ಕೋಽಪುತ್ರಃ ಪುತ್ರವಾನಸ್ತು ಮನ್ಮಂತ್ರಬಲಮಾಶ್ರಿತಃ
ಯಾರು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ದುಃಖಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ನನ್ನ ಮಂತ್ರದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಉಂಟಾದರು—
ತಸ್ಯ ವಾಕ್ಯಂ ಸಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಕೌತೂಹಲಸಮನ್ವಿತಃ
ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿದನು—
ತೇಷಾಂ ಸ ನಾಶಯಾಮಾಸ ವ್ಯಾಧಿಂ ದುರ್ಜಯಮಪ್ಯತಿ ಹೇಮರತ್ನಾಂಬರಧನೈರ್ಧಾನ್ಯಗ್ರಾಮಪುರಾದಿಭಿಃ
ಅವರ ಭಯಾನಕವಾದ ರೋಗವನ್ನು ಅವನು ಬಂಗಾರ, ರತ್ನ, ಚೆನ್ನಾದ ಬಟ್ಟೆ, ಧಾನ್ಯ, ಹಳ್ಳಿ, ಊರು ಮತ್ತು ಇತರ ದಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದನು.
ಏವಂ ಸ ನ್ಯವಸತ್ತತ್ರ ವರ್ಷಾಣಿ ಚ ಚತುರ್ದ್ದಶ
ಈ ರೀತಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಸವಿದ್ದನು.
ಅಹೋಽತಿದುಷ್ಕರೋ ರಾಜಾ ಅಹೋ ಲೋಕಪರಾಯಣಃ
ಅಯ್ಯೋ, ರಾಜನಿಗೆ ಇದು ಎಷ್ಟು ಕಠಿಣವಾದ ಕೆಲಸ! ಅವನು ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಎಷ್ಟು ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ!
ಏವಂ ಸ ಚಿಂತಯಂಸ್ತತ್ರ ಭಿಕ್ಷು ರೂಪೀ ಶಿವೋ ಗಣಃ
ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಯೋಚನೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಶಿವನು ಭಿಕ್ಷುಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಅತ್ರಾಂತರೇ ತು ನೃಪತೇಸ್ತಸ್ಯ ಲೋಕವ್ರತಸ್ಯ ತು
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಆ ರಾಜನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ,
ರೂಪೇಣಾಪ್ರತಿಮಾ ಲೋಕೇ ಸಾ ಚಾಪುತ್ರಾ ಸುತಾರ್ಥಿನೀ 5.2.37.
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವ ಸೌಂದರ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಮಗುವಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸು ಇದ್ದಳು.
ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ನಾಗ ರಾಣಾಂ ಸಕೌತುಕಮ್
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬಲ್ಲವನೆಂದು ತಿಳಿದು, ನಾಗಕನ್ಯೆಗಳು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು.
ಭಿಕ್ಷೋರಾಯತನೇ ಗುಪ್ತಮಂತಃಪುರಮತಂದ್ರಿತಾ ಉವಾಚ ಚಿಂತಾಪರಮಂ ಭಿಕ್ಷುಂ ಭಿಕ್ಷಾಸಮನ್ವಿತಮ್
ಭಿಕ್ಷುಕನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ, ರಾಣಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಭಿಕ್ಷುಕನಿಗೆ, ಅವನು ಭಿಕ್ಷೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಾತನಾಡಿದಳು.
ಪ್ರಣಮ್ಯ ಪ್ರಾಂಜಲಿರ್ಭೂತ್ವಾ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಂ ವಿಗತವ್ಯಥಾ ವಂಧ್ಯಾ ಪುತ್ರಾರ್ಥಿನೀ ದೇವೀ ಗುಪ್ತಂ ತ್ವಾಂ ದ್ರಷ್ಟುಮಿಚ್ಛತಿ
ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ಮಗುವಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಂಜೆಯ ರಾಣಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ.
ಭವಾನ್ಕೃಪಾಕರಃ ಪ್ರಾಯಃ ಪ್ರಜಾನಾಮೀಹಿತಪ್ರದಃ
ನೀನು ದಯೆಯ ಮೂಲ, ಜನರಿಗೆ ಬೇಕಾದದು ಕೊಡುವವನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
ಅವಿಜ್ಞಾತೋ ನರಪತೇರ್ಗೃಹಮೇಹೀತಿ ಭಾಷಸೇ
ನೀನು ರಾಜನ ಮನೆಗೆ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗದೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೀಯಲ್ಲ.
ಏವಂ ಮತ್ವಾ ವ್ರಜ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಸ್ವಮೇವಾಂತಃಪುರಂ ಶುಭೇ
ಹೀಗಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಒಳ್ಳೆಯದೆಯೆ, ನೀನು ಬೇಗನೆ ನಿನ್ನ ಅಂತರಂಗಕ್ಕೆ ಹೋಗು.
ಸಾ ತು ತಸ್ಯ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಷೋಃ ಕ್ಷುಭಿತಮಾನಸಾ
ಆ ಭಿಕ್ಷುಕನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಣಿಯ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿತು.
ಸಖೀವಚಸ್ತು ಸಾ ಶ್ರುತ್ವಾ ದೇವೀ ದೀನಾ ಉವಾಚ ತಾಮ್ ಭಿಕ್ಷೋರಾನಯನೇ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಯಾವನ್ನಾಸೌ ವ್ರಜೇತ್ಕ್ವಚಿತ್
ಸಖಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದುಃಖಿತಳಾದ ರಾಣಿ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ಆ ಭಿಕ್ಷುಕನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಅವನನ್ನು ಬೇಗ ಕರೆತಂದುಕೊ.'
ಉವಾಚ ಸಾ ತಾಂ ಯುಕ್ತ್ಯೈವ ಸುನಂದಾ ಯುಕ್ತಭಾಷಿಣೀ
ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಸುನಂದಾ ಅವಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ತಸ್ಮಾದಸ್ವಸ್ಥಚಿತ್ತತ್ವಂ ರಾಜ್ಞಃ ಸ್ವಂ ಸಂಪ್ರದರ್ಶಯ 5.2.37.
ಆದುದರಿಂದ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಿಂತೆ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳು.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಾಲೇ ತು ದೇವ್ಯಾ ದರ್ಶನಲಾಲಸಃ ತಾಮಪೃಚ್ಛತ್ತತೋ ರಾಜಾ ಸ್ನೇಹಾರ್ದ್ರೀಕೃತಮಾನಸಃ
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಣಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಇದ್ದಾಗ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮೃದುವಾದ ರಾಜನು ಅವಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
ರಾಜೋವಾಚ ಕಿಮಿದಂ ದೇವಿ ತೇ ರೂಪಂ ವಿಮನಸ್ಕೇವ ಭಾಷಸೇ
ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: 'ದೇವಿ, ನಿನಗೆ ಏನು ಆಯಿತು? ನೀನು ಹೀಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವೆ, ಏಕೆ ಮನಸ್ಸು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?'
ನೃಪಸ್ಯ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಜ್ಞೀ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್
ಅರಾಜನ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ರಾಣಿ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ಕ್ರೀಡನಂ ಪೀಡನಾಯೈವ ತೇಷಾಂ ಯೇ ಪುತ್ರವರ್ಜಿತಾಃ ಅಪುತ್ರೇ ಚ ಗತಿರ್ನಾಸ್ತಿ ಸುತಾಪುತ್ರವಿವರ್ಜಿತೇ
ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಆಟವೂ ನೋವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಮಗನೂ ಮೊಮ್ಮಗನೂ ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಸುಖಿನಸ್ತೇ ಜನಾ ಲೋಕೇ ಯೇ ಬಾಲಂ ಪಾಂಸುಭೂಷಿತಮ್
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಮಗುವಿರುವವರು ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಅನೇನ ಕಾರಣೇನಾಸ್ಮಿ ನಿರ್ವೇದಂ ಪರಮಂ ಗತಾ
ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ತುಂಬಾ ನಿರಾಶೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಇಹ ಭಿಕ್ಷುಃ ಸಮಾಯಾತೋ ದೇವರೂಪೀ ಸನಾತನಃ
ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಭಿಕ್ಷು, ಶಾಶ್ವತ ದೇವರ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಸಸ್ತ್ರೀಬಾಲೋ ಜನಶ್ಚಾತ್ರ ಶರಣಂ ಯಸ್ಯ ಗಚ್ಛತಿ ಭವಿಷ್ಯಾಮೋಽತ್ರ ಸಂದೇಹೋ ನ ಮೇ ಮನಸಿ ವರ್ತ್ತತೇ
ಇಲ್ಲಿಯ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಜನರು ಅವನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ನಾವು ಕೂಡ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವೆವೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ತಸ್ಯಾಃ ಸ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಜೀರ್ಣೋದ್ಯಾನಂ ಜಗಾಮ ಹ
ಅವಳ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ರಾಜನು ಹಳೆಯ ತೋಟಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ದೃಷ್ಟಮಾತ್ರೋ ನೃಪತಿನಾ ಭಿಕ್ಷುರ್ಲಿಗತ್ವಮಾಗತಃ ಪೂಜಯಾಮಾಸ ವಿಧಿವತ್ತಲ್ಲಿಂಗಂ ಭಿಕ್ಷು ರೂಪಕಮ್ ।। 5.2.37.
ರಾಜನು ಭಿಕ್ಷುವನ್ನು ನೋಡಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಅವನು ಭಿಕ್ಷು ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದನು; ಆ ಭಿಕ್ಷು ರೂಪದ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು.
ಅಪುತ್ರೋಽಸ್ಮೀತ್ಯುವಾಚೇದಂ ಧನ್ಯೇಯಂ ಮಹಿಷೀ ಮಮ
"ನನಗೆ ಮಗ ಇಲ್ಲ; ನನ್ನ ರಾಣಿ ಧನ್ಯಳು" ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು.
ಇತ್ಯುಕ್ತೋ ರಾಜಸಿಂಹೇನ ಭಿಕ್ಷುರ್ಲಿಂಗಾ ಕೃತಿಸ್ತದಾ
ರಾಜಸಿಂಹನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಲಿಂಗರೂಪದ ಭಿಕ್ಷು ತಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದನು.