മഹാത്മാവേ, ശിവന്റെ അനന്തമായ മഹിമകളെക്കുറിച്ച് ശ്രവണമനോഹരമായ ഒരു കഥയാണിത്. ഭഗവാൻ ശിവൻ, അനേകം രൂപങ്ങളാൽ പ്രശസ്തനാകുന്നു. ആദ്യം, അവൻ രൂപേശ്വരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മേശ്വരൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ശംഭു, പിശാചേശ്വരൻ എന്ന പേരിലും, പിന്നെ സംഗമേശ്വരൻ എന്നതിലും പ്രസിദ്ധനാണ്. അവൻ കരബേശ്വരൻ എന്നും, രാജസ്ഥലേശ്വരൻ എന്ന ശിവൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ദൈവം പൂഷ്പദന്തേശ്വരൻ എന്നതിലും, അവിമുക്തേശ്വരൻ എന്നതിലും പ്രശസ്തനാണ്. സ്വപ്നേശ്വരൻ എന്ന പേരിലും, പിന്നെ സിദ്ധേശ്വരൻ എന്നതിലും അവൻ അറിയപ്പെടുന്നു. കാമേശ്വരൻ എന്നതിലും, പ്രതിഹരേശ്വരൻ എന്നതിലും, സ്വർണജലേശ്വരൻ എന്നതിലും, മനഃകാമേശ്വരൻ എന്നതിലും അവൻ വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ദുർവാസേശ്വരൻ, നാഗചന്ദേശ്വരൻ, പാതാളേശ്വരൻ, ഗുപ്തേശ്വരൻ, ഇതുപോലെ അനേകം പേരുകളിലാണ് ശിവൻ പ്രശസ്തൻ. ഭീമേശ്വരൻ, സഹസ്രാഭിധൻ എന്ന വലിയ വില്ലാളി, ഗദാധരേശ്വരൻ, വൈജയാന്തൻ, സോമനാഥേശ്വരൻ, ഘുഷ്മേശ്വരൻ, ഭീമശങ്കരൻ, ഘണ്ടേശ്വരൻ, ഊഷരേശ്വരൻ, ചന്ദ്രാദിത്യേശ്വരൻ, രാമേശ്വരൻ, വാൽമീകേശ്വരൻ, വിഘ്നഹസ്തേശ്വരൻ, ചഞ്ചലേശൻ, കർണേശ്വരൻ, പൃഥുകേശൻ, അവിമുക്തേശ്വരൻ, ഹനുമത്കേശ്വരൻ, ബിന്ദുകേശൻ, വാലുകേശ്വരൻ—ഇവയെല്ലാം ശിവന്റെ മഹിമയുടെ രൂപങ്ങളാണ്. യാതൊരു തിര്ഥവും (പുണ്യതീരവും) ഉണ്ടായാലും, അവിടെയുള്ള ലിംഗങ്ങൾ തന്നെയാണ് അതിന്റെ ആധാരം. ആ നാലു വാതിലുകളിലും മഹാത്മാക്കളായ ദ്വാരപാലകർ ഉള്ളതായി അറിയപ്പെടുന്നു. ദക്ഷിണ വാതിലിൽ കായാവരോഹണേശ്വരൻ, ഉത്തര വാതിലിൽ ദർദുരേശ്വരൻ എന്നിങ്ങനെയാണ്. മനോഹരമായ മഹാകാലവനത്തിൽ ഈ പുണ്യലിംഗങ്ങൾ പ്രശസ്തമാണ്. മഹാകാലവനത്തിലെ ലിംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം ആരും അറിയുന്നില്ല. ഓരോ ദേവതയ്ക്കും അവനവന്റെ പേരിൽ തിര്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്. അതുപോലെ, നവർഗ്രഹങ്ങൾക്കും അവരവരുടെ തിര്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്. നാരായണൻ 'നരാദിത്യൻ' എന്ന പേരിലും, 'സോമേശ്വരൻ' എന്നതിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ബൃഹസ്പതിശ്വരൻ, ശുക്രേശ്വരൻ എന്നിങ്ങനെയും ശിവൻ വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഗ്രഹങ്ങൾ രാജ്യം നൽകുകയും രാജ്യം പിന്വലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ, ഗ്രഹങ്ങളുടെ തിര്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് അവരെ ആരാധിക്കണം. ഇങ്ങനെ, വ്യാസാ, ഞാൻ ദേവതകളെയും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളെയും കുറിച്ച് വിശദമായി വിവരിച്ചു. ഗ്രഹങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള കഷ്ടതകളിലും, ദാരിദ്ര്യത്തിലും, ഭയാനകമായ ദു:ഖങ്ങളിലും, ഈ തിര്ഥങ്ങളിൽ ആരാധനയുള്ളവർക്ക് വലിയ ഫലം ലഭിക്കും. എപ്പോഴും ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആരാധന ചെയ്യുന്നവർക്ക് പുത്രം ഇല്ലാത്തവർക്ക് പുത്രം, ദരിദ്രർക്കു സമ്പത്ത്, അവന്റെ വംശം അനന്തമാകും, ശിവലോകത്തിൽ ആദരിക്കും. അവന്തി തീർഥത്തിന്റെ മഹത്വം ശുദ്ധവും വേദസമ്മതവുമാണ്. എന്നാൽ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോരു, ഇവിടെ എത്ര തിര്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് വീണ്ടും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഉമയും മഹേശ്വരനും, ജ്ഞാനിയുമായ നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണം എനിക്ക് വിശദമായി പറയേണം. അങ്ങനെ, പാപരഹിതനായ ബ്രാഹ്മണനേ, നാരദൻ എന്നോട് ഇക്കാര്യം ചോദിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ, ധർമ്മനിഷ്ഠനായോരു, ഇവിടെ ഉള്ള തിര്ഥങ്ങളെപ്പറ്റി ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്ക് വിശദമായി പറയുന്നു.