ಮಲಿಮ್ಲುಚೇ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನ ಪೂಜಿತೋ ಯೈರ್ನಾರಾಯಣೋಽಹಂ ಪರಯೇಹ ಭಕ್ತ್ಯಾ
ಮಲಿಮ್ಲುಚೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವರು ಪೂಜೆ ಮಾಡದೆ ಹೋದರೆ, ನಾನು ನಾರಾಯಣನು, ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು.
ಕರೋತಿ ಸ ನರೋ ಮೂರ್ಖೋ ಮಹಾಕಾಲವನಾದೃತೇ
ಆ ಮೂರ್ಖನು ಮಹಾಕಾಲವನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಧಿಮಾಸೇ ನರೋ ವ್ಯಾಸ ತೀರ್ಥೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮಾಭಿಧೇ
ಅಧಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಸ, ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಎಂಬ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ—
ಪುರುಷೋತ್ತಮಂ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ರಮಾಲಾಲಿತಪಾದಕಮ್
ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಆರಾಧಿಸುವ ಪಾದಗಳಿರುವ ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ—
ವಾಂಛಿತಾರ್ಥಶತಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿಷ್ಣುಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ಉಪೋಷ್ಯ ವಿಧಿವದ್ವ್ಯಾಸ ರಾತ್ರೌ ಜಾಗರಣಂ ಚರೇತ್
ನೂರಾರು ಇಚ್ಛಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸರಿಯಾಗಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ, ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು, ವ್ಯಾಸ.
ವಿಷ್ಣೋಶ್ಚ ಪೂಜನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಜಲಯಾತ್ರಾ ತಥೈವ ಚ
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಜಲಯಾತ್ರೆಯನ್ನೂ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
ಪುತ್ರದಾರಧನಂ ಸಮ್ಯಗಾಯುರಾರೋಗ್ಯಸಂಪದಃ
ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಪುತ್ರ, ಪತ್ನಿ, ಧನ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತಸ್ಯ ಪೂರ್ವತರೇ ಭಾಗೇ ಜಟೇಶ್ವರಮಹೇಶ್ವರಃ
ಅದಿನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜಟೇಶ್ವರ ಮಹೇಶ್ವರನು ಇದ್ದಾನೆ.
ತಪಸ್ತಪ್ತ್ವಾ ಪರಂ ಲೇಭೇ ಪುಣ್ಯಂ ಪುಣ್ಯವತಾಂ ವರಃ
ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಅವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದನು.
ತಸ್ಯ ತೀರ್ಥೇ ನರಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ತಿಲಧೇನುಂ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್
ಆ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಒಬ್ಬನು ಎಳ್ಳು ಹಾಕಿದ ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
ತಸ್ಯೇಶಾನತರೇ ಭಾಗೇ ರಾಮೋ ಭಾರ್ಗವಸತ್ತಮಃ 5.1.61.
ಆ ತೀರ್ಥದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭೃಗು ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ಇದ್ದಾನೆ.
ಕೌಶಿಕೀ ಚ ಸರಿಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಾ ಸರ್ವತೀರ್ಥವರಪ್ರದಾ
ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಕೌಶಿಕಿ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ.
ರಾಮೇಶ್ವರಂ ಸಮಾಲೋಕ್ಯ ಧೂತಪಾಪೋ ಭವೇನ್ನರಃ
ರಾಮೇಶ್ವರನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ, ಮಾನವನ ಪಾಪಗಳು ಎಲ್ಲಾ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಪಞ್ಚಮ ಆವಂತ್ಯಖಣ್ಡೇಽವನ್ತೀಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮೇಶ್ವರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇಽಧಿಮಾಸಸ್ನಾನದಾನಾದಿಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನಂನಾಮೈಕಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಎಣ್ನೂರ ಐವತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಹಿತೆಯ ಐದನೇ ಅವಂತ್ಯಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಅವಂತೀ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಿಮೆ, ಪುರುಷೋತ್ತಮೇಶ್ವರ ಮಹಿಮೆ, ಅಧಿಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳ ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸುವ ಅರವತ್ತೊಂದುನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ಗೋಮತೀಕುಣ್ಡಂ ತ್ವಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪುರಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಸನಾತನಮ್
ನೀನು ನನಗೆ ಮೊದಲು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಗೊಮತೀ ಕುಂಡದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೆ.
