ಪ್ರಾಗ್ದಿಗ್ವಧೂತಿಲಕಭಾಸುರಕರ್ಣಪೂರ ಮಂದಾಕಿನೀದಯಿತನಾಥ ಜಗತ್ಪ್ರದೀಪ
ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನ ವಧುವಿನ ಕಿವಿಗೆ ಹೊಳೆಯುವ ಅಲಂಕಾರ, ಮಂದಾಕಿನಿಯ ಪ್ರಿಯವಾದ ಒಡೆಯ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವವನು—
ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಸತ್ಯ ಶುಭಮಂಗಲ ಲೋಕನಾಥ ವ್ಯೋಮಾಂಗಣೇಶ ಮುನಿಸಂಸ್ತುತ ವಿಶ್ವಮೂರ್ತೇ
ನೀನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಸತ್ಯ, ಶುಭ, ಮಂಗಳ, ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯ, ಆಕಾಶದ ಒಡೆಯ, ಮುನಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವವನು, ವಿಶ್ವರೂಪಿ—
ಕೃತ್ವಾಂಜಲಿಂ ಶಿರಸಿ ಪಂಕಜಕುಡ್ಮಲಾಭಂ ಯತ್ಸಂಸ್ತುತಸ್ತ್ವಮಿಹ ದೇವ ಮಯಾದ್ಯ ಭಕ್ತ್ಯಾ
ಹುಬ್ಬು ಮುಚ್ಚಿದ ಕಮಲದಂತೆ ಕೈಗಳನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಿ, ನಾನು ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದೇನೆ ದೇವಾ.
ನಮಃ ಸವಿತ್ರೇ ಜಗದೇಕಚಕ್ಷುಷೇ ಜಗತ್ಪ್ರಸೂತಿಸ್ಥಿತಿನಾಶಹೇ ತವೇ
ಜಗತ್ತಿನ ಏಕಮಾತ್ರ ಕಣ್ಣು, ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯದ ಕಾರಣನಾದ ಸವಿತ್ರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ವರಂ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ಯತ್ನೇನ ಯತ್ತೇ ಮನಸಿ ವರ್ತತೇ
ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಆಸೆ ಇದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಿನಗೆ ವರವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.
ಮದ್ದರ್ಶನಂ ಹಿ ವಿಫಲಂ ನ ಕದಾಚಿತ್ಪ್ರಜಾಯತೇ
ನನ್ನ ದರ್ಶನ ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ ಏಷ ಏವ ವರೋ ಮಹ್ಯಂ ವರಾಣಾಮುತ್ತಮೋತ್ತಮಃ
ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ವರವೇ ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ವರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದು.
ಯೇ ಚ ತ್ವಾಂ ಮಾನವಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸ್ತೋ ಷ್ಯಂತಿ ಪ್ರಣತಾಃ ಸದಾ 5.1.32.
ಯಾರು ಸದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನಗೆ ನಮನ ಮಾಡಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೋ ಆ ಮಾನವರು—
ಮನಸಶ್ಚೇಪ್ಸಿತಂ ಸರ್ವ ದಾತವ್ಯಂ ಹಿ ವರೋ ಮಮ ಆದಿತ್ಯೋ ಽಸ್ಮೈ ವರಂ ದತ್ತ್ವಾ ಹ್ಯುವಾಚ ವಚನಂ ಶುಭಮ್
ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಇಚ್ಛೆಯಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು—ಇದು ನನ್ನ ವರ. ಆದಿತ್ಯನು ಈ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
ಯಸ್ತ್ವತ್ಕೃತೇನ ಸ್ತೋತ್ರೇಣ ಮಾಂ ಸ್ತೋಷ್ಯತಿ ನರೋತ್ತಮಃ
ಯಾರು, ಒತ್ತಮ ಪುರುಷನೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿತ್ತಾರೋ—
ಸನತ್ಕುಮಾರ ಉವಾಚ ನಾರಾಯಣೋಽಪಿ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಶಂಖಂ ದಧ್ಮೌ ಪ್ರಯತ್ನತಃ
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು: ನಾರಾಯಣನು ಕೂಡ ಶಂಖವನ್ನು ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಇಟ್ಟು, ಅದನ್ನು ಊದಿದನು.
