ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, മഹർഷികൾ പറഞ്ഞ ഈ മഹത്വമുള്ള കഥ. ഒരാൾ ആയിരം യുക്തികൾക്കാലം ഒരുവശം കാൽ നിർത്തി തപസ്സ് ചെയ്താലും, അല്ലെങ്കിൽ പത്ത് ആയിരം യുക്തികൾക്കാലം തലകീഴായി തൂങ്ങി തപസ്സ് ചെയ്താലും, മനുഷ്യർക്ക് ഇവിടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ അത്തരം ശതയാഗങ്ങൾക്കാലം പോലും ലഭ്യമാകില്ല. പ്രത്യേകിച്ച് പോഷ മാസത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് അത്യധിക ഫലപ്രദമാണ്. ആ മാസത്തിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് വീണ്ടും ജനനം ആവശ്യമില്ലാതെ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും. പോഷ മാസത്തിൽ, ഭക്തിയോടെ ഉത്തമമായ നെയ്യ് നിറച്ച ദീപം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ചെറിയതോ വലിയതോ ആയ പല ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ എല്ലാം നീങ്ങും. ദീർഘായുസ്സും, ആരോഗ്യം, ഐശ്വര്യം, സന്താനസമ്പത്ത്, പരമാനന്ദം—ഇവയൊക്കെയും ലഭിക്കും. ആ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ത്രയോദശി തിഥിയിൽ, ശുദ്ധമായ ആചാരത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, രാത്രിയിൽ ജാഗരണമാക്കി, എല്ലായിടത്തും ദീപങ്ങൾ തെളിച്ച്, വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുകയും, ഹരിയുടെ കഥകൾ കേട്ട് ധർമ്മപുണ്യത്തോടെ രാത്രി ജാഗരണമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ, പുലർച്ചെ ശുദ്ധജലത്തിൽ ആചാരപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്തശേഷം, വിശ്വാസപൂർവ്വം സ്വർണം, അന്നം, വസ്ത്രം എന്നിവ ദാനം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഈ വ്രതം ഓരോ വർഷവും നിർബന്ധമായും അനുഷ്ഠിക്കാൻ പുണ്യാത്മാക്കൾ ശ്രമിക്കണം. ഹരിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുകയും, സ്വാധീനത്തിനനുസരിച്ച് ദ്വിജാതികൾക്ക് സംതൃപ്തി നൽകുകയും ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ സർപ്പങ്ങൾ പോലും ടാർക്ഷ്യനെ കണ്ടപോലെ അനർത്ഥകരമാകുന്നു. അവിടം സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു; ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ ഈ ജീവിതത്തിൽ തന്നെ സന്തോഷം ലഭിക്കും. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള എല്ലാ ജീവികളും, കഷ്ടപ്പാടുകളിൽ പറ്റിയിരിക്കുന്നവരായുള്ള എല്ലാ സത്വങ്ങളും—ഏഴു താഴ്ന്നതും ഏഴ് ഉന്നതവുമാണ്, അവരോടൊപ്പം തന്നെയും ഉൾപ്പെടെ—അവിടെ ജന്മസഹജമായി കുരുടരായവരും, കുഴപ്പമുള്ളവരും ഒരുപോലെയാണ്. ജാതികളിൽ ബ്രാഹ്മണൻ എങ്ങിനെയോ, തീർത്ഥസംഗമവും അങ്ങനെ തന്നെ ശ്രേഷ്ഠമാണ്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും, ദാനം ചെയ്യുകയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ, പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ ആയാലും നിർബന്ധമായും ആചാരപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്യണം. എങ്ങിനെയോ തീയും ഉണങ്ങിയതും ഈര്പ്പമുള്ളതുമായ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അവരവരുടെ ഫലങ്ങൾക്കൊപ്പം ഒരു വശത്താണെങ്കിൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത ഫലവും ഇവിടെ സ്മരണയിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. മറ്റൊരു മഹത്വമുള്ള തീർത്ഥം ഗോപ്രതാര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, പാപരഹിതനായവനേ. അവിടെ സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്താൽ ഒരിക്കലും ദുഃഖം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരില്ല. പണ്ഡിതനായവനേ, എങ്ങിനെയോ വാരാണസിയിലെ മണികർണികാ പ്രശസ്തമാണെങ്കിൽ, നൈമിഷക്ഷേത്രത്തിലെ ചക്രവാപി അതുപോലെ തന്നെ ഉത്തമമായ തീർത്ഥമായി അറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെ, രാമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, സാകേതനഗരിയിലെ ജനങ്ങൾ—രാഘവൻ എങ്ങിനെ ആജ്ഞാപിച്ചു, എങ്ങനെ രാമനും ആ നഗരവാസികളും സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി എന്നത് പറയൂ. ദേവതകളുടെ പ്രവർത്തനം വിജയിപ്പിച്ചശേഷം, രാമൻ ഒരിക്കലും ക്ഷീണിക്കാതെ പ്രവർത്തിച്ചു. അപ്പോൾ, രഹസ്യവൃത്താന്തങ്ങൾ അന്വേഷിച്ച കപികൾ—രൂപം മാറ്റാൻ കഴിവുള്ളവർ—ദേവപുത്രന്മാരും, ഗന്ധർവന്മാരും, ഋഷിപുത്രന്മാരും, എല്ലാ കപിസേനാനായകർമാരും രാമനെ പിന്തുടർന്ന് പറഞ്ഞു: "നരശ്രേഷ്ഠനായ രാമാ, നീ ഞങ്ങളില്ലാതെ പോകുന്നുവെങ്കിൽ..." അങ്ങനെ, ആ കപികളും കരടികളും റാക്ഷസന്മാരും പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ജീവികൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, വിഭവിഷണാ, ഈ കഥയുടെ മഹത്വം നിലനിൽക്കും.