പൗഷ മാസത്തിൽ, ദേവതകൾ അവരുടെ ദൈവീക സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ഒരു പരിശുദ്ധ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു. ആ പ്രദേശത്ത് 'ശൈവ' എന്ന മഹത്തായ ഒരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്. മാഘ മാസത്തിൽ, ശംഭു തന്റെ അനുചിതരോടൊപ്പം അവിടെ ദയാപൂർവ്വകനായി പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു. അഗ്നികോണത്തിൽ 'ആഗ്നേയ' എന്ന ഭാഗ്യപ്രദമായ ഒരു തീർത്ഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഫാൽഗുണ മാസത്തിൽ, അനംഗൻ—പ്രേമത്തിന്റെ ദേവൻ—അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവതകളോടൊപ്പം ഒന്നിക്കുന്നു. തെക്കുകിഴക്കേ ദിശയിൽ അതിശയകരമായ 'വൈഷ്ണവ' തീർത്ഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ചൈത്ര മാസത്തിൽ, ലക്ഷ്മീപതിയായ വിഷ്ണു അവിടെ ദേവതകളോടൊപ്പം കൂടുന്നു. കുബേരദിശയിൽ 'സൗര' എന്ന മഹത്തായ തീർത്ഥം പ്രത്യക്ഷമാണ്. വൈശാഖ മാസത്തിൽ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, ആത്രേശനെ ദിനം മുഴുവൻ ആരാധിക്കുന്നു. ഈശനും ബ്രഹ്മാവും വടക്കേ ഭാഗത്ത്, ശുദ്ധമായ 'ആശ്വിന' തീർത്ഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അവിടെ അശ്വിനീദേവതകൾ ഒന്നിച്ച് സ്നാനം ചെയ്ത് ശങ്കരനെ ആരാധിക്കുന്നു. 'പാണ്ഡവ' എന്ന തീർത്ഥം ഇച്ഛയും മോക്ഷവും പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. അവിടെ ധാത്രി എല്ലാ ഔഷധഫലങ്ങളോടും കൂടെ ഒന്നിക്കുന്നു. ആഷാഢ മാസത്തിൽ, ശക്തരായ വിശ്വദേവന്മാർ യാത്രതിരിക്കുന്നു. സോമനും സൂര്യനും വടക്കുഭാഗത്ത് 'വൈശ്വദേവ' മഹാതീർത്ഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മനോഹരമായ കിഴക്കൻ ദിശയിൽ ഈ തീർത്ഥം എല്ലായിടത്തും ദൃശ്യമാണ്. വടക്കുഭാഗത്ത്, പുരാതനകാലത്ത്, വിശുദ്ധമായ സ്കന്ദനദി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പടിഞ്ഞാറ്, പ്രശസ്തമായ, പുണ്യപ്രദമായ കുഭനദി കാണാം. ഗംഗാ വേരിൽ നിലനിന്നു, യമുന ആകാശത്ത് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഇതുപോലെ അനേകം മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളും ചുറ്റും ഉദിച്ചുവന്നു. അനേകം തപസ്സുകൾകൊണ്ട്, ഒരാൾ ശോണമലയുടെ നാഥനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു. ഈ പ്രശസ്തമായ തീർത്ഥങ്ങൾ, ബുദ്ധിമാന്മാരല്ലാത്തവർക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ ദുഷ്കരമാണ്. ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർക്ക് ഇത്രയും തീർത്ഥങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് ലഭിക്കാമോ? നിന്റെ അന്തസ്സിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പ്രകാശം കൊണ്ടു നീ എല്ലാ ദേവതകളോടും കൂടി അവിടെ എത്തി. ഞാനും അരുണപർവതത്തിൽ ശംഭുവിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച്, വിശ്വകർമാ നിർമ്മിച്ച ദിവ്യമായ ഉത്സവപൂർണ്ണമായ ഒരു മഹാലയം പ്രാപിച്ചു. മഹർഷിമാർ ധർമശാസ്ത്രങ്ങൾ സമ്പാദിച്ചു. ഞാനും ശംഭുവിനെ ആരാധിച്ച് ഹോമഫലങ്ങൾ ലഭിച്ചു. പണ്ടു, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് രാജ്യം നേടിയ രാജാക്കന്മാർ ഈ അത്ഭുതകരമായ, സമൃദ്ധമായ, പാപനാശിനിയായ, പർവതരൂപിയായ ശിവലിംഗം അനുഭവിച്ചു. ഭക്ത്യാ നമസ്കരിക്കുന്നവരുടെ സംരക്ഷണത്തിനും സ്മരണയാൽ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും നീക്കുന്നതിനും ഇത് യോഗ്യമാണ്. എങ്ങനെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ശാന്തി ലഭിച്ചു? എങ്ങനെ ഈ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ അരുണപർവതത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചു? ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ഇത് പൊന്നിൻപർവതമായിരുന്നു; കലിയുഗത്തിൽ പച്ചപ്പൊന്നിരുണ്ട പർവതം. കൃതയുഗത്തിൽ, അനേകം യോജനങ്ങൾ നീളത്തിൽ, അതിശക്തമായ അഗ്നിപർവതമായിരുന്നു. അരുണപർവതനാഥൻ, ദേവതകളുടെ അപേക്ഷ പ്രകാരം, ക്രമേണ ശാന്തനായി. അപ്പോൾ, ഗൗരി മഹർഷിയോട് ചോദിച്ചു: "അരുണാചലൻ എങ്ങനെ ശാന്തനായി?" അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഗൗതമൻ മറുപടി പറഞ്ഞു. പണ്ടെക്കാലത്ത്, ദേവതകൾ യജ്ഞാദികളാൽ ആരാധിച്ച് സ്തുതികൾ അർപ്പിച്ചു: "അരുണാചലനാഥാ, ലോകങ്ങളെല്ലാം അനുഗ്രഹിക്കുന്നവാ...