ವೇಪಮಾನಾ ಭಯೋದ್ವಿಗ್ನಾ ಶೋಕಸಾಗರಮಧ್ಯಗಾ । ತತಃ ಸ್ವಗೋಕುಲಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ರಭಮಾಣಾ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ
ಕಂಪಿಸುತ್ತಾ, ಭಯದಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡು, ದುಃಖಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಅವಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಆತುರದಿಂದ ಓಡಿ, ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ಗೋಕುಲವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು.
ತಸ್ಯಾಃ ಶಬ್ದಂ ತತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವತ್ಸಃ ಸ್ವಮಾತರಮ್
ಅವಳ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಕರು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.
ಅಕಾಲಾಗಮನಂ ತಸ್ಯಾ ರೌದ್ರಂ ಭಂಭಾರವಂ ತಥಾ
ಅವಳು ಅಸಮಾನ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದದ್ದು ಭಯಾನಕವೂ ಭೀತಿಕರವೂ ಆಗಿತ್ತು.
ಕಿಮರ್ಥಮನ್ಯವೇಲಾಯಾಂ ಸಮಾಯಾತಾ ವದಸ್ವ ಮೇ
ನೀನು ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಬಂದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು.
ಆಗತಾಽಹಂ ತವ ಸ್ನೇಹಾತ್ಕುರು ತೃಪ್ತಿಂ ಯಥೇಪ್ಸಿತಾಮ್
ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ತೃಪ್ತಿ ಪಡು.
ಅಪಶ್ಚಿಮಮಿದಂ ಪುತ್ರ ದುರ್ಲಭಂ ಮಾತೃದರ್ಶನಮ್
ಮಗನೇ, ತಾಯಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ಅಪರೂಪ, ಇಂತಹ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತೆ ಸಿಗದು.
ವ್ಯಾಘ್ರಸ್ಯ ಕಾಮರೂಪಸ್ಯ ದಾತವ್ಯಂ ಜೀವಿತಂ ಮಯಾ
ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಾದರೂ ಬರುವ ಹುಲಿಗೆ ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಮಯಾಽದ್ಯ ತತ್ರ ಗಂತವ್ಯಂ ಮೃಗರಾಜಸಮೀಪತಃ 7.3.29.
ಇಂದು ನಾನು ಆ ಮೃಗರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲೇಬೇಕು.
ಶ್ಲಾಘ್ಯಂ ಹಿ ಮರಣಂ ಮೇಽದ್ಯ ತ್ವಯಾ ಸಹ ನ ಸಂಶಯಃ
ಇಂದು ನಿನ್ನೊಡನೆ ಸಾಯುವುದು ನನಗೆ ಗೌರವದ ವಿಷಯ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಏಕಾಕಿನಾಽಪಿ ಮರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಯಸ್ಮಾನ್ಮಯಾ ತ್ವಯಾ ವಿನಾ
ನೀನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನಾನು ಒಬ್ಬಳಾಗಿ ಸಾಯಲೇಬೇಕು.
ಯಾ ಗತಿರ್ಮಾತೃಭಕ್ತಾನಾಂ ಧ್ರುವಂ ಸಾ ಮೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ತಾಯಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಗತಿ ನನಗೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಅಥವಾಽತ್ರೈವ ತಿಷ್ಠ ತ್ವಂ ಶಪಥಾಃ ಸಂತು ಮೇ ತವ
ಅಥವಾ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೋ; ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳು ನನಗೂ ಇರಲಿ.
ಜನನ್ಯಾ ವಿಪ್ರಯುಕ್ತಸ್ಯ ಜೀವಿತಂ ನ ಹಿ ಮೇ ಪ್ರಿಯಮ್
ತಾಯಿಯಿಂದ ದೂರವಾದಾಗ ನನಗೆ ಜೀವಿಸುವ ಆಸೆ ಇಲ್ಲ.
ನಾಸ್ತಿ ಮಾತೃಸಮೋ ನಾಥೋ ನಾಸ್ತಿ ಮಾತೃಸಮಾ ಗತಿಃ
ತಾಯಿಯಂತೆ ರಕ್ಷಕನಿಲ್ಲ, ತಾಯಿಯಂತೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಾರ್ಗವೂ ಇಲ್ಲ.
ನ ಚಾಯಮನ್ಯಭೂತಾನಾಂ ಮೃತ್ಯುಃ ಸ್ಯಾದನ್ಯಮೃತ್ಯುತಃ
ಈ ಮರಣವು ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳ ಮರಣದಿಂದ ಏನೂ ಭಿನ್ನವಲ್ಲ.
ಅಪಶ್ಚಿಮಮಿದಂ ಪುತ್ರ ಮಾತುಃ ಸನ್ದೇಶಮುತ್ತಮಮ್
ಮಗನೇ, ಇದು ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕೊನೆಯೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸಂದೇಶ.
ವನೇ ಚರ ಸದಾ ವತ್ಸ ಅಪ್ರಮಾದಪರೋ ಭವ
ಮಗನೇ, ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವಾಸಿಸು.
ನ ಚ ಲೋಭೇನ ಚರ್ತವ್ಯಂ ವಿಷಮಸ್ಥಂ ತೃಣಂ ಕ್ವಚಿತ್ 7.3.29.
ಲೋಭದಿಂದ, ಅಪಾಯಕರವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹುಲ್ಲಿನ ತಂತಿಯನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
ಸಮುದ್ರಮಟವೀಂ ಯುದ್ಧಂ ವಿಶಂತೇ ಲೋಭಮೋಹಿತಾಃ
ಲೋಭದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಜನರು ಸಮುದ್ರ, ಕಾಡು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಲೋಭಾತ್ಪ್ರಮಾದಾದಾಶ್ವಾಸಾತ್ಪುರುಷೋ ಬಾಧ್ಯತೇ ತ್ರಿಭಿಃ
ಮನುಷ್ಯನು ಲೋಭ, ಅಜಾಗರೂಕತೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆತ್ಮಾ ಚ ಸತತಂ ಪುತ್ರ ರಕ್ಷಿತವ್ಯಃ ಪ್ರಯತ್ನತಃ
ಮಗನೇ, ಯಾವಾಗಲೂ ಆತ್ಮವನ್ನು ಬಹಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
ತಿರ್ಯಗ್ಭ್ಯಃ ಪಾಪಯೋನಿಭ್ಯಃ ಸದಾ ವಿಚರತಾ ವನೇ
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುವಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಜನರಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಬೇಕು.
ಅಸ್ಮಾಕಂ ಪ್ರತಿವಾಚಂ ಚ ಶೃಣು ಶೋಕವಿನಾಶಿನೀಮ್ ವಿಶ್ರಾನ್ತಶ್ಚ ಪುನರ್ಯಾತಿ ತದ್ವದ್ಭೂತಸಮಾಗಮಃ
ನಮ್ಮ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕೇಳು, ಅದು ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ; ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದವನು ಹೇಗೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವಿಗಳ ಭೇಟಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಮಾತರಂ ಸಖೀವರ್ಗಂ ತತೋ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸಮಾಗತಾ
ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಳಗವನ್ನು ನೋಡಲು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿದರು.
ಅಬ್ರವೀಚ್ಚ ತತೋ ವಾಕ್ಯಂ ಪುತ್ರಶೋಕೇನ ದುಃಖಿತಾ
ಮಗನ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಅವಳು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
ಅನಾಥಮಬಲಂ ದೀನಂ ಫೇನಪಂ ಮಮ ಪುತ್ರಕಮ್
ನನ್ನ ಮಗ ಫೇನಪನು ಅನಾಥ, ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ದೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಭಾವಿನೀನಾಮಯಂ ಪುತ್ರಃ ಸಾಂಪ್ರತಂ ಚ ವಿಶೇಷತಃ
ಈ ಮಗನಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವವಿದೆ, ಈಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದೆ.
ಚರಂತಂ ವಿಷಮೇ ಸ್ಥಾನೇ ಚರಂತಂ ಪರಗೋಕುಲೇ 7.3.29.
ಅವನು ಅಪಾಯಕರವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ, ಪರರ ಹಿಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಕ್ಷಮಧ್ವಂ ಚ ಮಹಾಭಾಗಾ ಯಾಸ್ಯೇಽಹಂ ಸತ್ಯಸಂಶ್ರಯಾತ್
ಮಹಾನುಭಾವರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕ್ಷಮಿಸಿ; ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
ಸರ್ವಾಸ್ತಾ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ತಸ್ಯಾಃ ಶೋಕಸಮನ್ವಿತಾಃ
ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರೂ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದರು.