സുന്ദരകുണ്ഡയുടെ മഹത്വം കേൾക്കുന്നതുകൊണ്ട് പോലും, ബ്രാഹ്മണഹത്യപാപം പോലും ദൂരീകരിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞ് ഈ കഥ ആരംഭിക്കുന്നു. ഒരു കാലചക്രത്തിന്റെ അവസാനം, വ്യാസാ, ലോകവും അതിന്റെ ചക്രങ്ങളും നശിച്ചുപോയ ഒരു സമയമുണ്ടായി. അപ്പോൾ, വൈകുണ്ഠത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ശിഖരം ഭൂമിയിൽ വീണു. അതു വീണതോടെ, അതേ നിമിഷത്തിൽ തന്നെ ഒരു കുളം രൂപംകൊണ്ടു. ആ കുളത്തിന് പൊൻപടികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, പൊൻതാമരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതായിരുന്നു. അതിൽ ഹംസകളും മറ്റ് ജലപക്ഷികളും, ചക്രവാകപക്ഷികളും കുളത്തിൽ സുന്ദരമായി സഞ്ചരിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു. ഒരു കല്പയുടെ അവസാനം, ഈ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ഒന്നും നശിക്കാറില്ല. വേദങ്ങൾ, ശാസ്ത്രങ്ങൾ, പുരാണങ്ങൾ, ശ്ലോകങ്ങൾ, ഗീതങ്ങൾ, അക്ഷരങ്ങൾ — എല്ലാം, കാലത്തിന്റെ വിഭജനം, കാല, കഷ്ട, മുഹൂർത്ത, ലവ, തൃതി, പാല, ഘടി — വർഷങ്ങൾ, യുഗങ്ങൾ എന്നിവയും ആ കുളത്തിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകൾ, യക്ഷന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, കിംപുരുഷന്മാർ, ബ്രഹ്മാവ്, രുദ്രൻ, കാലൻ, ലോകപാലന്മാർ — ഇവർ എല്ലാം കല്പം പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ ആ കുളത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ദിവ്യവൃക്ഷങ്ങൾ, പാരിജാതയുടെ ഗുണങ്ങൾ ആ കുളത്തിൽ ഉണ്ട്. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ മയിൽനർത്തനം ചെയ്യുന്നു, മറ്റിടങ്ങളിൽ കുയിൽപക്ഷികൾ പാടുന്നു. അതിന്റെ രൂപം അത്ര മനോഹരമാണ്, അതിനാൽ അതിനെ ‘സുന്ദര’ എന്നു വിളിക്കുന്നു. അവിടെ വിഷ്ണുവും, ശിവനും, ശക്തിയോടൊപ്പം, പ്രഭുവായുള്ളവനും സാന്നിധ്യപ്പെടുന്നു. പകുതി പക്വശം അല്ലെങ്കിൽ മുഴുവൻ പക്വശം ആ സുന്ദരകുളത്തിൽ താമസിക്കുന്നവൻ, അതിന്റെ മഹത്വം അനുഭവിക്കും. പക്ഷികൾ, കീടങ്ങൾ, തുമ്പികൾ — അവിടെ മരിച്ചാൽ ശിവന്റെ ആലയത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. യവം, പശു, ആന, കുതിര, ഭൂമി, കിടക്ക, ദാനം, മറ്റു ദാനങ്ങൾ — ഇതെല്ലാം നൽകുന്നവർക്ക് സുന്ദരകുണ്ഡത്തിന്റെ പരമഫലവും പ്രശസ്തഫലവും ലഭിക്കുന്നു. വ്യാസാ, സുന്ദരകുണ്ഡത്തിന്റെ പരമഫലത്തെ കുറിച്ച് ഇനി കേൾക്കൂ. ഒരു പിശാച് ശിവന്റെ രൂപം ധരിച്ച് മോക്ഷം നേടി, അവിടെ നിന്ന് വിട്ടുപോയി. ബ്രാഹ്മണഹത്യപാപം പോലുള്ള പാപങ്ങൾ പോലും അങ്ങിനെ ദൂരീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ പിശാച് ആരാണ്, അവൻ എന്താണ് ചെയ്ത പാപം, ആ പുണ്യസ്ഥലവുമായി അവന്റെ ബന്ധം എങ്ങിനെ ഉണ്ടായി — കേൾക്കുന്നതുകൊണ്ട് പോലും പാപങ്ങൾ ദൂരീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ദക്ഷിണദേശത്തിൽ ദേവല എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, ദ്വിജന്മാരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവൻ. അവൻ ഗുരുവിനെ ദ്രോഹിച്ചവൻ, ചതുരൻ, ചതികാരൻ, ഗുരുവിനെ കൊല്ലുന്നവൻ, ഗുരുപത്നിയെ ലംഘിച്ചവൻ. നിരോധിത ആഹാരം കഴിക്കുന്നവൻ, വേദജ്ഞാനവും ശാസ്ത്രജ്ഞാനവും ഇല്ലാത്തവൻ. വിശ്വാസദ്രോഹി, അഹങ്കാരിയായവൻ, കള്ളന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഇഷ്ടപ്പെട്ടവൻ, ദുഷ്ടൻ. അവന്റെ പാപപ്രവൃത്തിയുടെ വഴി പല ജീവികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിരുന്നു. അവിടെ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, സ്വയം നിയന്ത്രിതനും വേദവിഭാഗങ്ങളിൽ പ്രാവിണ്യമുള്ളവനും. അവന്റെ ഭാര്യ, പ്രശസ്തയും പിതാവിന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചവളും, അവൻ കൂട്ടി കൊണ്ടുപോയി. അവളുടെ രൂപം ഉത്തമമായതും, സൗന്ദര്യവും ആകർഷണവും നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു. ഭർത്താവ് കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, അവൾ ദുഃഖത്തിൽ ആകുലയാകുകയും, ഭർത്താവിന്റെ വേർപാടിൽ വിഷമിക്കുകയും ചെയ്തു. സന്തോഷപൂർവ്വം, blazing funeral pyre-ൽ ഭർത്താവിനൊപ്പം കയറി. ദേവല, അവൻ വഴിയിൽ പിടിക്കപ്പെട്ടു, രാജാവിന്റെ ദാസന്മാർ പിടിച്ചു രാജധാനിയിൽ കൊണ്ടുപോയി, രാജാവിന്റെ മുന്നിൽ ഹാജരാക്കി. അവന്റെ കഴുത്തിൽ കയറ്റം കെട്ടി, ഒരു മരത്തിന്റെ കുഴിയിൽ തൂക്കി കൊലപ്പെടുത്തി. ആ കർമ്മഫലത്താൽ, അവൻ റൗരവനരകത്തിൽ പോയി. ഇങ്ങനെയാണ് സുന്ദരകുണ്ഡയുടെ മഹത്വം, അവിടെ സംഭവിച്ച സംഭവങ്ങൾ, പാപങ്ങളുടെ ദൂരീകരണം, പിശാചിന്റെ മോക്ഷം, ദേവലിന്റെ പാപങ്ങൾ, അവന്റെ ദുഃഖകരമായ അന്ത്യം — എല്ലാം വ്യാസനോട് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.