ನಾಗಾನಾಂ ಪೂಜನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ದರ್ಶೇ ವಿಧೀಯತೇ
ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
ಇತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಪಞ್ಚಮ ಆವಂತ್ಯಖಣ್ಡೇಽವನ್ತೀಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಯಾಂ ನಾಗತೀರ್ಥಮಹಿಮವರ್ಣನಂನಾಮ ಪಂಚಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಎಣ್ನೂರ ಐದುಸಾವಿರ ಸಂಹಿತೆಯ ಅವಂತಿ ಖಂಡದ ಅವಂತೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ನಾಗತೀರ್ಥ ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸುವ ಐವತ್ತಾರುನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯ.
ತತ್ತೀರ್ಥಂ ಸರ್ವಪಾಪಘ್ನಂ ನೃಸಿಂಹಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಆ ತೀರ್ಥವು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದು ನರಸಿಂಹ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.
ಯಸ್ಯ ದರ್ಶನಮಾತ್ರೇಣ ಸರ್ವಪಾಪಂ ಸಮುತ್ತರೇತ್
ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ನೋಡಿದರೂ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.
ತೇನೇಯಂ ವಸುಧಾ ಸರ್ವಾ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ಚ ದುರಾತ್ಮನಾ
ಅವನಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ದುಷ್ಟನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಗೌರ್ಭೂತ್ವಾಽಶ್ರುಮುಖೀ ದೇವೈರ್ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಶರಣಂ ಯಯೌ
ಆ ಭೂಮಿ ಹಸುವಾಗಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮುಖಭರಿತಳಾಗಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.
ಉವಾಚ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಯಾ ವಾಚಾ ತಸ್ಯಾಃ ಶ್ರಮಂ ವ್ಯಪೋಹಿತುಮ್
ಅವಳ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದನು.
ವಚೋ ವದಾಮಿ ತೇ ತಥ್ಯಂ ದೇಶಕಾಲೋಚಿತಂ ತಥಾ
ನಾನು ನಿನಗೆ ಸತ್ಯವಾದ, ಕಾಲಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಗಾಯತ್ರ್ಯುಪಾಸನಾ ತೇನ ಕೃತಾ ಸುನಿಯತಾತ್ಮನಾ
ಅವನು ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದನು.
ನ ದಿವಾ ನ ತಥಾ ರಾತ್ರೌ ನಾಂತರಿಕ್ಷೇ ನ ಭೂತಲೇ
ಅವನಿಗೆ ಹಗಲು ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆಯೂ ಅಲ್ಲ—
ನ ದೇವಾಸುರ ಗಂಧರ್ವೈರ್ನ ಯಕ್ಷೋರಗಕಿನ್ನರೈಃ
ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ನಾಗರು, ಕಿನ್ನರರು ಯಾರಿಂದಲೂ—
ಮಾನವೈಃ ಪಕ್ಷಿಜಾತೈಶ್ಚ ನ ಮೇ ಮೃತ್ಯುರ್ಭವೇದಿತಿ 5.1.66.೧
ಮಾನವರು ಅಥವಾ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದಲೂ ನನಗೆ ಮರಣವು ಸಂಭವಿಸದು ಎಂದು ಆಶಿಸಿದನು.
ಮಾರಯಿಷ್ಯತಿ ಮಾಂ ವೀರಃ ಸ ಮೇ ಮೃತ್ಯುರ್ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಆ ವೀರನು ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ನನಗೆ ಮರಣವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಆಗಮಂ ಚೈವ ಲೋಕಂ ಸ್ವಂ ಸ ದೈತ್ಯೋ ಘೋರಶಾಸನಃ
ಆ ಭಯಾನಕ ದೈತ್ಯನು ತನ್ನ ನಿಯಮದಿಂದ ನನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನೂ, ತನ್ನ ಲೋಕವನ್ನೂ ಕಬಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ತಸ್ಯೈವಾಽಧಿಕೃತಾ ಲೋಕೇ ಬಭೂವುರ್ವಿಗತಜ್ವರಾಃ
ಅವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದವರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಚಿಂತೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.
ತಸ್ಮಾದ್ಯೂಯಂ ವನಂ ಯಾತ ಮಹಾಕಾಲಂ ಮಹೇಶಿತುಃ
ಆದರಿಂದ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾಕಾಲೇಶ್ವರನ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ.
ಸಂಗಮೇಶ್ವರಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೇ ಕರ್ಕರಾಜೋತ್ತರೇ ತಥಾ
ಸಂಗಮೇಶ್ವರನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಕರ್ಕರಾಜನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ,
ನೃಸಿಂಹಾಖ್ಯಂ ಪರಂ ಧಾಮ ತಸ್ಯ ತೀರ್ಥಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್
ಅಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ಎಂಬ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಸ್ಥಳ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಕುರುತ ಸತ್ವರಂ ಸರ್ವೇ ಪುನರ್ಲೋಕಾನವಾಪ್ಸ್ಯಥ
ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಬೇಗ ಕಾರ್ಯಮಾಡಿ; ಮತ್ತೆ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ.
ಮಹಾಕಾಲವನಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಯತ್ರ ಶಿಪ್ರಾ ಪಯಸ್ವಿನೀ
ನೀವು ಮಹಾಕಾಲವನವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ಹರಿಯುವ ಶಿಪ್ರಾ ನದಿ ಇದೆ.
ಸ್ನಾನದಾನಾದಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ನೃಸಿಂಹಸ್ಯಾಽರ್ಚನಂ ತಥಾ
ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ನರಸಿಂಹನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ,
ನೃಸಿಂಹಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪೇಣ ಹತೋ ದಾನವಪುಂಗವಃ 5.1.66.
ನರಸಿಂಹನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಆ ದೈತ್ಯರ ನಾಯಕನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ಕರೇಣೈಕಪ್ರಹಾರೇಣ ಹಿರ ಣ್ಯಕಶಿಪುರ್ಹತಃ
ಒಂದು ಕೈಯ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಕೊಂದನು.
ತದಾರಭ್ಯ ಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೋಹ್ನೋಪಾಸನಂ ಸದಾ
ಆ ಸಮಯದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಸದಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಏವಂ ತೀರ್ಥಂ ಪರಂ ವ್ಯಾಸ ಅವಂತ್ಯಾಂ ವಿದ್ಯತೇ ಭುವಿ
ಹೀಗೆ, ವ್ಯಾಸನೇ, ಅವಂತಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ತೀರ್ಥವಿದೆ.
ಯೇ ಕುರ್ವಂತಿ ನರಾಃ ಪುಣ್ಯಾಸ್ತೇ ಯಾಂತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕದಾಚಿನ್ನೃಸಿಂಹತಿಥಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಚೈವ ಚತುರ್ದಶೀಮ್
ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ನರಸಿಂಹ ತಿಥಿಯಾದ ಚತುರ್ಧಶಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಪ್ತರಾದರೆ,
ನೃಸಿಂಹೇಶ್ವರದೇವೇಶಂ ಪೂಜಯೇದ್ಯಃ ಸಮಾಹಿತಃ
ಯಾರು ಮನಸ್ಸು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ನರಸಿಂಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ,
ತತೋಽಗಸ್ತ್ಯೇಶ್ವರಂ ದೇವಂ ಯಃ ಪಶ್ಯೇತ್ಯುಸಮಾಹಿತಃ
ನಂತರ ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಗಸ್ತ್ಯೇಶ್ವರ ದೇವರನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾರೋ,
ಯತ್ರ ಸಿದ್ಧಿಂ ಪರಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಹನುಮಾನ್ಪವನಾತ್ಮಜಃ
ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪವನಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನು ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.