ശിവലോകത്തിൽ, ആ മനുഷ്യൻ സമൃദ്ധമായ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു, മഹാനായി ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ മഹത്വം ശിവഭക്തിയെ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, പ്രശസ്തിയും പുണ്യവും വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അങ്ങനെ, വ്യാസനും സനത്കുമാരനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ, അവന്തീക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വവിവരണം എന്ന പേരിലുള്ള എഴുപതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം അശീത്യായിരത്തി ഒന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ അഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിലെ അവന്തിഖണ്ഡത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പിന്നീട്, ആറാം ഖണ്ഡം ആരംഭിക്കുന്നു. ആദ്യം ശ്രീഗണേശായ നമസ്കാരം അർപ്പിച്ചശേഷം, “ശ്രാദ്ധം നടത്തേണ്ട താപോഭൂമികൾ ഏതൊക്കെയാണെന്ന് സൂക്ഷ്മമായി പറയൂ,” എന്ന ചോദ്യം ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ആ പരിശുദ്ധ സ്ഥലങ്ങൾ ദേവതകളും ഗന്ധർവന്മാരും സന്ദർശിച്ചവയാണ്, മഹർഷിമാരും അവിടം സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. സൂര്യപുത്രിയായ യമുനാദേവി ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവളാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, ചന്ദ്രഭാഗ, വിറ്റസ്ത, അമരകാന്തകത്തിൽ ഒഴുകുന്ന നർമദാ—ഇവയും വിശുദ്ധികളാണ്. കേദാരവും പുഷ്കരവും, കൂടാതെ കായാവരോഹണവും ഈ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീമഹാകാലൻ വസിക്കുന്നു; പാപസമ്പത്തിനെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിയെപ്പോലെയാണ് അവൻ. ഈ ഖേത്രം ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു, കലിയുഗത്തിലെ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു. എല്ലാ പുണ്യ തീർത്ഥങ്ങളും, എല്ലാ ലിംഗങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. “മഹാദേവി, ഈ പ്രധാന ഖേത്രം എനിക്ക് എപ്പോഴും പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്,” എന്ന് ദൈവം പറയുന്നു. ഇവിടെ ഒരു അതിപുണ്യഭൂമി നിലവിലുണ്ട്; എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നു. പ്രശസ്തമായ നദികളിൽ നാലാമത്തേത് നീലഗംഗയാണ്, അതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും. ഈ നീലഗംഗ ഗംഗയുടെ മൂന്നു മടങ്ങ് പുണ്യം നൽകുന്നു, ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം—ജീവിതത്തിലെ നാലു ലക്ഷ്യങ്ങളും ഫലമായി നൽകുന്നു. അവിടെ സിദ്ധമായ ലിംഗങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു; അവ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു. പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാരും പന്ത്രണ്ട് ആദിത്യന്മാരും അവിടെ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. “ഞാൻ മഹാകാലവനത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, മഹാദേവി, ഒരു യോജന വ്യാപ്തിയുള്ള ഈ ഭൂമിയിൽ ഇതെല്ലാം നിറഞ്ഞു കിടക്കുന്നു,” എന്ന് ദൈവം പറയുന്നു. “എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ഇവയെ വിശദമായി വിവരണം ചെയ്യൂ,” എന്ന അഭ്യർത്ഥന ഉയരുന്നു. അഗസ്ത്യേശ്വരക്ഷേത്രം ഭൂമിയിൽ ആദ്യത്തേതായും പ്രശസ്തമായും നിലകൊള്ളുന്നു. ഉമാദേവി ചോദിക്കുന്നു: “ഇത് എങ്ങനെ അഗസ്ത്യേശ്വര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു?” ഈ സ്ഥലം എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കി, ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു. പ്രാചീനകാലത്ത്, ദേവതകൾ അസുരന്മാരാൽ പരാജയപ്പെട്ടു, ഉത്സാഹവും അധികാരവും നഷ്ടപ്പെട്ട് ഭൂമിയിൽ അലയുന്നു. അപ്പോഴൊരിക്കൽ, അവർ സൂര്യപ്രഭയാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ഒരാളെ കണ്ടു. ആ മഹാതേജസ്സുള്ളവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ദേവതകൾ ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു. ദാനവന്മാരോട് യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റ ദേവതകൾ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് താഴെ വീണിരുന്നു. ദേവതകൾ ഇങ്ങനെ അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ, അഗസ്ത്യൻ കോപിച്ചു. തന്റെ ദാഹനശക്തിയാൽ ദാനവന്മാരെ ദഹിപ്പിച്ചു. അഗസ്ത്യന്റെ തേജസ്സിൽ ദൈത്യന്മാർ ദഹിച്ചുപോയി. അങ്ങനെ, മഹാത്മാവായ അഗസ്ത്യൻ അവരെ സംഹരിച്ചശേഷം ദു:ഖത്തിൽ ആകുന്നു. “ഭയങ്കരമായ വലിയ പാപം ഞാൻ ചെയ്തു; ദാനവന്മാരെ സംഹരിച്ചു. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? എവിടെ പോകണം? എങ്ങനെ ശുദ്ധിയാകണം?” എന്ന ചിന്തയിൽ ആഴപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവായ പിതാമഹൻ അഗസ്ത്യന്റെ സമീപം എത്തി. “മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോനെ, എന്തിനാണ് നീ എന്നെ കണ്ടത്? വേഗത്തിൽ കാരണം പറയൂ,” എന്നു ചോദിച്ചു. അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: “ദേവദേവാ, ലോകനാഥാ, എന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു ദാഹം ഉണ്ട്. ദയവായി, അതിനുള്ള മാർഗം എന്നോട് പറഞ്ഞുതരൂ.” ബ്രഹ്മാവ് ഉത്തരം പറഞ്ഞു: “ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. മഹാകാലവനത്തിൽ, യക്ഷരും ഗന്ധർവന്മാരും സന്നിധാനമാക്കുന്ന ദൈവികവനത്തിൽ, പിശാചക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു ഭാഗമുണ്ട്. അവിടെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ശുഭമായ ലിംഗത്തെ ആരാധിക്കൂ.