ವ್ರತಭಂಗಪ್ರಕರ್ತೃಣಾಮನೃತೌ ಗಾಮಿನಾಂ ಚ ಯತ್
ವ್ರತವನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ಮಾತಾಡುವುದರಿಂದ ಯಾವ ಪಾಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೋ,
ಪೈಶುನ್ಯಸೂಚಕಾನಾಂ ಚ ಯತ್ಪಾಪಂ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಣಾಮ್
ಪೋಲುಹಾಕುವುದು, ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಟ್ಟದನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಅಥವಾ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಪಾಪಕರ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವರಿಂದ ಯಾವ ಪಾಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೋ,
ಇತಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾನ್ದೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಏಕಾಶೀತಿ ಸಾಹರಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ನಾಗರಖಣ್ಡೇ ಶ್ರೀಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಕಲಶೇಶ್ವರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಗೋವ್ಯಾಘ್ರಸಂವಾದವರ್ಣನಂನಾಮ ಪಞ್ಚಾಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಾಗಿ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಎಣ್ನೂರ ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಹಿತೆಯ ಆರನೇ ಭಾಗವಾದ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಟಕೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಕಲಶೇಶ್ವರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಸುವಿನೂ ಹುಲಿಯ ಸಂವಾದ ಎಂಬ ಐವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಸತ್ಯಂ ಮತ್ವಾ ಪುನಃ ಪ್ರಾಹ ನನ್ದಿನೀಂ ಪುತ್ರವತ್ಸಲಾಮ್
ಅದು ಸತ್ಯವೆಂದು ನಂಬಿ, ಮಗನನ್ನು ತುಂಬ ಪ್ರೀತಿಸುವ ನಂದಿನಿಗೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಯದ್ಯೇವಂ ತದ್ಗೃಹಂ ಗಚ್ಛ ವೀಕ್ಷಯಸ್ವ ನಿಜಾತ್ಮಜಮ್
ಹಾಗಾದರೆ ನೀನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ, ನಿನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿ ಬಾ.
ಗತಾಲಯಂ ಸಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಯತ್ರ ಬಾಲಃ ಸುತಃ ಸ್ಥಿತಃ
ನಿನ್ನ ಮಗನಿರುವ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು, ಅವನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಅಥಾಕಾಲಾಗತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಾತರಂ ತ್ರಸ್ತಚೇತಸಮ್
ಅಮ್ಮನು ಅಸಾಧಾರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಮಗನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಯಗೊಂಡನು.
ಕಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಾಪ್ತಾಸ್ಯಕಾಲೇ ತು ಕಸ್ಮಾದುದ್ಭ್ರಾಂತಮಾನಸಾ
ನೀನು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಬಂದೆ? ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಗಾಬರಿಯಾಗಿದೆ?
ಯೇನ ತೃಪ್ತಸ್ಯ ತೇ ಸರ್ವಂ ವೃತ್ತಾಂತಂ ತದ್ವದಾಮ್ಯಹಮ್
ನೀನು ಚಿಂತೆಪಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ನಿನಗೆ ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಆಘ್ರಾತಶ್ಚ ತಯಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ತತಃ ಪ್ರೋವಾಚ ಸತ್ವರಮ್
ಅವಳು ಮಗನ ತಲೆಯನ್ನೂ ಮುಗಿದಂತೆ ಹಿಮ್ಮಡಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಮಾತನಾಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದಳು.
ಸರ್ವಂ ಕೀರ್ತಯ ವೃತ್ತಾಂತಮದ್ಯಾರಣ್ಯಸಮುದ್ಭವಮ್
ಇಂದು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಏನಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳು.
ವ್ಯಾಘ್ರೇಣಾಸಾದಿತಾ ತತ್ರ ಭ್ರಮಮಾಣಾ ಇತಸ್ತತಃ
ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಒಂದು ಹುಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿತು.
ಸ ಮಯಾ ಪ್ರಾರ್ಥಿತಃ ಪುತ್ರ ಭಕ್ಷಮಾಣೋ ನಖಾಯುಧಃ ೬.೫೧.
ಮಗನೇ, ಆ ಹುಲಿ ತನ್ನ ನಖಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಹೊರಟಾಗ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡೆ.
ಸಾಹಂ ತೇನ ವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಾ ಶಪಥೈರ್ಬಹುಭಿಃ ಕೃತೈಃ
ನಾನು ಅನೇಕ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಆ ಹುಲಿಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡೆ.
ಶ್ಲಾಘ್ಯಂ ಹಿ ಮರಣಂ ಸಮ್ಯಙ್ಮಾತುರಗ್ರೇ ಮಮಾಧುನಾ
ಈಗ ನನ್ನ ಅಮ್ಮನ ಮುಂದೆ ಸಾಯುವುದು ನನಗೆ ಗೌರವದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.
