സോമനാഥേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ശിവൻ, പിന്നീടു ഘുഷ്മേശ്വരൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഭീമശങ്കരൻ എന്നും, അതിനുശേഷം ഘണ്ടേശ്വരൻ എന്നും ഈ മഹാദേവൻ അറിയപ്പെടുന്നു. ഊഷരേശ്വരൻ എന്ന പേരിലും, തുടർന്ന് ചന്ദ്രാദിത്യേശ്വരൻ എന്ന പേരിലും ഈ ദൈവം വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. പരമേശ്വരനായ രാമേശ്വരൻ, ശംകരൻ വാല്മീകേശ്വരൻ എന്ന പേരിലും പ്രശസ്തനാണ്. വിഘ്നഹസ്തേശ്വരൻ എന്നും, പിന്നെ ചഞ്ചലേശൻ എന്നും ഇദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു. കർണേശ്വരൻ എന്നും, പിന്നീട് പൃഥുകേശൻ എന്നും മഹാദേവൻ പ്രശസ്തനാകുന്നു. അവിമുക്തേശ്വരൻ എന്നും, അതിനുശേഷം ഹനുമത്കേശ്വരൻ എന്നും ഇദ്ദേഹം വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ബിന്ദുകേശൻ എന്ന പേരിലും, വാലുകേശ്വരൻ എന്ന പേരിലും ഈ മഹാത്മാവ് പ്രശസ്തനാണ്. എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ലിംഗങ്ങളാണ്, മഹാത്മാവേ. ആ നാലു പേരും മഹാത്മാക്കളായ ദ്വാരപാലകർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദക്ഷിണ ദ്വാരത്തിൽ കായാവരോഹണേശ്വരൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം, വടക്കൻ കവാടത്തിൽ ദർദുരേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനാണ്. മനോഹരമായ മഹാകാലവനത്തിൽ, ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവയാകുന്ന ഈ ദേവതകൾ വളരെ പ്രശസ്തരാണ്. മഹാകാലവനത്തിൽ ലിംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം അജ്ഞാതമാണ്, വ്യാസാ. ഓരോ ദേവതയുടെയും തീർത്ഥം അവരുടേതായ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതുപോലെ തന്നെ, നവഗ്രഹങ്ങളെയും ഞാൻ വിശദമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു, പാപരഹിതനായവനേ. അവൻ നരാദിത്യൻ എന്ന പേരിലും, പിന്നെ സോമേശ്വരൻ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ബൃഹസ്പതീശ്വരൻ എന്നും, ശിവൻ ശുക്രേശ്വരൻ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ഗ്രഹങ്ങൾ രാജ്യങ്ങൾ നൽകുകയും, രാജ്യങ്ങൾ എടുത്തുകളയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗ്രഹങ്ങളുടെ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, മനുഷ്യൻ ഗ്രഹങ്ങളെ ആരാധിക്കണം. ഇങ്ങനെ ദേവതകളും, അവിടത്തെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും ഞാൻ നിന്നോട് വിവരണം ചെയ്തു, വ്യാസാ. ഗ്രഹങ്ങൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന കടുത്ത കഷ്ടതകളിലും, ദാരിദ്ര്യത്തിലും, ഭയാനകമായ ദുരിതങ്ങളിലും — അവിടത്തെ മണ്ഡലത്തിനകത്ത് എപ്പോഴും ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജ ചെയ്യുന്ന ഉത്തമന്മാർ — പുത്രഹീനനായവൻ പുത്രനെയും, ദരിദ്രൻ സമ്പത്തെയും നേടുന്നു. അവന്റെ വംശം അനന്തമാകുന്നു; ശിവലോകത്തിൽ അവൻ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. അവന്തി തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം ശുദ്ധവും, വേദാനുസൃതവുമാണ്. എന്നാൽ, ബ്രഹ്മജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇവിടെ എത്ര തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്നതിനെ കുറിച്ച് ഞാൻ വീണ്ടും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഉമയും മഹേശ്വരനും, ജ്ഞാനിയിൽ പ്രശസ്തനായ നാരദനും നടത്തിയ സംഭാഷണങ്ങൾ — അവിടത്തെ തീർത്ഥങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പറയണം. പാപരഹിതനായ ബ്രാഹ്മണനേ, അപ്പോൾ നാരദൻ എന്നോട് ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചിരുന്നതാണ്. ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നോട് അവിടത്തെ തീർത്ഥങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയാം. പുഷ്കരത്തിൽ തുടങ്ങുന്ന തീർത്ഥങ്ങളും, ഭൂമിയിൽ ഉള്ള മറ്റ് എല്ലാം തീർത്ഥങ്ങളും — അവയുടെ എണ്ണം ആയിരക്കണക്കിന്, കോടിക്കണക്കിന് ആണ്, മഹാത്മാവേ. മലയിൽ കിന്നരന്മാർ മഞ്ഞ് പോലെ ചെറു ജലബിന്ദുക്കൾ പെയ്യുന്നു. ഭൂമിയിലെ തീർത്ഥങ്ങളുടെ എണ്ണം ഞാൻ അറിയുന്നില്ല, മഹാത്മാവേ. എന്നാലും, പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു. ഇവയൊക്കെയാണ് നിർവ്വഹിക്കേണ്ട പ്രശസ്ത ആചാരങ്ങൾ. അവ ശരിയായി നിർവഹിക്കുന്നവൻ ശംഭുവിനെപ്പോലെയാകും. വൈശാഖ മാസത്തിൽ, അവസാനത്തെ അഞ്ചുദിവസത്തിനുള്ളിൽ, ഇതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും. മാധവ മാസത്തിലും അവന്തിയിൽ പ്രത്യേകമായി സ്നാനം ചെയ്യണം. നിയമപ്രകാരമുള്ള തീർത്ഥസ്നാനവും, വാർഷിക വ്രതവും ആചരിച്ചാൽ ആൾ ശുദ്ധനാകും.