ഭൂമിയിൽ ആദ്യമായി പ്രശസ്തിയാർജിച്ച അഗസ്ത്യേശ്വരൻ എന്ന ക്ഷേത്രം ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരു ദിവസം ഉമാദേവി ഭർത്താവിനോട് ചോദിച്ചു: “ഈ സ്ഥലം എങ്ങനെ അഗസ്ത്യേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നതായി വന്നു?” ഈ സ്ഥലം എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുകയും ആഗ്രഹിച്ച ഫലങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പഴയകാലത്ത്, ദേവതകൾ അസുരന്മാരോട് യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ട് അവരുടെ ഉത്സാഹവും അധികാരവും നഷ്ടപ്പെടുത്തി ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞു നടന്നു, ഹേ ദേവി. അങ്ങനെ നിരാശരായി നടന്നിരുന്ന ദേവതകൾ ഒരിക്കൽ സൂര്യന്റെ കാന്തിയെപ്പോലെയുള്ള ഒരാളെ കണ്ടു. ആ പ്രകാശത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്ന അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ദേവതകൾ ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു. ദാനവരുമായി യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റ ദേവതകൾ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് തള്ളപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ ദേവതകൾ അഗസ്ത്യനോട് അപേക്ഷിച്ചു. അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട അഗസ്ത്യൻ ക്രോധത്തോടെ ദാനവന്മാരെ തന്റെ തീപോലുള്ള കിരണങ്ങൾകൊണ്ട് ദഹിപ്പിച്ചു. അഗസ്ത്യന്റെ പ്രകാശത്തിൽ ദൈത്യന്മാരെല്ലാം ചുട്ടുപൊള്ളിപ്പോയി. അവരെ സംഹരിച്ച ശേഷം മഹാത്മാവായ അഗസ്ത്യൻ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി: “ഞാൻ ദാനവരെ കൊല്ലുകകൊണ്ട് വലിയ പാപം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? എവിടേക്ക് പോകണം? എങ്ങനെ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടും?” എന്നിങ്ങനെ അഗസ്ത്യൻ ചിന്തിച്ചു. അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് അവന്റെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷനായി ചോദിച്ചു: “ഹേ മഹാമുനി, നീ എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ വിഷമിക്കുന്നത്?” അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: “ദേവദേവാ, വിശ്വനാഥാ, എന്റെ മനസ്സിൽ തീപോലെ ഒരു കഠിനമായ വേദനയുണ്ട്. ദയവായി അതിന് പരിഹാരം പറയൂ.” ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: “ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. മഹാകാലവനത്തിൽ, യക്ഷന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സാന്നിധ്യവഹിക്കുന്ന ദിവ്യമായ കാനനത്തിൽ, പിശാചക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള ഒരു പ്രദേശത്ത്, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ശിവലിംഗത്തെ ആരാധിക്കൂ.” അങ്ങനെയായിരുന്നു ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഉപദേശം. അത് കേട്ട അഗസ്ത്യൻ, ദേവതകളുടെ ദേവിയായ ഉമയെ സാക്ഷിയായി, ആ ലിംഗാരാധനയിൽ മുഴുമുന്ത് ശരണപ്പെട്ട് ഭക്തിയോടെ ഉപാസന നടത്തി. അപ്പോൾ ഞാൻ അതി മഹാത്മാവായ അഗസ്ത്യനിൽ അതീവ സന്തോഷം പ്രാപിച്ചു. “ഭാഗ്യവതിയായേ, ഞാൻ പറഞ്ഞത് ശ്രവിക്കൂ. ഈ ദുർലഭമായ തപസ്സിനും ഭക്തിക്കും ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. ദാനവരെ കൊല്ലുന്നതിൽ നിന്നുണ്ടായ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം നിന്നിൽ നിന്ന് നശിച്ചു.” അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: “ദൈവമേ, അഭയം തേടുന്നവരോടു കൃപയുള്ളവനാണെങ്കിൽ, നീ ദയവുള്ളവനാണെങ്കിൽ, ഞാൻ തപസ്സും ധർമവും അനുഷ്ഠിച്ചാൽ എനിക്ക് യാതൊരു തടസ്സവും ഉണ്ടാകില്ലല്ലോ?” ബ്രഹ്മാവ് മറുപടി പറഞ്ഞു: “അതെ, അങ്ങനെയാകും. നീ ആരാധിച്ച ആ ദൈവം ബ്രഹ്മഹത്യയെ നശിപ്പിക്കുന്നവനാണ്.” അഗസ്ത്യേശ്വരൻ എന്ന ഈ ദൈവം ത്രിലോകത്തും പ്രശസ്തനാണ്; അഗസ്ത്യൻ ലിംഗത്തെ അനുഗ്രഹത്തോടെ ആരാധിച്ചതിനാൽ അഞ്ചു മുദ്രകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആ മഹാലിംഗത്തെ ഭക്തിയോടെ ദർശിക്കുന്ന പുരുഷന്മാർ മഹാത്മാക്കളാകുന്നു, പുത്രസമ്പത്ത്, ഐശ്വര്യം എന്നിവ ലഭിക്കുന്നു. ഗന്ധർവശ്രേഷ്ഠന്മാർ വാഴ്ത്തുന്നവരായി അവർ ശാശ്വതമായി രുദ്രലോകത്തിൽ വസിക്കും. പുണ്യകർമ്മം ചെയ്തവർ പരമപദം പ്രാപിക്കും. ദു:ഖങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്ന ശിവനെ ആരാണ് നമസ്കരിക്കാത്തത്? ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം പോലെയുള്ള നരകപ്രദമായ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് മോചനം. ഇവിടെ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം നൂറ് രാജസൂയയാഗങ്ങളുടെ ഫലത്തിന് തുല്യമാണ്. എത്രയോ തീർത്ഥയാത്രകളും ദാനങ്ങളും സ്നാനങ്ങളും ചെയ്യേണ്ട ആവശ്യമില്ല. അഷ്ടമി, ചതുര്ദശി തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിൽ, ആരും തങ്ങളുടെ ശേഷിക്കനുസരിച്ച് ആ ലിംഗത്തെ ആരാധിച്ചാൽ, നൂറ് പിതൃമാതൃപുരുഷന്മാരെ മോചിപ്പിക്കും. അത്രയുമല്ല, യാദൃശ്ചികമായി ഭാവരഹിതമായി കാണുന്നവർക്കും ഈ ലിംഗത്തിന്റെ മഹത്വം ലഭിക്കും. ഇങ്ങനെ, ദേവി, ഈ ലിംഗത്തിന്റെ പരമമായ മഹത്വം ഞാനിങ്ങനെ വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു.