മഹാകാലക്ഷേത്രത്തിൽ ജീവൻ സമർപ്പിച്ച് ഉപവാസം ചെയ്തവരായ പുരുഷന്മാർ, സാംഖ്യാനുയായികൾ, രുദ്രനെ സ്തുതിച്ച് എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, മഹാകാലവനത്തിൽ ഉപവാസമരണമടഞ്ഞ ശൂദ്രന്മാർ—all of them—സിംഹങ്ങളെ കുതിരയാക്കിയ മായൂരചാരികളിൽ, സൂര്യനെപ്പോലെത്തിളങ്ങുന്ന ദിവ്യരൂപത്തിൽ, വിവിധ വർണ്ണങ്ങളിൽ അലങ്കരിച്ച, പൊന്നിൽ സമ്പന്നമായ, സുഗന്ധങ്ങളും അപാരഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ, അപ്സരസുകളുടെ ഗാനം-വാദ്യങ്ങളോടുകൂടി, പതാകകളും ബാനറുകളും മിനുങ്ങുന്ന, അനേകം മണികളുടെ ഘോഷം മുഴങ്ങുന്ന ചാരികളിൽ, അവരെ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർത്തപ്പെടുന്നു. രുദ്രലോകത്തിൽ, മഹാകാലക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപവാസമരണമടഞ്ഞ എല്ലാ ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവരും, ഭൗതികലോകത്ത് വീണ്ടും ജനിക്കുമ്പോൾ ബ്രാഹ്മണ കുടുംബങ്ങളിൽ സമ്പന്നരും, ഉന്നതരും, ഐശ്വര്യവാന്മാരും ആയി ജനിക്കുന്നു. എന്നാൽ മഹാകാലവനത്തിൽ പശുവിന്റെ ചാണകം തയ്യാറാക്കുന്നവൻ, ആ കാല്പയുടെ അവസാനംവരെ രുദ്രലോകത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു. അവിടെ വലിയ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, ഭൂമിയിൽ രാജാവായി ജനിക്കുന്നു. സ്വധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിതരും, കോപം ജയിച്ചും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവരും, അവർക്കും രുദ്രലോകം ലഭിക്കുന്നു—ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല. ശുദ്ധക്ഷേത്രത്തിൽ താമസിക്കാതെ, കഠിനനിഷ്ഠയില്ലാതെ, മൗനികൾ, ബുദ്ധിഹീനർ, കുരുടർ, ബധിരർ, തപസ്സും ശീലവും ഇല്ലാത്തവരും, കാലത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ മരിച്ചാൽ, അവർക്കും രുദ്രലോകം ലഭിക്കുന്നു. അവിടെ ദിവ്യരൂപം, എല്ലാ സുഖങ്ങൾ, ആനന്ദങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. കാളിയും പാർവതിയും ഒരിക്കൽ അവിടെയുള്ള ദേവിയെ അപമാനിച്ചപ്പോൾ, ശിവനും ഗൗരിയും തമ്മിൽ കലഹം ഉണ്ടായി. അപ്പോൾ, ആദിയിൽ, 'കലഹനാശകൻ' എന്ന പേരിൽ ഒരു കുഴി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ആ പുണ്യസ്ഥലത്തിൽ കുളിച്ച് മഹാദേവനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, അവിടെ ചെറിയൊരു ചന്ദനത്തുണ്ടെങ്കിലും ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, അതുപോലെ ഭൂമി ദാനമോ, ഒരു പശു, ഒരു ആഗ്രഹം, ഒരു വിരൽവീതിയുള്ള ഭൂമി, പശു, കുതിര, എള്ള്, വസ്ത്രം, പാത്രം, കപ്പർ പാൽപാത്രം—all these—ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനം ചെയ്യുന്നവരുടെ ലോകങ്ങൾ എപ്പോഴും ക്ഷയിക്കില്ല. അവിടെയുള്ള ദേവി, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെ പാപം നീക്കം ചെയ്യുന്നു. അവിടെ കുളിച്ച് മാതാക്കളെ പരിചരിച്ചവൻ, അവരെ കണ്ട ശേഷം വഴിയിലൂടെ പോകണം. സ്വന്തം ദേശമായാലും മറ്റൊരു ദേശമായാലും, പർവതങ്ങളിലും വനങ്ങളിലും, ഗ്രഹങ്ങളുടെ ദോഷത്താലും, രാജാക്കന്മാരുടെ ഭയത്താലും, ദേവിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് ബ്രാഹ്മണനായവൻ, ആഗ്രഹിച്ച ഫലം നേടുന്നു. ദേവിക്ക് മുന്നിൽ കുളിക്കുന്നവൻ പരമോന്നതി നേടുന്നു. ഫലപാത്രത്തിൽ കുളി ചെയ്യുന്നതോടെ, ആചാരപ്രകാരം, അവനു ആറുമുഖദേവനെപ്പോലെയുള്ള പുത്രൻ ജനിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ള കുളി, പുരുഷനെ സൗന്ദര്യം, ഐശ്വര്യം, ഭാഗ്യം എന്നിവയാൽ സമ്പന്നനാക്കുന്നു. രാജാവായ പുരൂരവസിന് ഇതേ അനുഭവം ലഭിച്ചു; ഇലയുടെ വംശജനായ ആ രാജാവാണ്. ആ സമയത്ത്, അതിനെ സ്ഥാപിച്ചപ്പോൾ, പുരൂരവസിന് ആ ദിവ്യനർത്തകി ഭാര്യയായി ലഭിച്ച കഥയാണു ചോദിക്കുന്നത്. എല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ പറയണമെന്ന് വ്യാസൻ ആവേശത്തോടെ ചോദിക്കുന്നു. ബദരികാശ്രമത്തിൽ ആ രണ്ടു ദേവതകൾ വസിക്കുന്നപ്പോൾ, ഇന്ദ്രന് ഭയം തോന്നി. മഘവാൻ (ഇന്ദ്രൻ) നിർദ്ദേശിച്ചവരും, കുഴപ്പങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ ഒത്തുകൂടിയവരും, അവിടെ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കാൻ എത്തിയപ്പോൾ, ആ സമയത്ത് ആ രണ്ടു ദേവതകൾ തമ്മിൽ സംവദിച്ചു. ഇവയാണ് മഹാകാലക്ഷേത്രം, രുദ്രലോകം, ദേവിയുടെ പുണ്യസ്ഥലം, ദാനങ്ങളുടെ മഹത്വം, പുരൂരവസിന്റെ അനുഭവം, ദൈവങ്ങളുടെ സംവാദം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ വിശിഷ്ട കഥ.