ತತಃ ಪ್ರೋವಾಚ ತಾಃ ಸರ್ವಾ ಗತ್ವಾಽರಣ್ಯಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ
ಮತ್ತೆ, ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಆಕೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು, ಮಹಾದ್ವಿಜರೆ.
ಬಹುಲೇ ಚಂಪಕೇ ದಾಮೇ ವಸುಧಾರೇ ಘಟಸ್ರವೇ ೬.೫೧.
ಬಹು ಚಂಪಕ ಮರಗಳ ತೋಟದಲ್ಲಿ, ಭೂಧಾರೆ ಮತ್ತು ಹರಿಯುವ ಕುಂಭದ ಬಳಿ.
ತಥಾನ್ಯಾ ಧೇನವೋ ಯಾಶ್ಚ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಗೋಕುಲಾಂತಿಕೇ ಅದ್ಯಾಹಂ ನಿಜಯೂಥಸ್ಯ ಭ್ರಮಂತೀ ನಾತಿದೂರತಃ
ಹಾಗೆಯೇ, ಗೋಕುಲದ ಬಳಿಯಿರುವ ಇತರ ಹಸುಗಳು ಇಂದು ನನ್ನ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ದೂರವಿಲ್ಲದೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ತತಶ್ಚ ಗಹನಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ವನಂ ಮಾನುಷವರ್ಜಿತಮ್
ನಂತರ ಅವರೆಲ್ಲರು ಜನರಿಲ್ಲದ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿಗೆ ತಲುಪಿದರು.
ಯುಷ್ಮಾಕಂ ದರ್ಶನಾರ್ಥಾಯ ಸುತಸಂಭಾಷಣಾಯ ಚ
ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಲು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡಲು ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
ದೃಷ್ಟಃ ಸಂಭಾಷಿತಃ ಪುತ್ರಃ ಶಾಸಿತಶ್ಚ ಮಯಾ ಹಿ ಸಃ
ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ, ಮಾತಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಕೂಡ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ.
ಅಜ್ಞಾನಾಜ್ಜ್ಞಾನತೋ ವಾಪಿ ಭವತೀನಾಂ ಮಯಾ ಕೃತಮ್
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲೀ, ಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲೀ, ನಾನು ನಿಮಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವಿದು.
ಅನಾಥೋ ಹ್ಯಬಲೋ ದೀನಃ ಕ್ಷೀರಪೋ ಮಮ ಬಾಲಕಃ
ನನ್ನ ಮಗನು ಅನಾಥ, ದುರ್ಬಲ, ದುಃಖಿತ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಿಂದ ಪೋಷಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಭ್ರಮಮಾಣೋಽಸಮೇ ಸ್ಥಾನೇ ವ್ರಜಮಾನೋಽನ್ಯಗೋಕುಲೇ
ಅಪರಿಚಿತವಾದ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾ, ಇನ್ನೊಂದು ಗೋವಿನ ಹಳ್ಳಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಅಹಂ ತತ್ರ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಸ ವ್ಯಾಘ್ರೋ ಯತ್ರ ಸಂಸ್ಥಿತಃ
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಹುಲಿ ಇರುವ ಕಡೆಗೆ ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
ಆಪದ್ಧರ್ಮಂ ನ ವೇತ್ಸಿ ತ್ವಂ ನೂನಂ ಯೇನ ಪ್ರಗಚ್ಛಸಿ
ನೀನು ಸಂಕಷ್ಟದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಹೀಗೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
ನ ನರ್ಮಯುಕ್ತಂ ವಚನಂ ಹಿನಸ್ತಿ ನ ಸ್ತ್ರೀಷು ಜಾತಿರ್ನ ವಿವಾಹಕಾಲೇ ೬.೫೧.
ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮದುವೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ತಪ್ಪು ಇಲ್ಲ.
ತಸ್ಮಾತ್ತತ್ರ ನ ಗಂತವ್ಯಂ ದೋಷೋ ನಾಸ್ತ್ಯತ್ರ ತೇ ಶುಭೇ
ಆದರಿಂದ ನೀನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಬಾರದು; ಇದರಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಯಾವ ತಪ್ಪೂ ಇಲ್ಲ, ಶುಭೆಯೆ.
ಆತ್ಮಪ್ರಾಣಹಿತಾರ್ಥಾಯ ನ ಸಾಧೂನಾಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ
ತಾನು ಬದುಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಜ್ಜನರು ಮೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ.
ಸತ್ಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತೋ ಲೋಕೋ ಧರ್ಮಃ ಸತ್ಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ
ಈ ಲೋಕವು ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ; ಧರ್ಮವೂ ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.
ವಿಷ್ಣವೇ ಪೃಥಿವೀಂ ದತ್ತ್ವಾ ಬಲಿಃ ಪಾತಾಲಮಾಶ್ರಿತಃ
ಬಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದನು.
ಯಃ ಸ್ವಂ ವಾಕ್ಯಂ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯ ನ ಕರೋತಿ ಯಥೋದಿತಮ್
ಯಾರು ತಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಹೇಳಿದಂತೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲವೋ,
ಯಾ ತ್ವಂ ಸತ್ಯಪ್ರತಿಷ್ಠಾರ್ಥಂ ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತ್ಯಜಸಿ ದುಸ್ತ್ಯಜಾನ್
ನೀನು ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿರುವೆ.
ಕಿಂ ತ್ವಾಂ ಕಲ್ಯಾಣಿ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ಸ್ವಯಂ ಧರ್ಮಾರ್ಥವಾದಿನೀಮ್
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಹಿತದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೀನೇ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಶುಭೆಯೆ, ನಿನಗೆ ನಾವು ಏನು ಹೇಳಬಹುದು?
ತಸ್ಮಾದ್ಗಚ್ಛ ಮಹಾಭಾಗೇ ನ ಶೋಚ್ಯಃ ಪುತ್ರಕಸ್ತವ
ಆದುದರಿಂದ, ಮಹಾಭಾಗೆಯೆ, ನೀನು ಹೋಗು; ನಿನ್ನ ಮಗನಿಗಾಗಿ ದುಃಖಪಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ.
ಏತತ್ಪುನರ್ವಯಂ ವಿದ್ಮಃ ಸದಾ ಸತ್ಯವತಾಂ ನೃಣಾಮ್
ಸತ್ಯವಂತರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಸದಾ ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ.
ಪ್ರಸ್ಥಿತಾ ವ್ಯಾಘ್ರಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಪುತ್ರಶೋಕೇನ ಪೀಡಿತಾ ॥ ೬.೫೧.
ಮಗನಿಗಾಗಿ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ಆಕೆ ಹುಲಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಹೊರಟಳು.
ಶೋಕಾಗ್ನಿನಾಪಿ ಸಂತಪ್ತಾ ನಿರಾಶಾ ಪುತ್ರದರ್ಶನೇ
ಮಗನನ್ನು ನೋಡಲು ಆಶೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ, ದುಃಖದ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ,
ಅಂಧೇವ ದೃಷ್ಟಿನಿರ್ಮುಕ್ತಾ ಪ್ರಸ್ಖಲಂತೀ ಪದೇಪದೇ
ಕಣ್ಣು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅಂಧೆಯಂತೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ತೊಡಕಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಪ್ರಸುಪ್ತಂ ಭ್ರಮಮಾಣಂ ವಾ ಮಮ ಪುತ್ರಂ ಸುಬಾಲಕಮ್
ನನ್ನ ಮಗನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೋ ಅಥವಾ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೋ, ಅವನು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕವನು.
ಏವಂ ಪ್ರಲಪ್ಯ ಮನಸಾ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ತತ್ರ ಯತ್ರ ಸಃ
ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ಅವನು ಇರುವ ಕಡೆಗೆ ಆಕೆ ತಲುಪಿದಳು.
ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಕ್ಷುತ್ಕ್ಷಾಮಕಣ್ಠಶ್ಚ ತಸ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಾವಲೋಕಕಃ
ಒಂದು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಗಂಟಲು ಒಣಗಿದ ಹುಲಿ ಆಕೆಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಕುರು ತೃಪ್ತಿಂ ಯಥಾಕಾಮಂ ಮಮ ಮಾಂಸೇನ ಸಾಂಪ್ರತಮ್
ಈಗ ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ನನ್ನ ಮಾಂಸದಿಂದ ಹಸಿವನ್ನು ತಣಿಸಿಕೋ.
ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸೋಽಪಿ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ವೈರಾಗ್ಯಂ ಪರಮಂ ಗತಃ
ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಕೂಡ ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
ನ ಹಿ ಸತ್ಯವತಾಂ ಕಿಂಚಿದಶುಭಂ ವಿದ್ಯತೇ ಕ್ವಚಿತ್
ಸತ್ಯವಂತರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಯಾವ ಅಪಶಕುನು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.