നഭസ്യ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ, അവിടെയുള്ള ധർമ്മപരായണ സ്ത്രീകൾ വിശേഷമായ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു. അവർ ഒരു രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്തു, യോഗസമാധിയിൽ ജാഗരണമാക്കി. അങ്ങനെ, ഭർതൃക്രോധത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരാണ്, വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിന്റെ ഫലമായി, ഉടനെ തന്നെ കുടുംബജീവിതം വീണ്ടും പ്രാപിച്ചു. അന്നുതന്നെ, ഈ ലോകത്തിൽ അഞ്ചാം ദിവസം "ഋഷി പഞ്ചമി" എന്നപേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. ആ ദിവസം, നിവാര അരി മാത്രം ഭക്ഷിച്ച്, ശുദ്ധിയും ഏകാഗ്രതയും പ്രാപിച്ച സ്ത്രീകൾക്ക് ദുർഭാഗ്യവും, മാതാവിൽ നിന്ന് വേർപാടും ഉണ്ടാകില്ല. അതുപോലെ, പുത്രന്മാരിൽ നിന്ന്, സമ്പത്തിൽ നിന്ന്, യാതൊരു സമയത്തും വേർപാട് സംഭവിക്കില്ല. അവന്തിയിൽ, ഭൂമിയിൽ അത്തരമൊരു പുണ്യസ്ഥലം നിലനില്ക്കുന്നു, മഹാനുഭാവാ. ആ പുണ്യഭൂമിയിൽ, ആരെങ്കിലും മഹാദാനങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, അല്ലെങ്കിൽ, ആ കഥയെ ശാസ്ത്രീയമായി കേൾക്കുന്നവർ, സത്വതയോടെ ആചാരം പാലിച്ചാൽ, അവർക്കും അക്ഷയഫലങ്ങൾ ലഭിക്കും. ഇങ്ങനെ, "ഗയാ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹിമാവിവരണം" എന്ന അദ്ധ്യായം, അവന്തി ഖണ്ഡത്തിലെ, മഹത്വമുള്ള സ്കന്ദപുരാണത്തിന്റെ അഞ്ചാം പുസ്തകത്തിൽ, എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉൾകൊള്ളുന്ന അദ്ധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. അടുത്തതായി, പാപരഹിതനായ ഒരാൾ, പുരുഷോത്തമം എന്ന പുരാതന പുണ്യസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് നീ പറഞ്ഞതിന്റെ വിശദമായ വിവരണം തേടുന്നു, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനോട്. "ശ്രേഷ്ഠമായ ഈ കഥ, കേൾക്കൂ," എന്നാണ് ഉത്തരം. ഈ കഥ കേൾക്കുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ മഹാപാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു. സനകാദി മഹർഷിമാരും മറ്റു ശിഷ്യന്മാരും കൂടെ ഇരുന്ന്, രാമനാഥൻ അങ്ങ് വാസം ചെയ്തു. ആ ശിഷ്യന്മാർ, മഹാഭൂതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ തത്വങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സദ്ഗുണങ്ങളും ശക്തികളും ഉള്ളവരാണ്. കിന്നരന്മാരുടെ ഗാനം, അപ്സരസുകളുടെ നൃത്തം എന്നിവയാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട്, മുരവിരുദ്ധനായ ഭഗവാൻ, കാമദ്രുമത്തിന്റെ തണലിൽ ഇരുന്നു. അവിടെയുള്ളവർ, പദ്മനാഭനോടു പരമമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. "നീ സകലജ്ഞനായോ, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനോ; ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ ഈ വാക്കുകൾ പ്രസ്താവിക്കുമോ?" എന്നായിരുന്നു അഭ്യർത്ഥന. ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി നേടുന്ന എല്ലാ ഫലങ്ങളും, അവ അക്ഷയമായിരിക്കും. സ്ഥലം, കാലം, ഉത്സവം, തീർത്ഥം, ക്ഷേത്രം, വാസസ്ഥാനം, പൗർണമി, അമാവാസ്യ, അയനാന്തം, ഗ്രഹണകാലം, ഗംഗാനദിയിൽ, സൂര്യക്ഷേത്രത്തിൽ, കുരുക്ഷേത്രയിൽ, പുഷ്കരത്തിൽ, അവന്തിയിൽ — ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്ത് അർപ്പിച്ചതും, നൽകിയതും, അതൊക്കെയും അക്ഷയഫലമായിരിക്കും. കഴുത, ദുഃഖിതൻ, മന്ദബുദ്ധിയുള്ളവൻ, രോഗബാധിതൻ — ഇവർക്ക് ധർമ്മാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? പ്രത്യേകിച്ച് എന്തൊക്കെ അനുഷ്ഠിക്കേണ്ടത്? അശുദ്ധമായ മാസത്തിൽ, ആചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കാത്തവരുടെ കാര്യത്തിൽ, ആ സമയമാണ് എപ്പോൾ വരുന്നത്? വിശദമായി പറയൂ. അശുദ്ധമാസത്തിൽ, ദേവതകളുടെയും പിതൃകളുടെയും വ്രതങ്ങൾ, യഥാക്രമം അനുഷ്ഠിക്കേണ്ടതാണ്. മുണ്ടൻ, കൂശം ധരിക്കൽ, വിവാഹം, വ്രതങ്ങൾ, ഉപവാസം — ഇവയൊക്കെ ആ മാസത്തിൽ ചെയ്യേണ്ടതാണ്. മൂന്ന് വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ, ഈ മാസം ലഭ്യമാണ്. "ഞാനാണ് എപ്പോഴും അധികമാസത്തിന്റെ അധിപൻ, പരമപുരുഷാ. എന്റെ വാസസ്ഥാനം 'പുരുഷോത്തമം' എന്ന പേരിൽ ഇവിടെ സ്ഥിരമായി നിലനില്ക്കുന്നു. കാലവൃക്ഷത്തിൽ, എന്റെ തീർത്ഥം എന്ന പേരിൽ അവിടെയാണ്. അവർക്കു എന്റെ ഭാഗം എപ്പോഴും ലഭിക്കില്ല. അധികമാസം വരാത്തപക്ഷം പോലും, അതു വന്നാൽ, എന്റെ പേരിൽ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം, സ്വാധ്യായം, പിതൃതൃപ്തി — ഇവയെല്ലാം അവർക്കു അക്ഷയഫലമായിരിക്കും, കമലേ. ദാരിദ്ര്യം, ദുഃഖം, രോഗം — ഇവ അവരുടെ ദു:ഖം വർദ്ധിപ്പിക്കും. അവർക്കു സ്നേഹത്താൽ, ഞാൻ നിന്നെ നൽകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല; എന്റെ കൃപയാൽ, ഇവ ഒക്കെയും അനന്തമായിരിക്കും, മനോഹരേ." ഇങ്ങനെ, ഈ മഹത്വമുള്ള കഥകൾ, പുണ്യസ്ഥലങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾ, വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾ, സംസ്കൃതിയുടെ മഹിമ, സ്കന്ദപുരാണത്തിൽ വിശിഷ്ടമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.