ದಿವಾಕರಂ ದಿವಾನಾಥಂ ತಪನಂ ತಪತಾಂ ವರಮ್
ಅವನು ಹಗಲಿನ ಬೆಳಕು, ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೊತ್ತಿರುವವನು, ಸುಟ್ಟುವಹಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು—
ವರೇಣ್ಯಂ ವರದಂ ವಿಷ್ಣುಮನಘಂ ವಾಸವಾನುಜಮ್
ಅತ್ಯುತ್ತಮನು, ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು, ವಿಷ್ಣು, ಪಾಪರಹಿತನು, ಇಂದ್ರನ ತಮ್ಮನು—
ಮಯೂಖಮಾಲಿನಂ ವಿಶ್ವಂ ಮಾರ್ತಂಡಂ ಚಂಡರೋಚಿಷಮ್
ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಜಗತ್ತು, ಭಾನು, ಭಯಂಕರ ಪ್ರಕಾಶವಿರುವವನು—
ದೇವದೇವಮಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯಂ ಧಾಮ್ನಾಂ ನಿಧಿಮನುತ್ತಮಮ್
ದೇವತೆಗಳ ದೇವತೆ, ಆಳವಾದ ನೀರಿನ ಒಡೆಯನು, ಪ್ರಕಾಶದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿಧಿಯು—
ಜಗತ್ಪ್ರಬೋಧಜನಕಂ ಜಗದ್ಬೀಜಂ ಜಗತ್ಪ್ರಭುಮ್
ಜಗತ್ತನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವವನು, ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು—
ಇನಂ ಪ್ರಭಾವಿಣಂ ಪುಣ್ಯಂ ಪತಂಗಂ ಪವಗೇಶ್ವರಮ್
ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯು, ಪವಿತ್ರನು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರ ಅಧಿಪತಿ—
ಗೃಹಂ ಗೃಹಕರಂ ಹಂಸಂ ಹರಿದಶ್ವಂ ಹುತಾಶನಮ್
ಮನೆ, ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವವನು, ಹಂಸ, ಹಸಿರು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು, ಹೋಮದ ಹವನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು—
ಭವಸಂಭಾವಿತ ಭಾವಂ ಭೂತಭವ್ಯಭವಾತ್ಮಕಮ್
ಭಾವದಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವವನು, ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯ, ವರ್ತಮಾನಗಳ ಸ್ವರೂಪನು—
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯತಿಲಕಂ ತೀರ್ಥಂ ತರಣಿಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಮ್ 5.1.33.
ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಲಂಕಾರ, ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಸೂರ್ಯನು—
ಕಲ್ಪಂ ಕಲ್ಪಾನಲಂ ಕಾಲಂ ಕಾಲಚಕ್ರಂ ಕ್ರತುಪ್ರಿಯಮ್
ಕಾಲ, ಯುಗಾಂತದ ಅಗ್ನಿ, ಸಮಯ, ಕಾಲಚಕ್ರ, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನು—
ತ್ವಷ್ಟಾರಂ ವಿಷ್ಟರಂ ವಿಶ್ವಂ ಸದಸತ್ಕರ್ಮಸಾಕ್ಷಿಕಮ್
ರೂಪಗೊಳಿಸುವವನು, ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸುವವನು, ವಿಶ್ವ, ಸತ್ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳ ಸಾಕ್ಷಿಯು—
ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ವಾಸರಾರಂಭೇ ರಕ್ತವರ್ಣಂ ಮಹಾದ್ಯುತಿಮ್
ದಿನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.
ನಾಮ್ನಾಮಷ್ಟಶತಂ ದಿವ್ಯಂ ವಿಷ್ಣುನಾ ಸಮುದಾಹೃತಮ್
ವಿಷ್ಣುವು ದಿವ್ಯವಾದ ಎಂಟು ನೂರು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿದನು.
ನ ತಸ್ಯ ವಿಪದಃ ಕ್ವಾಪಿ ಸರ್ವತ್ರಾಪಿ ಶುಭಾ ಗತಿಃ
ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಕಟವೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶುಭಮಯವಾದ ಮಾರ್ಗವೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ತೇಜಃ ಪ್ರಜ್ಞಾಂ ಪರಂ ಲಾಭಂ ಜ್ಞಾನಂ ಚ ಲಭತೇ ಗತಿಮ್
ಅವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಕಾಶ, ಜ್ಞಾನ, ಮಹತ್ತರ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಕೇಶವಾರ್ಕಮುಖಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪದ್ಮರಾಗಸಮಪ್ರಭಮ್
ಪದ್ಮರಾಗ ರತ್ನದಂತೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕೇಶವನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ,
ಕೇಶವಾರ್ಕಸಮೀಪೇ ತು ರೇಣುತೀರ್ಥಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ
ಕೇಶವ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಹತ್ತಿರದ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ರೇಣು ತೀರ್ಥ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಪಞ್ಚಮ ಆವಂತ್ಯಖಣ್ಡೇಽ ವನ್ತೀಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಕೇಶವಾದಿತ್ಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನಂನಾಮ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಐವತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಸಂಹಿತೆಯ ಐದನೆಯ ಅವಂತ್ಯಖಂಡದ ಅವಂತೀಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇಶವಾದಿತ್ಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ವರ್ಣನೆಯ ಮೂವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯ.
ಸ್ಕಂದಸ್ಯ ಚ ಜಟಾಭದ್ರಂ ಚಕ್ರೇ ಯತ್ರ ಪುರಾ ಶಿವಃ
ಅಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಒಂದು ವೇಳೆ ಸ್ಕಂದನಿಗೆ ಶುಭಕರವಾದ ಜಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.