അമരന്മാരുടെ പാളയമായിടം ഇതാണ്; ഇങ്ങനെ അമരാവതി ഉദിച്ചുവന്നു. അവിടെ, വിശുദ്ധ സ്നാനവും ദാനവും മറ്റു കര്മ്മങ്ങളും നിര്വഹിച്ചതിന് ശേഷം, മഹാദേവനെ ദര്ശിക്കാം. അവിടെ എത്തുന്നവര്ക്ക് എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും ലഭിക്കും; മരണാനന്തരം, ശിവപുരിയിലേക്കാണ് അവരുടെ യാത്ര. ഇവിടെ അമരാവതിയുടെ വിവരണമായ അറുപത്തിയാറാം അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു — അവന്തി പ്രദേശത്തിന്റെ മഹിമയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭാഗത്തില്, ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ അഞ്ചാം അവന്തി ഖണ്ഡത്തില്. വിശാലാ എന്ന നഗരം എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തിയും കീർത്തിയും നേടിയിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവു് മുമ്പ് പ്രസ്താവിച്ചതു് ഞാൻ പറയാം. ഉമയുടെ സഹവാസിയായ ദേവൻ, ഏകാന്തമായി വനാന്തരങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു. അവിടെ, വിഷ്ണു പത്തുവിധ രൂപങ്ങളിൽ, ലോകമാതാക്കളായ ദേവികൾ, വിവിധ കല്പങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷമായ ലിംഗരൂപങ്ങൾ എൺപത്തിനാലായി, പിതൃകൾ, ലോകപാലകർ, സിദ്ധന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, ദിവ്യഗന്ധർവന്മാർ, അതിമനോഹരികളായ അപ്സരസുകൾ, യക്ഷർ, ഗുഹ്യകർ, പിശാചുകൾ, സർപ്പങ്ങൾ, രാക്ഷസർ — ഇവരൊക്കെയും അവിടെയെത്തി, ഉമാപതിയായ ദേവാദിദേവനെ ആരാധിച്ചു. ലോകത്തിന്റെ അഭയമായ ശംകരനോട് അവർ സ്നേഹപൂർവ്വം അഭ്യർത്ഥിച്ചു: "ഇവരെ നോക്കൂ, വലിയ ഭാഗ്യശാലികൾ, ധ്യാനത്തിൽ ലീനരായി, നിങ്ങളുടെ സ്തുതിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കാറ്റും മഴയും ചൂടും മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന ഇവരെ അവഗണിക്കരുത്. ഇവർക്കായി ഉചിതമായി അത്യുദാത്തമായ ഒരു വാസസ്ഥലം ഒരുക്കണം. ഇതാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം, പ്രഭോ, നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ: എല്ലാ ജീവികളെയും ആകർഷിക്കുന്ന മനോഹരമായ ഒരു നഗരം സ്ഥാപിക്കപ്പെടണം. അനേകം യോജനങ്ങൾ വ്യാപിച്ച, ദിവ്യസ്വഭാവമുള്ള, ദേവതകളെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന നഗരം. ദിവ്യചിന്തയും മനോഹരമായ സ്ഥിതിയും അതിന് ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ. വ്യാപാരത്തിനും വിൽപ്പനയ്ക്കുമുള്ള ചന്തകളും, ഗോപുരങ്ങളും, വഴിത്താരകളും നിറഞ്ഞ നഗരം. സ്ഫടികഭിത്തികളും വൈഡൂര്യമണികളാൽ പണിത നിലങ്ങളും, ചുവന്ന രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച കതകുകളും അലങ്കാരമുള്ള വാതിലുകളും ഉള്ളത്. അകത്തളങ്ങളും വാതിലുകളും വിലയേറിയ രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ വീട്ടിലും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള തൂണുകളും പതാകകളും, വീടുകളെ അലങ്കരിക്കുന്ന പതാകകളും. ശുദ്ധവും സുതാര്യമുമായ കുളങ്ങളും കിണറുകളും കുളം-തടാകങ്ങളും. ഹംസകളും നീലക്കൊക്കുകളും, ഒരിടങ്ങളിൽ മയിലുകൾ നൃത്തം ചെയ്യുകയും മറ്റിടങ്ങളിൽ കുയിലുകൾ പാട്ട് പാടുകയും ചെയ്യുന്ന ദൃശ്യം. പുരുഷന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളിലും ജീവിക്കുന്നവർക്ക് ആദരവേകുന്ന നഗരം. ചന്ദ്രികാമാലപോലുള്ള വാതിലണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച വരിസരികളാൽ നഗരം പ്രഭയോടെ തിളങ്ങുന്നു. അവിടെ തന്നെ, കുബേരന്റെ രാജപ്രാസാദം കൊണ്ട് ചിഹ്നീകരിക്കപ്പെട്ട ആലകാ എന്ന മനോഹര നഗരം ഉണ്ട്. ദിവ്യമായ ഭോഗവതി നഗരം, വരുണന്റെ ശ്രേഷ്ഠമായ വാസസ്ഥലം അവിടെയുണ്ട്. ധർമരാജൻ ഭരിക്കുന്ന സമ്യമനി എന്ന മഹത്തായ നഗരം അവിടെയുണ്ട്. വാസവൻ സംരക്ഷിക്കുന്ന ദേവതകളുടെ മനോഹര നഗരം അവിടെയുണ്ട്. ഇതിലുമധികം മനോഹരമായ അനേകം നഗരങ്ങൾ അവിടെ കാണാം. ചില ഇടങ്ങളിൽ വാതിലുകൾ വാഴക്കുലയുടെ രൂപത്തിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു; സുദിനാർഥമായി യവാങ്കുരങ്ങളാൽ നിറച്ച കലശങ്ങൾ വച്ചിരിക്കുന്നു. മറ്റിടങ്ങളിൽ, യുവ ബ്രാഹ്മണപുത്രന്മാർ വേദപഠനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ചിലർ യാഗാനന്തരസ്നാനം കഴിച്ചിരിക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ ദാനം നടത്തുന്നു. ചിലർ വൃക്ഷതോപ്പുകളും പണികളും പണിയുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ തീർത്ഥാടനം ഒരുക്കുന്നു. ചില ഇടങ്ങളിൽ കഥകളും ചർച്ചകളും പ്രശംസിക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ മല്ലന്മാർ മത്സരിക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ നടന്മാർ നാടകത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, ദേവതകളുടെയും മഹാത്മാക്കളുടെയും സന്നിധിയിൽ, ഈ ദിവ്യനഗരങ്ങളുടെ മഹിമയും സൌന്ദര്യവും അവിടെയുണ്ട്.