ഹനുമാൻ അതിവിശിഷ്ടമായ, മുത്തുപോലെ തെളിഞ്ഞു കിളിരുന്ന ലിംഗത്തെ കൈയിൽ എടുത്തു. ഹനുമാന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട വിഭീഷണൻ അപ്പോൾ സംസാരിച്ചു: "ഈ ലിംഗം പുരാതനകാലത്ത് ധനാധിപനായ കുബേരനോടായിരുന്നു. രാവണൻ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അതേ ലിംഗത്തിന്റെ കൃപയാൽ കുബേരൻ ധനസംരക്ഷകനായി. ഏഴാം ദിവസം കുബേരൻ അവന്തികാപുരിയിലെത്തി. അവിടെ രുദ്രസരസ്സിന്റെ തീരത്ത് ആ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ച്, കുബേരൻ സ്നാനം ചെയ്തു. അതിനുശേഷം, ആ ലിംഗം വീണ്ടും എടുത്തുയർത്താൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, അതിന് സാധിക്കാതിരുന്നതു. അപ്പോൾ, ആ ദേവത പ്രത്യക്ഷമായി, വായുവിന്റെ പുത്രനായ ഹനുമാനോട് സംസാരിച്ചു: 'ഹനുമത്കേശ്വരൻ എന്ന ഈ ശിവലിംഗം ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തമാകും. ആരെങ്കിലും ഒരിക്കൽ പോലും ഹനുമത്കേശ്വര ശിവനെ ദർശിച്ചാൽ, അവനു കള്ളന്മാരെയും ദാരിദ്ര്യത്തെയും ദുർഭാഗ്യത്തെയും ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. അവന്റെ രോഗങ്ങൾ നശിക്കും; ഗ്രഹദോഷങ്ങൾ ബാധിക്കയില്ല.' ആശ്രദ്ധയോടെ, ആ ശിവലിംഗത്തിൽ കുങ്കുമം അർപ്പിച്ച്, നീലകുമുദികൾകൊണ്ട് പൂജ ചെയ്യണം. കറുത്ത അഗരു ധൂപവും, എള്ളും അരിയും സമർപ്പിക്കണം. ഒരാൾ എവിടെയാണെങ്കിലും മരിച്ചാൽ, യമൻ അവിടുത്തെ പിതൃദേവന്മാരോടു തുല്യനാകുന്നു. 'രുദ്രസരസ്സു' എന്നാണിതിന് പേരും, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനായ ശേഷം, കൊടീശ്വര ശിവനെ ദർശിക്കണം. അവിടെ ശ്രാദ്ധം നടത്തിയാൽ, അതിന്റെ ഫലം കേൾക്കുക: അതിന്റെ ഫലം കോടിക്കണക്കിന് ഗുണം കൂടിയതായിരിക്കും, വ്യാസാ, ഇതിൽ സംശയമില്ല. എല്ലാ കര്മഫലങ്ങളും കോടിരട്ടി വർധിക്കും. ഒരാൾ പാപങ്ങളെല്ലാം ത്യജിക്കുന്നതുപോലെ, പാമ്പ് തൻറെ ചർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, അവനു പാപങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞു പോവും. മഹാകാലേശ്വരനെ ദർശിച്ചാൽ, ആയിരം പശു ദാനത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും. ആയിരം ചന്ദ്രായണ വ്രതഫലവും ലഭിക്കും. വലിയ സ്നാനാനന്തരമായി, സുഗന്ധവും പുഷ്പങ്ങളും അർപ്പിച്ച് ആരാധിച്ചാൽ, ദേവന്മാർക്കു പോലും പ്രാപിക്കാനാകാത്ത എല്ലാ അഭിലാഷങ്ങളും പ്രാപിക്കും. കാലാനുസൃത സുഗന്ധങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും, മനോഹര വസ്ത്രങ്ങളും അർപ്പിക്കണം. അവയെല്ലാം തുല്യമായി എടുത്ത് ശിലയിൽ അരച്ച് സമർപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ, എൺപത്തിയൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ സ്കന്ദമഹാപുരാണത്തിൽ, അഞ്ചാമത്തെ അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിൽ, അവന്തി പ്രദേശത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്തിൽ ഇരുപത്തിരണ്ടാമത്തെ അധ്യായം 'രുദ്രസരസ്സിന്റെ മഹിമ' എന്നാണു പേരുള്ളത്. ശിവ, ക്ഷേമദായകി, പുണ്യസ്വരൂപിണി, പുണ്യലോകദായിനി—രുദ്രസരസ്സിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് കൊടീശ്വര ശിവനെ ദർശിച്ചാൽ, സുഗന്ധവും പുഷ്പവും നമസ്കാരവും അർപ്പിച്ച് ദേവാദിദേവനെ ആരാധിച്ചാൽ, അവിടെയേയ്ക്ക് ദേവാദിദേവൻ തൻറെ കപാലം ഭൂമിയിൽ വെച്ചു. അതിനാൽ തന്നെ അതു 'കപാലമോചന' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും നാശം വരുത്തുന്നത്. അർത്ഥത്തിൽ വഞ്ചനയില്ലാതെ, അർദ്ധചുവടുപോലും മുന്നോട്ട് ചെന്ന്, നമസ്കരിച്ചു, അതിനുശേഷം ഉത്തമനായ കപിലേശ്വരനെ ദർശിക്കണം. അതിനുശേഷം, മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ ദിവ്യനായ ഹനുമത്കേശ്വരനെ സന്ദർശിക്കണം. പിന്നെ, പൈപ്പലാഖ്യ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, ശാശ്വതനായ മഹാദേവനെ ദർശിക്കണം. അതിനുശേഷം, ഭക്തിയോടും വിശ്വാസത്തോടും കൂടി സ്വപ്നേശ്വരനിൽ എത്തണം. അവസാനം, സർവ്വദിശയിലേക്കും ദൃഷ്ടിയുള്ള, ഈശാനനായ മഹാദേവനെ ദർശിക്കണം.