ಆಪದ್ಧರ್ಮಂ ನ ವೇತ್ಸಿ ತ್ವಂ ನೂನಂ ಯೇನ ಪ್ರಗಚ್ಛಸಿ
ನೀನು ಸಂಕಷ್ಟದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಹೀಗೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
ನ ನರ್ಮಯುಕ್ತಂ ವಚನಂ ಹಿನಸ್ತಿ ನ ಸ್ತ್ರೀಷು ಜಾತಿರ್ನ ವಿವಾಹಕಾಲೇ ೬.೫೧.
ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮದುವೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ತಪ್ಪು ಇಲ್ಲ.
ತಸ್ಮಾತ್ತತ್ರ ನ ಗಂತವ್ಯಂ ದೋಷೋ ನಾಸ್ತ್ಯತ್ರ ತೇ ಶುಭೇ
ಆದರಿಂದ ನೀನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಬಾರದು; ಇದರಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಯಾವ ತಪ್ಪೂ ಇಲ್ಲ, ಶುಭೆಯೆ.
ಆತ್ಮಪ್ರಾಣಹಿತಾರ್ಥಾಯ ನ ಸಾಧೂನಾಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ
ತಾನು ಬದುಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಜ್ಜನರು ಮೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ.
ಸತ್ಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತೋ ಲೋಕೋ ಧರ್ಮಃ ಸತ್ಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ
ಈ ಲೋಕವು ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ; ಧರ್ಮವೂ ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.
ವಿಷ್ಣವೇ ಪೃಥಿವೀಂ ದತ್ತ್ವಾ ಬಲಿಃ ಪಾತಾಲಮಾಶ್ರಿತಃ
ಬಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದನು.
ಯಃ ಸ್ವಂ ವಾಕ್ಯಂ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯ ನ ಕರೋತಿ ಯಥೋದಿತಮ್
ಯಾರು ತಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಹೇಳಿದಂತೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲವೋ,
ಯಾ ತ್ವಂ ಸತ್ಯಪ್ರತಿಷ್ಠಾರ್ಥಂ ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತ್ಯಜಸಿ ದುಸ್ತ್ಯಜಾನ್
ನೀನು ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿರುವೆ.
ಕಿಂ ತ್ವಾಂ ಕಲ್ಯಾಣಿ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ಸ್ವಯಂ ಧರ್ಮಾರ್ಥವಾದಿನೀಮ್
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಹಿತದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೀನೇ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಶುಭೆಯೆ, ನಿನಗೆ ನಾವು ಏನು ಹೇಳಬಹುದು?
ತಸ್ಮಾದ್ಗಚ್ಛ ಮಹಾಭಾಗೇ ನ ಶೋಚ್ಯಃ ಪುತ್ರಕಸ್ತವ
ಆದುದರಿಂದ, ಮಹಾಭಾಗೆಯೆ, ನೀನು ಹೋಗು; ನಿನ್ನ ಮಗನಿಗಾಗಿ ದುಃಖಪಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ.
ಏತತ್ಪುನರ್ವಯಂ ವಿದ್ಮಃ ಸದಾ ಸತ್ಯವತಾಂ ನೃಣಾಮ್
ಸತ್ಯವಂತರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಸದಾ ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ.
ಪ್ರಸ್ಥಿತಾ ವ್ಯಾಘ್ರಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಪುತ್ರಶೋಕೇನ ಪೀಡಿತಾ ॥ ೬.೫೧.
ಮಗನಿಗಾಗಿ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ಆಕೆ ಹುಲಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಹೊರಟಳು.
ಶೋಕಾಗ್ನಿನಾಪಿ ಸಂತಪ್ತಾ ನಿರಾಶಾ ಪುತ್ರದರ್ಶನೇ
ಮಗನನ್ನು ನೋಡಲು ಆಶೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ, ದುಃಖದ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ,
ಅಂಧೇವ ದೃಷ್ಟಿನಿರ್ಮುಕ್ತಾ ಪ್ರಸ್ಖಲಂತೀ ಪದೇಪದೇ
ಕಣ್ಣು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅಂಧೆಯಂತೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ತೊಡಕಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಪ್ರಸುಪ್ತಂ ಭ್ರಮಮಾಣಂ ವಾ ಮಮ ಪುತ್ರಂ ಸುಬಾಲಕಮ್
ನನ್ನ ಮಗನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೋ ಅಥವಾ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೋ, ಅವನು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕವನು.
ಏವಂ ಪ್ರಲಪ್ಯ ಮನಸಾ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ತತ್ರ ಯತ್ರ ಸಃ
ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ಅವನು ಇರುವ ಕಡೆಗೆ ಆಕೆ ತಲುಪಿದಳು.
ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಕ್ಷುತ್ಕ್ಷಾಮಕಣ್ಠಶ್ಚ ತಸ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಾವಲೋಕಕಃ
ಒಂದು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಗಂಟಲು ಒಣಗಿದ ಹುಲಿ ಆಕೆಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಕುರು ತೃಪ್ತಿಂ ಯಥಾಕಾಮಂ ಮಮ ಮಾಂಸೇನ ಸಾಂಪ್ರತಮ್
ಈಗ ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ನನ್ನ ಮಾಂಸದಿಂದ ಹಸಿವನ್ನು ತಣಿಸಿಕೋ.
ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸೋಽಪಿ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ವೈರಾಗ್ಯಂ ಪರಮಂ ಗತಃ
ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಕೂಡ ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
ನ ಹಿ ಸತ್ಯವತಾಂ ಕಿಂಚಿದಶುಭಂ ವಿದ್ಯತೇ ಕ್ವಚಿತ್
ಸತ್ಯವಂತರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಯಾವ ಅಪಶಕುನು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ತ್ವಯೋಕ್ತಂ ಶಪಥೈರ್ಭದ್ರೇ ಆಗಮಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಪುನಃ
ಒಳ್ಳೆಯವಳೆ, ನೀನು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿ 'ನಾನು ಮರಳಿ ಬರುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದೆ.
ಸೋಽಹಂ ಭದ್ರೇ ದುರಾಚಾರೋ ನೃಶಂಸೋ ಜೀವಘಾತಕಃ ೬.೫೧.
ಆದರೆ ನಾನು, ಒಳ್ಳೆಯವಳೆ, ಕೆಟ್ಟವನೂ ಕ್ರೂರನೂ ಜೀವಹಂತಕನೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ಮೇ ಮಹಾಭಾಗೇ ಪಾಪಾಸ್ಯಾತಿದುರಾತ್ಮನಃ
ಆದುದರಿಂದ, ಮಹಾಭಾಗೆಯೆ, ನಾನು ಈಷ್ಟು ಪಾಪಿ ಮತ್ತು ದುಷ್ಠನಾದ ನನ್ನಿಂದ—
ಯೇನ ಮೇ ಸ್ಯಾತ್ಪರಂ ಶ್ರೇಯ ಇಹ ಲೋಕೇ ಪರತ್ರ ಚ
—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲೂ ನನಗೆ ಪರಮ ಹಿತವಾಗಿರುವುದು ಯಾವುದು?
ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ಧರ್ಮಸರ್ವಸ್ವಂ ಸಂಕ್ಷೇಪಾನ್ಮಮ ಕೀರ್ತಯ
ಆದುದರಿಂದ, ಧರ್ಮದ ಸಾರವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳು.
ದ್ವಾಪರೇ ಯಜ್ಞಯೋಗಂ ಚ ದಾನಮೇಕಂ ಕಲೌ ಯುಗೇ
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಯೋಗ; ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ದಾನವೇ ಮುಖ್ಯ.
ಚರಾಚರಾಣಾಂ ಭೂತಾನಾಮಭಯಂ ಯಃ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ
ಯಾರು ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—
ಅಹಿಂಸಯಾ ಭವೇದ್ಯೇಷಾಂ ಪ್ರಾಣಯಾತ್ರಾನ್ನಪೂರ್ವಕಮ್
ಹಿಂಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಆಹಾರ ಪಡುವವರಿಗೆ, ಅವರ ಜೀವನವು ಅಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ನ ಹಿಂಸಯಾ ವಿನಾಽಸ್ಮಾಕಂ ಯತಃ ಸ್ಯಾತ್ಪ್ರಾಣಧಾರಣಮ್ ಉಪದೇಶಂ ಸುಧರ್ಮಾಯ ಹಿಂಸಕಸ್ಯಾಪಿ ದೇಹಿನಾಮ್
ನಮಗೆ ಹಿಂಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಹಿಂಸಕ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಸತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಬೇಕು.
ಗಹನೇ ಯತ್ಪ್ರಭಾವೇನ ತ್ವಯಾ ಮುಕ್ತಾಸ್ಮ್ಯಹಂ ಧ್ರುವಮ್
ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಧರ್ಮದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀನು ನನಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟೆ.