മനു, മനുഷ്യരുടെ പ്രഭു, രാജാവ് യയാതി, അത്രി, ഭൃഗു, വ്യാസൻ, ജ്ഞാനിയായി പ്രശസ്തനായ ദത്താത്രേയൻ—ഇവരെല്ലാവരും ഈ തിരുനദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്തു. ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, പത്ത് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തിയതിന്റെ ഫലമാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ഈ മഹത്തായ ഫലം ലഭിക്കുന്നതിൽ സംശയമില്ല, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായവനേ. മുമ്പ് പരാമർശിച്ച ദേവതയെ ദർശിക്കുകയും സ്പർശിക്കുകയും ചെയ്താൽ പോലും ഈ മഹാഫലം ലഭിക്കും. അങ്ങനെ, ഇവിടെ ഒരു നല്ല ഗുണങ്ങളുള്ള കുതിര ബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, അത്രയേറെ ആയിരം വർഷങ്ങൾ ശിവലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും. ഇങ്ങനെ, മഹത്വം നിറഞ്ഞ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തിയൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകമുള്ള സംഹിതയിൽ, അഞ്ചാമത്തെ അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിൽ, അവന്തിക്ഷേത്ര മഹത്മ്യത്തിൽ, പത്തു അശ്വമേധങ്ങളുടെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന പതിനേഴാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി പൂജ നടത്തി, സകലസിദ്ധികളും ലഭ്യമാകും. അനിമാദി അഷ്ടസിദ്ധികൾ, മന്ത്രസിദ്ധി, ഔഷധസിദ്ധി—എല്ലാം ദേവത സംതൃപ്തരായാൽ ലഭിക്കും; ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല. മദ്യം, മാംസം, വിഭിന്ന വിഭവങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ദേവിയെ ആരാധിച്ചാൽ, മഹാനവമിയിൽ മഹിഷം അർപ്പിച്ച് ആരെങ്കിലും ദേവിയെ ആരാധിച്ചാൽ, അതിന്റെ ഫലത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പാപങ്ങളെല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നവനേ. അപ്പോൾ സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: ആദികൃതയുഗാരംഭത്തിൽ ലോകപിതാവായ ബ്രഹ്മാവു, മഹാനിശയെ മുമ്പിൽ കണ്ടു. “ദേവി, നീ ചെയ്യേണ്ടതും ഇതിന്റെ സത്യാർത്ഥവും കേൾക്കുക. താരകനെന്ന അസുരരാജാവാണ് ദേവന്മാരുടെ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ശത്രു. അതിനാൽ, മഹേശൻ അനുഗ്രഹം നൽകി ഒരു പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചാൽ മാത്രമേ അവനെ ജയിക്കാൻ കഴിയൂ. ശങ്കരന്റെ ഭാര്യ സതിയാണ്, ദക്ഷന്റെ പുത്രി. അവൾ ഹിമവാന്റെ മകളായി ജനിക്കും, ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവളായി. ഹിമവാന്റെ ഗുഹയിൽ, സിദ്ധന്മാർ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്, അവൾ കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു. അവളുടെ തീക്ഷ്ണതപസ്സിൽ നിന്നാണ് മഹാദേവൻ ജനിക്കുന്നത്. അവൾ ജനിച്ച ഉടൻ, പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ദേവിക്ക് അല്പം മാത്രം ജ്ഞാനം ഉണ്ടാകും. ആ ഇരുവരുടെയും ഏകാഗ്രതയും തപസ്സും നിറഞ്ഞ ഐക്യം അത്യുത്തമമായിരിക്കും. അവിടെ ദേവന്മാരുടെ കാര്യത്തിൽ, മഹർഷിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കണം. മാതാവേ, ഗർഭത്തിൽ അവളെ നിന്റെ സ്വരൂപത്തിൽ പ്രീതിപ്പെടുത്തണം. അവൾ ചിരിക്കും, അപ്പോൾ അവളെ കാളി എന്നു വിളിക്കും; പിന്നെ സതിക്ക് ക്രോധം വരും. അവൾ ശർവനെന്ന പ്രസന്നനായ ദൈവത്തെ, ചന്ദ്രനുപോലും സൂര്യനുപോലും പ്രകാശിക്കുന്നവനെ പ്രസവിക്കും. ദേവി, നീയും ലോകത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കണം. അവളോടൊപ്പം ഐക്യപ്പെട്ടാൽ നീയും അസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവളാകും. ഗൗരി വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയാൽ അവൾ ഗൗരിയായി മാറും. പിന്നെ നിന്നിൽ നിന്നുമൊരു സ്വാഭാവികാംശം ഉദിക്കും. വരദായിനിയായ ദേവി, ലോകം നിന്നെ ഏകനംശയായി, അനേകം രൂപങ്ങളിലും വ്യത്യസ്തങ്ങളായ ഭാവങ്ങളിലും, സകലാഭിലാഷങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവളായി ആരാധിക്കും. നീ തന്നെയാണ് ഗായത്രി, ഓം എന്ന പ്രണവം മുഖമായി വേദം വാചിക്കുന്നവൾ. മനുഷ്യരിൽ നീ കമലാദേവിയാണ്; ശൂദ്രന്മാരിൽ അവരുടേതായ മാതാവാണ് നീ. പ്രശസ്തരുടെ കീർത്തി, സകല ജന്തുക്കളുടെയും ഐശ്വര്യം, അലങ്കൃതരുടെ സൗന്ദര്യം, സന്തോഷത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരുടെ ശാന്തി—ഇതെല്ലാം നീയാണു. മഹാസമുദ്രങ്ങളുടെ അതിരും, കളിയുള്ളവരുടെ ക്രീഡയും നീയാണു. ഇങ്ങനെ, ദേവി, ലോകങ്ങളിൽ അനേകം രൂപങ്ങളിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, സകലാഭിലാഷങ്ങളും നിർവഹിക്കപ്പെടും; ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല. ഇങ്ങനെ, ഉദിച്ചവളെ ബ്രഹ്മാവു മഹത്വത്തോടെ സ്തുതിച്ചു.