ಪಿತೄಣಾಂ ತೇನ ತೇ ನಿತ್ಯಮಾಸನೇಽಭ್ಯುಕ್ಷಣಂ ಕೃತಮ್
ನೀನು ಪ್ರತಿದಿನ ಪಿತೃಗಳ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಅಭಿಷೇಕದಿಂದ ಅವರ ಸೇವೆ ನೆರವೇರಿದೆ.
ಆತ್ಮಾನಂ ನರಕಾತ್ತ್ರಾತುಂ ಪುಂಸಂಜ್ಞಾಚ್ಚ ತಥಾ ನೃಪ ೬.೯೭.
ತಾನೇ ನರಕದಿಂದ ಮತ್ತು 'ಪುರುಷ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ರಾಜನೇ,
ದುಃಖೇನ ಮಹತಾ ಯುಕ್ತೋ ಲಜ್ಜಯಾಽಧೋಮುಖಃ ಸ್ಥಿತಃ ಅಮಾತ್ಯಾನಾಂ ನಿಜಂ ರಾಜ್ಯಮರ್ಪಯಾಮಾಸ ಸತ್ವರಃ
ಮಹಾ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ ನಿಂತು, ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಮಾತ್ಯರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.
ತತಃ ಪ್ರೋವಾಚ ತಾನ್ಸರ್ವಾಂಸ್ತಪಃ ಕಾರ್ಯಂ ಮಯಾಽಧುನಾ
ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದನು: 'ಈಗ ನಾನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.'
ಏತದ್ರಾಜ್ಯಂ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ರಕ್ಷಣೀಯಂ ಯಥಾವಿಧಿ
'ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.'
ಕ್ರಿಯತೇ ಪುತ್ರಹೀನಸ್ಯ ಕಿಂ ರಾಜ್ಯೇನ ಧನೇನ ವಾ
ಮಗನಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವೋ, ಧನವೋ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನ?
ವಯಂ ರಕ್ಷಾಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಸ್ತವ ರಾಜ್ಯೇ ಸಮಂತತಃ
'ನಾವು ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ.'
ಕಾರ್ತಿಕೇಯಪುರಂ ಗತ್ವಾ ಯತ್ರ ಪಿತ್ರಾ ಪುರಾ ತವ
ನೀನು ಕಾರ್ತಿಕೇಯಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ನಿನ್ನ ತಂದೆ—
ಇತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ನಾಗರಖಣ್ಡೇ ಶ್ರೀಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ದಶರಥಕೃತತಪಃಸಮುದ್ಯೋಗವರ್ಣನಂನಾಮ ಸಪ್ತನವತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಹಿತೆಯ ಆರನೇ ಭಾಗದ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸುವ ದಶರಥನ ತಪಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಹಾಟಕೇಶ್ವರಜಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೋ ಹರ್ಷಸಂಯುತಃ
ಅವನು ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಜನಿತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಲುಪಿದನು.
ತತ್ರಾಗತ್ಯ ತತೋ ದೇವೀಂ ಪಿತ್ರಾ ಸಂಸ್ಥಾಪಿತಾ ಪುರಾ
ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಹಿಂದೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದ ದೇವಿಯನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.
ತತೋಽನ್ಯಾನಿ ಚ ಮುಖ್ಯಾನಿ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಾಯತನಾನಿ ಸಃ
ಆಮೇಲೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಅವನು ನೋಡಿದನು.
ಪ್ರಾಸಾದಂ ಕಾರಯಾಮಾಸ ದೇವದೇವಸ್ಯ ಚಕ್ರಿಣಃ
ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ಚಕ್ರಧಾರಿ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಒಂದು ಮಂದಿರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು.
ತಸ್ಯಾಗ್ರೇ ಕಾರಯಾಮಾಸ ವಾಪೀಂ ಸ್ವಚ್ಛೋದಕಾನ್ವಿತಾಮ್
ಆ ಮಂದಿರದ ಮುಂದೆ, ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಕೆರೆಯನ್ನು ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ಉದಕೇನ ತತಸ್ತಸ್ಯಾ ದೇವಾರಾಧನತತ್ಪರಃ
ಆ ಕೆರೆಯ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ, ದೇವರ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಅವನು ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
ತತೋ ವರ್ಷಶತೇಽತೀತೇ ತಸ್ಯ ತುಷ್ಟೋ ಜನಾರ್ದನಃ
ಹೀಗಾಗಿ, ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಜನಾರ್ದನನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.
ಪ್ರೋವಾಚ ದರ್ಶನಂ ಗತ್ವಾ ಪಕ್ಷಿರಾಜಂ ಸಮಾಶ್ರಿತಃ
ಅವನು ಪಕ್ಷಿರಾಜನ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಅವನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಬಂದು, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
ಅಪಿ ತೇ ದುರ್ಲಭಂ ಕಾಮಮಹಂ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ
ನಿನ್ನಿಗೆ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಆಸೆಯನ್ನೂ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈಡೇರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತಪಸೋ ದೇಹಿ ಮೇ ಪುತ್ರಾಂಸ್ತಸ್ಮಾದ್ವಂಶವಿವೃದ್ಧಿದಾನ್ ॥ ೬.೯೮.
ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವಾಗಿ ನನಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಡು, ಇದರಿಂದ ನನ್ನ ವಂಶವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.
ಅನ್ಯತ್ಸರ್ವಂ ಸುರಾಧೀಶ ಧ್ರುವಮಸ್ತಿ ಗೃಹೇ ಸ್ಥಿತಮ್
ಮತ್ತೆಲ್ಲವೂ, ದೇವತೆಗಳಾಧಿಪತಿ, ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆ.
ಅವತಾರಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಕೃತ್ವಾ ರೂಪಚತುಷ್ಟಯಮ್
ನಾನು ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಭೂಮಿಗೆ ಅವತಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.
ದೇವಕಾರ್ಯಾಯ ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ಗೃಹಂ ಗತ್ವಾ ಮಹೀಪತೇ
ಆದರಿಂದ, ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗು, ಮಹಾರಾಜನೇ.
ತಥೇಯಂ ಯಾ ತ್ವಯಾ ವಾಪೀ ನಿರ್ಮಿತಾ ವಿಮಲೋದಕಾ
ನೀನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಕೆರೆ—
ಅಸ್ಯಾಂ ಸ್ನಾತ್ವಾ ನರೋ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯ ಏನಾಂ ಪೂಜಯಿಷ್ಯತಿ
ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ—
ತತಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಯಾವತ್ಸಂವತ್ಸರಂ ನೃಪ
ಅವರು, ರಾಜನೇ, ಆಮೇಲೆ ಒಂದು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಪಿತೃಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಭಗವಾಂಸ್ತತಶ್ಚಾದರ್ಶನಂ ಗತಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಭಗವಂತನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಾಣೆಯಾಗಿದನು.
ತತಃ ಸ್ತೋಕೇನ ಕಾಲೇನ ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಚತುಷ್ಟಯಮ್
ಅನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದೊಳಗೆ ಅವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು.
ಕೌಶಲ್ಯಾನಾಮ ವಿಖ್ಯಾತಾ ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಸುಶೋಭನಾ
ಅವನ ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದವಳು ಕೌಶಲ್ಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.
ತಥಾನ್ಯಾ ಕೈಕಯೀ ನಾಮ ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಕನಿಷ್ಠಿಕಾ ೬.೯೮.
ಹಾಗೆಯೇ, ಅವನ ಕಿರಿಯ ಪತ್ನಿ ಕೈಕೆಯಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು.
ಸುಮಿತ್ರಾಖ್ಯಾ ತಥಾ ಚಾನ್ಯಾ ಪತ್ನೀ ಯಾ ಮಧ್ಯಮಾ ಸ್ಥಿತಾ
ಮಧ್ಯಮ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಸುಮಿತ್ರಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಳು.