ശിവഭക്തർ, അത്ഭുതഭരിതമായ കണ്ണുകളോടെ, ആ മഹത്തായ ദൃശ്യങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചു. ഇന്ദ്രപുത്രനായ വാലി, ഉദയമാനപർവതത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ നിന്ന്, അരുൺപർവതത്തെ ദേവതകൾ ആരാധിക്കുന്നതും അതിന്റെ മധ്യത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതും കണ്ടു. അച്ഛൻ ഇന്ദ്രന്റെ പ്രേരണയാൽ, വാലി ശോണപർവതത്തേക്കു സമീപിച്ചു. നല, ആദ്യം ആരാധന നടത്തി, തന്റെ സൃഷ്ടിയിലുള്ള സ്ത്രീകളെ — പുരുഷന്മാർക്ക് പ്രിയമായവരെ — ആദരിക്കുകയും സ്നേഹിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇല, അപ്രതീക്ഷിതമായി അകത്തു കടന്നു, ഗൗരിയുടെ കാടുപോലെ തകർന്നില്ലാതെ നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്തു. വസിഷ്ഠന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, ഇല ശോണപർവതത്തെ യഥാക്രമം ആരാധിച്ചു. പിന്നീട്, സോമന്റെ മാർഗനിർദ്ദേശവും ഭക്തിയും കൊണ്ട്, അരുൺപർവതത്തെ ഓർത്തു. അങ്ങനെ, അമരന്മാർക്കും ലഭിക്കാത്ത പരമാവസ്ഥയെ ഇല നേടിയെടുത്തു. എങ്കിലും, മൃഗങ്ങളിൽ ജനിച്ച ഇല യോഗമൂലം മോക്ഷം നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. വീണ്ടും, ഭൃഗുവിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, ശോണപർവതത്തെ ആരാധിച്ചു. സരസ്വതി, സാവിത്രി, ശ്രീ, ഭൂമി, അതുപോലെ തന്നെ നദികൾ — ഇവർ ഇവിടെ സാന്ദ്രമായിരിക്കുന്നു. ഭാസ്കരൻ കിഴക്കേ ദിശയിൽ, വിശ്വാമിത്രൻ തെക്കിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പർവതങ്ങളിൽ രണ്ടു യോജന ദൂരത്തിൽ അതിർത്തികൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിർത്തികളുടെ അറ്റങ്ങളിൽ ശോണപർവതാധിപൻ വസിക്കുന്നു. ഈ പർവതത്തിന്റെ വടക്കേ ശിഖരത്തിൽ, ഒരു മഹാവടവൃക്ഷം ദൃശ്യമാണ്. അതിന്റെ വിശാലമായ നിഴൽ എപ്പോഴും വൃത്താകൃതിയിലാണ്. ചുറ്റും അഷ്ടദിക്പാലകർ ആരാധിക്കുന്ന എട്ടു ലിംഗങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ശംഭുവിൽ ഭക്തിയുള്ള രാജാക്കന്മാർ, ശങ്കരന്റെ ആജ്ഞകൾ അനുസരിക്കുന്നവരും അവിടെ സാന്ദ്രമാണ്. അവിടെയുണ്ട് മഹാബകുലവൃക്ഷം, എല്ലാദാസ്യങ്ങൾക്കും ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ. അഗസ്ത്യനും വസിഷ്ഠനും, ആരാധന നടത്തി, അരുൺപർവതത്തേയ്ക്കു സമീപിച്ചു. പണ്ടുകാലത്ത്, ശോണനദി ഹിരണ്യഗർഭന്റെ പുത്രനായിരുന്നു. ഇവിടെയാണ് ശുദ്ധജലമുള്ള ആ പുണ്യശോണനദി ഒഴുകുന്നത്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ, വായുവിന്റെ പുണ്യസ്ഥലം പ്രകാശിക്കുന്നു. ഈ പർവതത്തിന്റെ വടക്കോട്ട്, സ്വർണ്ണതാമരകളാൽ ദീപ്തമായ ഒരു പുണ്യസ്ഥലം ഉണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കിൽ, കുബേരതീർത്ഥം എന്ന ഉത്തമപുണ്യസ്ഥലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പർവതത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത്, കമലനയനനായ വിഷ്ണു സാന്ദ്രമാണ്. പണ്ടുകാലത്ത്, നവഗ്രഹങ്ങൾ അവിടെ സ്നാനം നടത്തി, തങ്ങളുടെ ഗ്രഹസ്ഥാനങ്ങൾ നേടി. ദുർഗാ, വിനായക, സ്കന്ദ, ക്ഷേത്രപാല, സരസ്വതി — ഇവരും കൂടാതെ ഗംഗ, യമുന, ഗോദാവരി, സരസ്വതി — ഈ ദേവികൾ കിഴക്കു മുതലായ ദിശകളിൽ നിഗൂഢമായി നിലനിൽക്കുന്നു. മറ്റു ദൈവിക നദികളും, ഭൗതികമായി ശുഭജലമുള്ളവയും ഇവിടെ സാന്ദ്രമാണ്. തെക്കു ഭാഗത്ത്, അഗസ്ത്യയുടെ മഹാപുണ്യസ്ഥലം പ്രശസ്തമാണ്. അഗസ്ത്യ, സന്യാസികളും കൂട്ടത്തോടെ ഇവിടെ എത്തിയ് സ്നാനം ചെയ്തു. വടക്കു ഭാഗത്ത്, ദൈവികമായി ഉയരുന്ന വസിഷ്ഠതീർത്ഥം ഉണ്ട്. ഇവിടെ, മേറുവിൽ, മഹാമുനി വസിഷ്ഠൻ സംഗമിച്ചു. വടക്കുകിഴക്കിൽ, ഗംഗ എന്ന മഹാപുണ്യസ്ഥലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഗംഗയുൾപ്പെടെ എല്ലാ നദികളും കാർത്തിക മാസം ഇവിടെ ഒന്നിക്കുന്നു. അരുൺപർവതാധിപന്റെ സമീപം, ബ്രഹ്മ്യ എന്ന മഹാപുണ്യസ്ഥലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മാർഗശിർഷ മാസത്തിൽ, ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവു തന്നെ ഇവിടെ സംഗമിക്കുന്നു. ഈ പർവതങ്ങളും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും, ദേവതകളും മഹാമുനികളും, നദികളും, അതിർത്തികളും, പുണ്യഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും — എല്ലാം ശിവഭക്തരുടെ അത്ഭുതഭരിതമായ കാഴ്ചകളിൽ പുനരാവൃതമാണ്.