യേനോ രോഷാരുണേക്ഷണഃ
അങ്ങനെ കോട്ടയ്ക്കുള്ളിൽ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്ന ശ്യേനൻ തന്റെ ശക്തി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
അഥ പാരാവതീ ദക്ഷാ വിപക്ഷക്ഷപണേക്ഷണമ് 5.2.45.
അപ്പോൾ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്ന ദൃഷ്ടിയുള്ള, ബുദ്ധിമതിയായ പാർാവതിയും സംസാരിച്ചു.
തവ ദൃഗ്വിഷയം പ്രാപ്തഃ ശ്യേനോഽയം പ്രബലോ രിപുഃ
നിന്റെ കാഴ്ചയിൽ എത്തിച്ചേർന്ന ഈ ശ്യേനൻ ശക്തിയുള്ള ശത്രുവാണ്.
സ ച തദ്വാക്യമാകര്ണ്യ പാരാവത്യാശ്ച സത്പതിഃ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, പാർാവതിയുടെ ഭർത്താവും ശ്രദ്ധിച്ചു.
പാരാവത ഉവാച കതി നാമ ന സംതീഹ സുഭഗേ വ്യോമചാരിണഃ
പാർാവതൻ പറഞ്ഞു: ഭാഗ്യശാലിനിയായേ, ആകാശത്തിൽ പറക്കുന്നവർ ഇവിടെ എത്ര പേർ ഉണ്ട്?
കതി ചൈവ ന പശ്യംതി നൌ സുഖസ്ഥാവിഹ പ്രിയേ
ഇവിടെ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്ന നമുക്ക് എത്ര പേർ കാണുന്നില്ല, പ്രിയമേ?
ഇത്ഥം പാരാവതവരാച്ഛുത്വാ പാരാവതീ വചഃ
പാർാവതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, പാർാവതിയും മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഹിതവത്യോപദിശ്യാപി പ്രിയം പ്രിയചികീര്ഷയാ
പ്രിയനു ഇഷ്ടമായത് ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചു കൊണ്ട്, അവൾ നല്ല ഉപദേശം തന്നു.
അന്യേദ്യുരപ്യഥായാതഃ ശ്യേനഃ പശ്യന്സ ദംപതീ
അടുത്ത ദിവസം, ശ്യേനൻ വീണ്ടും വന്നു, ആ ദമ്പതികളെ കണ്ടു.
അഥ മംഡലഗത്യാ സ പ്രാസാദം പരിതോ ഭ്രമന്
അപ്പോൾ, വട്ടംവച്ച് പറന്ന് അവൻ കൊട്ടാരത്തിന് ചുറ്റും ചുറ്റി.