ಶೃಣುಷ್ವ ಭೋ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಕಥಾಂ ಪಾಪಹರಾಂ ಪರಾಮ್
ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯೇ, ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆಯನ್ನು ಈಗ ಕೇಳು.
ನೈಮಿಷೇ ಚ ಸಮಾಸೀನಾ ಋಷಯಃ ಶೌನಕಾದಯಃ
ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೌನಕ ಮುಂತಾದ ಋಷಿಗಳು ಕೂತಿದ್ದರು.
ತಸ್ಮಿನ್ನವಸರೇ ಪುಣ್ಯೇ ಕಾಶೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮುತ್ತಮಮ್
ಆ ಪುಣ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯ ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.
ಊಷರಃ ಪುಣ್ಯ ಪಾಪಾನಾಂ ಧನ್ಯಾ ವಾರಾಣಸೀ ಪುರೀ
ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿಯಾದ ವಾರಾಣಸಿಯು ಧನ್ಯವಾದ ನಗರ.
ಅಸೀವರುಣಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಪಂಚಕ್ರೋಶೀ ಮಹಾಫಲಮ್
ಅಸಿ ಮತ್ತು ವರुणಾ ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದು ಕ್ರೋಶಗಳ ಪ್ರದೇಶ ಮಹಾ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಇತಿ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ತದಾ ವ್ಯಾಸ ಸ್ವಯಂಭೂಃ ಪ್ರತ್ಯಭಾಷತ
ಈದು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು, ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ವ್ಯಾಸನು ಅಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ನದೀ ನ ಗೋಮತೀತುಲ್ಯಾ ಕೃಷ್ಣತುಲ್ಯಾ ನ ದೇವತಾ
ಯಾವುದೇ ನದಿ ಗೊಮತಿಗೆ ಸಮಾನವಲ್ಲ, ಯಾವ ದೇವತೆಯೂ ಕೃಷ್ಣೆಗೆ ಸಮಾನವಲ್ಲ.
ಇತಿ ತೇ ನಿಶ್ಚಯಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಋಷಯಃ ಶೌನಕಾದಯಃ
ಈ ಮಾತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಶೌನಕ ಮುಂತಾದ ಋಷಿಗಳು—
ತತ್ರೈವ ಗೋಮತೀತೀರೇ ಚಕ್ರುಸ್ತೇ ಲಾ ಧೃತವ್ರತಾಃ 5.1.62.
ಅಲ್ಲೇ ಗೊಮತಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ, ದೃಢವ್ರತಿಗಳಾದ ಅವರು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
ಏವಂ ಬಹುತಿಥೇ ಕಾಲೇ ಚರತಸ್ತಸ್ಯ ವೈ ವ್ರತಮ್
ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಕಾಲ ಅವರು ತಮ್ಮ ವ್ರತವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರು.
ತಸ್ಯೈವ ಕಾಮಪೂರ್ತ್ಯರ್ಥಂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನೌ ರಾಮಜನಾರ್ದನೌ
ಅವನ ಇಚ್ಛೆ ಪೂರೈಸಲು, ವಿದ್ಯೆಗಾಗಿ ರಾಮ ಮತ್ತು ಜನಾರ್ದನ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.
ನಿವಾಸಂ ಚಕ್ರತುಸ್ತಸ್ಯ ಗುರೋರ್ಗೇಹೇ ಪರಂತಪ
ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಗುರುದೇವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದರು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವನೇ.
ಉಷಸ್ಯುಷಸಿ ತತ್ರೈವ ದೃಶ್ಯತೇ ನ ತದಾ ಗುರುಃ
ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಗುರುದೇವರು ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಇತಿ ಪೃಷ್ಟೇ ತಯೋರೇವಂ ಗುರುಪತ್ನೀ ಹ್ಯುವಾಚ ಹ
ಅವರು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಗುರುದೇವರ ಪತ್ನಿ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರು.
ತತ್ರೈವ ಯಾತಿ ವೈ ನಿತ್ಯಂ ಗುರುಸ್ತೇ ಸ್ನಾನಕಾರಣಾತ್
ನಿತ್ಯವೂ ಗುರುದೇವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.