ಸತ್ಯಮುಕ್ತಂ ತದಾ ವ್ಯಾಸ ಬ್ರಹ್ಮಹರಿಹರೇಣ ಚ
ವ್ಯಾಸನೇ, ಈ ಮಾತನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿಹರರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿದರು.
ಯೇ ಶೃಣ್ವಂತಿ ಕಥಾಂ ದಿವ್ಯಾಂ ನರಾಶ್ಚೈಕಾಗ್ರಮಾನಸಾಃ
ಯಾರು ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ದಿವ್ಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—
ಇತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಪಂಚಮ ಆವಂತ್ಯಖಂಡೇಽವನ್ತೀಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಶಿಪ್ರಾಯಾ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಜ್ವರಾನುಗ್ರಹೋನಾಮೈಕೋನ ಪಂಚಾಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಾಗಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಎಣ್ನೂರ ಐದೊಂದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಹಿತೆಯ ಐದನೇ ಅವಂತ್ಯಖಂಡದ ಅವಂತೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶಿಪ್ರಾ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ 'ಜ್ವರಾನುಗ್ರಹ' ಎಂಬ ಒಂಭತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.
ತಥಾಹಂ ಸಂಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಮಾಸೇನ ಪರಂತಪ
ಈಗ ನಾನು ಇದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವನೇ.
ಪುರಾ ಕೃತಯುಗೇ ವ್ಯಾಸ ದಮನೋನಾಮ ವೈ ನೃಪಃ
ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ, ದಮನನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಇದ್ದನು, ವ್ಯಾಸ.
ಉತ್ಪಥೀ ಸರ್ವಧರ್ಮಾಣಾಂ ಗೋಬ್ರಾಹ್ಮಣವಿನಿಂದಕಃ
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ತಪ್ಪಿ, ಹಸುವುಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ನಿಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಪ್ರಜಾಸರ್ವಸ್ವಹರ್ತಾ ಚ ಪರದಾರಾಭಿಮರ್ಶಕಃ
ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು, ಪರಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನೂ ಕಿರುಕುಳಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಗೋಗ್ರಹಃ ಪುರಭೇದೀ ಚ ಬಂದೀ ಬಂದಿಜನಪ್ರಿಯಃ
ಅವನು ಹಸುವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಒಡೆದು, ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಬಂಧಿಗಳ ಸಂಗಡ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ಸಾಧುಸಂಗಪರಿತ್ಯಾಗೀ ದುಷ್ಟೋ ದುಷ್ಟಜನಪ್ರಿಯಃ
ಅವನು ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದುಷ್ಟನಾಗಿ, ದುಷ್ಟರ ಸಂಗದಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷಪಡುವವನಾಗಿದ್ದನು.
ಧರ್ಮನಿಂದಾಕರೋ ನಿತ್ಯಮಧರ್ಮೇ ರಮತೇ ಮತಿಃ
ಅವನು ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ, ಅಧರ್ಮದಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸು ನೆಟ್ಟಿದ್ದನು.
ವೇದಾ ಯಜ್ಞಾಶ್ಚ ದೇವಾನಾಂ ಮೂರ್ತಿಃ ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಚ ತಾಡ್ಯತೇ
ಅವನು ದೇವರುಗಳ ರೂಪ, ವೇದಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ತಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದನು.
ಸ ಏಕದಾ ವನೇ ಘೋರೇ ಮೃಗಯಾವನಗೋಚರಃ
ಒಂದು ಬಾರಿ, ಭಯಾನಕವಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೃಗಯೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ನ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಖೇಟಕಂ ಕಿಂಚಿತ್ಕ್ಷುಧಾರ್ತಸ್ತೃಷಿತಃ ಖಲಃ 5.1.50.
ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಹಿಡಿಯಲಾಗದೆ, ಆ ದುಷ್ಟನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದಾಹದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದನು.
ರಾತ್ರಿಃ ಸಮಾಗತಾ ತತ್ರ ಘೋರಾ ಘೋರನಿ ಷೇವಿತಾ
ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭಯಂಕರವಾದ ರಾತ್ರಿ ಬಂದು, ಭಯಾನಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ತತ್ರಾಶ್ವಂ ವಿಟಪೇ ಬದ್ಧ್ವಾ ಸ್ವಯಮೇವ ನ್ಯಷೀದತ
ಅವನು ತನ್ನ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಒಂದು ಕೊಂಬೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಟ್ಟು, ತಾನೇ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತನು.