ಏಕಾಕಿನಾಪಿ ಮರ್ತವ್ಯಂ ತ್ವಯಾ ಹೀನೇನ ವೈ ಮಯಾ
ನಿನ್ನಿಂದ ದೂರವಾದ ಮೇಲೆ, ನಾನು ಒಬ್ಬಳಾಗಿ ಇದ್ದರೂ ಸಾಯಲೇ ಬೇಕು.
ಯದಿ ಮಾತಸ್ತ್ವಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ವ್ಯಾಘ್ರೋ ಮಾಂ ಸೂದಯಿಷ್ಯತಿ
ಅಮ್ಮಾ, ನೀನು ನನ್ನ ಜೊತೆ ಇದ್ದಾಗ ಆ ಹುಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ.
ನಾಸ್ತಿ ಮಾತೃಸಮೋ ಬನ್ಧುರ್ಬಾಲಾನಾಂ ಕ್ಷೀರಜೀವಿನಾಮ್
ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿಯಂತೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬಂಧುವಿಲ್ಲ.
ನಾಸ್ತಿ ಮಾತೃಸಮಃ ಪೂಜ್ಯೋ ನಾಸ್ತಿ ಮಾತೃಸಮಃ ಸಖಾ
ತಾಯಿಯಂತೆ ಪೂಜ್ಯನಾದವರೂ ಇಲ್ಲ, ತಾಯಿಯಂತೆ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಇಲ್ಲ.
ಏವಂ ಮತ್ವಾ ಸದಾ ಮಾತುಃ ಕರ್ತವ್ಯಾ ಭಕ್ತಿರುತ್ತಮೈಃ ಅನುತಿಷ್ಠಂತಿ ಯೇ ಪುತ್ರಾಸ್ತೇ ಯಾಂತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್
ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಾಳಿಕೊಂಡು, ಯಾವ ಮಗನು ತಾಯಿಗೆ ಸದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ತಸ್ಮಾದಹಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ತ್ವಂ ಚ ತಿಷ್ಠಾತ್ರ ಗೋಕುಲೇ
ಆದಕಾರಣ ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಗೋಕುಲದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯು.
ತತ್ಕಥಂ ಮಮ ಜೀವಂ ತ್ವಂ ರಕ್ಷಸ್ಯಸುಭಿರಾತ್ಮನಃ ೬.೫೧.
ನಿನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತೀಯೆನು?
ಅಪಶ್ಚಿಮಮಿದಂ ಪುತ್ರ ಮಾತೃಸಂದಿಷ್ಟಮುತ್ತಮಮ್
ಈ ಮಾತು, ನನ್ನ ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಉಪದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಭ್ರಮಮಾಣೋ ವನೇ ಪುತ್ರ ಮಾ ಪ್ರಮಾದಂ ಕರಿಷ್ಯಸಿ
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವಾಗ, ಮಗನೇ, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಬೇಡ.
ಸಮುದ್ರಮಟವೀಂ ಯುದ್ಧಂ ವಿಶಂತೇ ಲೋಭಮೋಹಿತಾಃ
ಸಮುದ್ರ ಅಥವಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರು, ಲೋಭದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಲೋಭಾತ್ಪ್ರಮಾದಾದ್ವಿಶ್ರಂಭಾತ್ಪುರುಷೋ ವಧ್ಯತೇ ತ್ರಿಭಿಃ
ಮನುಷ್ಯನು ಲೋಭ, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಆತ್ಮಾ ಪುತ್ರ ತ್ವಯಾ ರಕ್ಷ್ಯಃ ಸರ್ವದೈವ ಪ್ರಯ ತ್ನತಃ
ಮಗನೇ, ನೀನು ಸದಾ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ಕಾಪಾಡಬೇಕು.
ವಿಷಮಸ್ಥಂ ತೃಣಾನ್ನಾದ್ಯಂ ಕಥಂಚಿತ್ಪುತ್ರಕ ತ್ವಯಾ
ಅಪಾಯಕರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತಿನ್ನಬೇಡ, ನನ್ನ ಮಗನೇ.
ಏವಂ ಸಂಭಾಷ್ಯ ತಂ ವತ್ಸಮವಲಿಹ್ಯ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆಕೆ ತನ್ನ ಕರುವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಚುಂಬಿಸಿ ಲಾಲನೆ ಮಾಡಿದರು.
ತತಃ ಸಖೀಜನಂ ಸರ್ವಂ ಗತಾ ದ್ರಷ್ಟುಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ
ನಂತರ ಆಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು, ಮಹಾನ್ ದ್ವಿಜರನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋದಳು.