ചന്ദ്രഭാഗ, വിതസ്ത, നർമദ — ഈ മഹാനദികൾ അമരകণ্টകയിൽ സാന്നിധ്യം പുലർത്തുന്നു. അതുപോലെ, കേദാര, പുഷ്കര, കായവരോഹണയും ഈ പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അവിടെയാണ് പാപങ്ങൾ ദഹിക്കുന്ന അഗ്നിയായ ശ്രീ മഹാകാലൻ വിശ്രമിക്കുന്നത്. ഈ ദൈവികസ്ഥലം ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു, കലിയുടെ ദൂഷിതങ്ങൾ നീക്കുന്നു. യാതൊക്കെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്, യാതൊക്കെ ലിംഗങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു, അവയെക്കുറിച്ച് ആൾക്കാർക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്, കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മഹാദേവി, ഈ പുണ്യഭൂമി എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു. മേരു പർവതത്തിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിൽ, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഒരു ശിഖരം ഉണ്ട്. അതു വിവിധ ഖനിജങ്ങളാൽ അത്ഭുതകരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ശുദ്ധമായ ക്രിസ്റ്റൽ പീഠവും അവിടെയുണ്ട്. അവിടെയുള്ള വന്യജീവികൾ — മാൻ, സിംഹം, ആനകൾ — കൂട്ടങ്ങളായി നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കാറ്റിൽ ആടുന്ന മരങ്ങൾ പൂക്കൾ ചിതറുന്ന നിലം അലങ്കരിക്കുന്നു. വള്ളികൾകൊണ്ടു മൂടിയിരിക്കുന്ന വാസസ്ഥലങ്ങൾ, ആനന്ദത്തിനുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ, സിദ്ധരായ മുനികൾക്കും വിദ്യാധരന്മാർക്കും അഭയസ്ഥലങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്. അതി മനോഹരമായ ആ വനത്തിൽ മുഴുവൻ ഭൂമി ദീപ്തിയോടെ തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവിടെയാണു ദിവ്യസ്ത്രികൾ പാടുന്ന മധുരഗാനങ്ങൾ അലയുന്നിടം. അനേകം സംഗീതോപകരണങ്ങളുടെ ഗംഭീര ശബ്ദം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അനേകം തൂണുകൾ, നിർമ്മലമായ കണ്ണാടിപോലെ തിളങ്ങുന്നവ, അവിടെയുണ്ട്. അപ്പസരസ്കളുടെ നൃത്തനൈപുണ്യവും ആഹ്ലാദഭാവവും അവിടെയെ അലങ്കരിക്കുന്നു. സന്യാസികളും മുനികൾക്കും കൂട്ടങ്ങളായി സാന്നിധ്യം പുലർത്തുന്നു. അവിടെയാണു വാക്പതിയെന്ന ദൈവം ശങ്കരനെ ആരാധനയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നത്. മുനികൾക്കിടയിൽ കൃഷ്ണദ്വൈപായനമുനി ഉയർന്നുവരുന്നു. ഭവദേവതയോടുള്ള ഭക്തിയോടെ കൈകൾ ചേർത്തു നമസ്കരിക്കുന്നു. മഹാകാലന്റെ മഹത്വം ജീവികളുടെ മായയെ നശിപ്പിക്കുന്നു. “പ്രഭു, മഹാകാലക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുണ്യത്തെക്കുറിച്ച് പറയുക. ഇവിടെയാണു താമസിക്കുന്നവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഫലവും, മരിച്ചവരുടെ വിധിയും എന്താണ്? ഈ ശ്മശാനം എങ്ങനെ പുണ്യഭൂമിയായി അറിയപ്പെടുന്നു? ഇത് ‘മാതാക്കളുടെയും ആസനം’ എന്നറിയപ്പെടുന്നതിന് കാരണമെന്താണ്?” എന്നിങ്ങനെ ചോദിക്കുന്നു. “മരിച്ചവരാണ് വീണ്ടും ജനിക്കാത്തത് കൊണ്ട്, ഈ സ്ഥലം ‘ബarren’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ശ്മശാനം ജീവികൾക്ക് പ്രത്യേകമായി പ്രിയമാണ്. ഏകാംര, ഭദ്രകാള, കരവീരവനം, ഭാരത, കേദാര, രുദ്രന്റെ ദൈവികവാസഭൂമി എന്നിവയെല്ലാം ഈ accomplished sacred places-ൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഭാഗ്യവാനായ ഭഗവാൻ എപ്പോഴും ഇവിടെയാണു ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നത്. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും കുരുക്ഷേത്രം പ്രശസ്തമാണ്. എന്നാൽ, മഹാകാലവനം അതിനെക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലിയതാണ്, വ്യാസാ. പ്രഭാസം പിണാകധാരിയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പുണ്യസ്ഥലമാണ്. എന്നാൽ, വാരാണസി അതിനേക്കാൾ ഉന്നതവും പുണ്യവുമാണ്. മഹാകാലവനം രഹസ്യമായ ഒരു accomplished beings-ന്റെ സ്ഥലം, ഒരുപോലെ ഉണങ്ങിയ സ്ഥലവുമാണ്. മഹാകാലവനം എല്ലാ വശങ്ങളിലും മുഴുവൻ വിവരണമായിരിക്കുന്നു. അഞ്ചു പ്രത്യേകതകൾ ഒരുമിച്ച് മഹാകാലനഗരത്തിൽ മാത്രമേ കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ. അവിടെയുണ്ടാവുന്നില്ല: neither fire nor wind, neither sun nor earth, neither directions nor sky. അവിടെയില്ല: neither stars nor light, neither heaven nor planets, nor even the moon. ഇങ്ങനെ, മഹാകാലക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വം, അതിലെ ദൈവിക സാന്നിധ്യങ്ങൾ, പ്രകൃതിയുടെ സൗന്ദര്യം, മുനികൾ, ദേവതകൾ, സംഗീതം, നൃത്തം, പുണ്യഫലങ്ങൾ, എല്ലാം ഈ പുണ്യവനത്തിന്റെ കഥയിൽ പകർന്ന് shine ചെയ്യുന്നു.