ಕಿಮಿದಂ ಕುತ ಆಶ್ಚರ್ಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಹಸ್ತೇನ ವಾರಿತಃ
ಇದು ಏನು? ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು? ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟು, ಕೈಯಿಂದ ತಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು.
ದಷ್ಟಮಾತ್ರೇ ಚ ನೃಪತಿರ್ವ್ಯಥಿತಃ ಕ್ಷಿತಿಮಾಗತಃ
ಅವನನ್ನು ಕಚ್ಚಿದ ಕೂಡಲೇ, ಆ ರಾಜನು ನೋವಿನಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
ಏತತ್ಕ್ಷಣಾತ್ಪ್ರೇತಭೂತೋ ಘೋರೇ ನರಕಸಂಚಯೇ
ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರೇತನಾಗಿ, ಭಯಾನಕ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಬಿಟ್ಟನು.
ಹರ್ಷಿತಾಶ್ಚ ಗಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಯಮರಾಜಸ್ಯ ಕಿಂಕರಾಃ
ಯಮಧರ್ಮರಾಜನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇವಕರು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನಂತರೇ ವ್ಯಾಸ ಕ್ರವ್ಯಾದೈಃ ಖಾದಿತಂ ಶವಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಸ, ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಿಂದವು.
ತತ್ರ ಗತ್ವಾನಯನ್ಮಾಂಸಂ ತುಂಡೇನ ವಿಯದುದ್ಗತಃ
ಅಲ್ಲಿ ಹಾರಿಹೋಗಿ, ತನ್ನ ಚುಂಚಿನಿಂದ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಂದನು.
ತತ್ರಾಟತೋ ಹಿ ಯತ್ರಾಸ್ತೇ ದಿವ್ಯಾ ಶಿಪ್ರಾ ಪಯಸ್ವಿನೀ
ಅಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ, ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಪವಿತ್ರವಾದ, ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಶಿಪ್ರಾ ನದಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.
ಪತಿತಂ ವೈ ಜಲೇ ತಸ್ಯಾಃ ಶಿಪ್ರಾಯಾಸ್ತಸ್ಯ ಕಾಯ ಜಮ್ 5.1.50.
ಆ ಶಿಪ್ರಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ದೇಹವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು.
ತ್ರಿನೇತ್ರೋಥ ಜಟಾಜೃಟೀ ವ್ಯಾಘ್ರಾಂಬರಪರೀವೃತಃ
ಅವನು ಮೂವರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ಜಟೆ ಬಿಗಿದ, ಹುಲಿಯ ಚರ್ಮ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಹಾತ್ಮನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಇತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯಮಯಂ ರೂಪಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೂತಾಶ್ಚ ಧರ್ಷಿತಾಃ
ಆ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ, ದೂತರು ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದರು.
ಶ್ರೂಯತಾಂ ಭೋ ಮಹಾರಾಜ ಧರ್ಮರಾಜ ನಮೋಸ್ತು ತೇ
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಕೇಳಿರಿ! ಧರ್ಮರಾಜನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಕೀಕಟಾಧಿಮತಿರ್ಮಂದಃ ಪಾಪಿಷ್ಠೋ ವೃಷಲೀಪತಿಃ
ಕೀಕಟ ದೇಶದ ರಾಜನು ಮೂರ್ಖನು, ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಿ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ನಾಯಕನು.
ಯಾನಿ ಕಾನಿ ಚ ಪಾಪಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಸಮಾನಿ ಚ
ಯಾವೆಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿವೆಯೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪಾಪಗಳೂ ಸಹ,
ಮರ್ಯಾದಾಭೇದಕೋ ಮೂಢೋ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಸುಧರ್ಮಿಣಾಮ್
ಅವನು ಮೂರ್ಖನು, ಮೆರೆಯುವ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಿಗೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಯಮದಂಡಪರಃ ಪಾಪೀ ಅಸ್ಮಾಕಂ ಹರ್ಷವರ್ಧನಃ
ಈ ಪಾಪಿ ಯಮಧರ್ಮನ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಆನಂದಪಡುವವನು, ನಮ್ಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನು.